Page 207 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

II ӨСПӨХ нэһилиэгэ

дьа сыттаҕына, кылгас күҥҥэ биэстэ, уһун күн ҥэ уонна сүрэҕинэн ыалдьар буолбута.
Киһи кыайан туппат гына кулуннуу мөхсөрө. Убайа Ньукулай 1934 сыллааҕы төрүөх. 4
кылаас үөрэх кэннэ олохтон туоруор диэри холкуос, сопхуос туруу үлэһитэ буолбута.
Холкуоска от тиэйэр этэ. Биир эмэ куобаҕы хапкааннаан туттардаҕына, ону мииннээн
үссэнэр этилэр. Саас туллукка кылынан туһах оҥорон иитэн, онон аһатар этэ.
1948 сыллаахха аҕата өлбүтүн кэннэ Анна Захаровнаны ыалга иитиэххэ биэрбиттэрэ.
Онно даҕаны үрүҥ хараҕын өрө көрдөрбөккө, оҕо сааһыттан хотоҥҥо умса аспыттара.
хамначчыт курдук илдьэ сылдьыбыттара. Онон оҕо саас үтүөтэ, кэрэтэ диэни билбэтэх,
биирдэ оонньоон ылбатах. Сааһа ааспытын кэннэ уончалаах кыыһы Өспөх оскуола-
тыгар нулевой кылааска аҕалан киллэрбиттэр. Бу кылааһы бүтэрбит. Онтон маҥнай-
гы кылааска интэринээккэ ылбаккалар. убайын Николай Захаровиһы кытта биир оҕо
өлүүтүн үллэстэн аһаан, айах аҥаарыгар олорон иһэн, кыайан үөрэнэр кыаҕа суох
буолан, ийэтин аахха төннүбүт. Онно интэринээккэ кыраһыыннаах лэппиэскэ сиэтэн
сордууллар.
Анна Захаровнаны 1950 сылтан уон үс сааһыгар сүөһү көрүүтүгэр умса аспытта-
ра. Аччыктыыра, тоҥор-хатар диэни барытын билбитэ, кытаанах үлэ диэнтэн мап-
патаҕа. Аччыгый эдьиийин кытта алта уон уулаах бургунаһы туттарбыттара. Онно от
киллэрээччи кини. Таҥаһа чараас буолан, тоҥоро-хатара. Кыайан киллэрбэтэ. Мас
атырдьах оту кыайан да ылбат этэ. Ону эдьиийэ түннүгүнэн ойон тахсан оройун хаһа-
ра уонна төттөрү киирэн хаалара. Ытаан дьоллоноохтуура. Ол курдук үрэх бастарын
кэрийэн олорбуттара.
Онтон ыла холкуос, сопхуос араас үлэтиттэн: ыанньыксыттаан, ньирэй көрөн, от
үлэтигэр сылдьан туора турбатаҕа. Холкуос саҕана барыта илии үлэтэ этэ. Эрэй бөҕөнү
көрбүтэ. Биир сынньалаҥ, биир уоппуска диэн суоҕа.
«Күһүн оҕуһунан тоҥон хаалбыт сааҕы хойгуолаан ноһуом таһарым. Кыайбакка сор
бөҕөнү көрөрүм. Күһүн сиэмэ быһыыта, түүтэх баайыыта, сир тиэриитэ, саас сиэмэ
ыһыыта. Сир тиэриитигэр кырам бэрт буолан нэһиилэ сиэтэбин. Оҕус көхсүбүн олох
хайа анньан сордуура. Сиэмэ быһыытыгар түүтэххин баайан баран оҕуһунан тиэйэн
илдьэн биир сиргэ кылаастыыгын, дьаарыстаан уураҕын. Ол сиэмэҕин онтон сиэмэ
астыыр сиргэ малатыылкаҕа тиэйэн илдьэҕин. Малатыылканы түөрт ат эргитэр. Онно
ат үүрээччинэн сылдьыбытым. Икки аты эйиэхэ туттаран кэбиһэлтэр. Ат хомуутун
бэйэҥ кэтэрдэҕин. Онно кыайан тиийбэт кыра этим. Кыайан кэтэрдибэккэ эрэйдэнэ-
рим. Онно-манна салҕана-салҕана муҥнанарым. Сиэмэ астааһынын үлэтэ онтон да
элбэҕэ. Сиэмэ көтүтэр тэрилгэ сиэмэни кута-кута илиинэн эрийэн уһун күн кылын
ыраастыыр этибит. Онно ким да көмөлөспөт. Барытын бэйэҥ оҥороҕун. Сатыыр буол,
сатаабат буол, барытыгар анньан иһэллэр. Ким да ол саҕана: «Эн оҕоҕун, олор», — диэ-
бэтэҕэ. Көлөһүн күнүгэр дохуокка быыкаайык сиэмэ суруйан түҥэтэллэр, Онтубутун
өйүө гынан сылдьабыт. Ханна да тиийбэт.
Уһун сайын, уһун күһүн атах сыгынньах сылдьан, атаҕым хатырыктыйан хап-хара
буолар. Тарбаҕыҥ хайыта баран олох кыһылынан көрө сылдьар. Хадьымалга үктээ-
тэххэ, ыарыыта тулуппат, хаан оҕуолуу сылдьар. Күһүн атаҕыҥ тоҥноҕуна, сүөһү сып-
пыт сиригэр, иигигэр-сааҕыгар атахпытын ириэрэрбит. Күһүн муус тоҥон эрдэҕинэ,
атах сыгынньах сылдьан хадыы хадыйа тахсаҕын. Үөрбэнэн сүгэн таһааран кэбиһэн
иһэҕин. Онно мууһу тоһута үктээн иһэҕин. Ыччууу!!! Дулҕа төбөтүгэр тахсан атаххын
ириэрэн ылаҕын. Хайаан тымныйан өлбөтөхпүт буолла?
Сааһыары күн саҥа уһаан эрдэҕинэ, борохуот саһаанын кэртэрэллэр. Миигинньик
кыра киһиэхэ хаар түөһүм тылынан сылдьар. Этэрбэһим айаҕын тэрэпиискэ буллахпы-
на хам баайан көрөбүн да, хаар иҥнибэт, этэрбэһим иһигэр туолар. Барыта илиинэн
үлэ. Эрбиигин мас кыбытан, ону төһүүлээн эмиэ биир эрэй. Оччолорго борохуот
маһынан оттуллан барар. Саһаан таһыытыгар иккилии аты биэрэллэр. Ол саҕана кы-
рам бэрт буолан, аттарым үрдүбүнэн бараары гыналлар. Борохуот чуукката диэн наһаа
уһун буолар. Ол хайытыыта, хайытыллыбыта да наһаа ыарахан. Атдьархай тиритэҕин

203