Page 204 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

II ӨСПӨХ нэһилиэгэ

оҕус кэлбит. Сиилэс кэнниттэн (2 сиилэһи укпуппут) аны күһүҥҥэ диэри окко оҕус
сиэппитим. Ол сырыттахпытына, оройуонтан хаартыскаҕа түһэрэр киһи (нуучча этэ)
кэллэ. «Тахсан түһэр үһүбүт», — диэн буолла.
Ол хаартыскам билигин да баар, кэннигэр 27/УП-49 с. диэн харандааһынан сурулла
сылдьар. Билигин киһи соччо-бачча үлэҕэ да сарыйбат дьоно олороохтуубут.
Ол курдук аармыйаҕа барыахпар диэри холкуос үлэтигэр сайынын көлүлүннэхпит.
Мин Дьэгэтэккэ бииргэ үөскээбит, биир суорҕаҥҥа-тэллэххэ күөлэһийбит, биир
иһиттэн-хомуостан аһаан-сиэн улааппыт, бииргэ оонньообут-көрүлээбит оҕолорум:
Сивцев Иннокентий Егорович, Сыромятников Степан Николаевич (бокуонньук), Го-
рохов Иннокентий Иннокентьевич, Готовцев Николай Петрович эмиэ мин курдук
олох кыраларыттан холкуос үлэтин-хамнаһын эттэринэн-хааннарынан билбиттэрэ.
Элбэх оҕолоох дьоҥҥо иитиллэннэр, өссө таҥас-сап, ас-үөл кырыымчыгын, аҕа тап-
талын (Иннокентий Егорович, Иннокентий Иннокентьевич) билбэккэ улааппыттара.
Аҕа таптала, үөрэтиитэ-такайыыта туохха тэҥнээх буолуой. Элбэх сүтүгү ыллахтара,
көрүстэхтэрэ.
Хойут, биэнсийэҕэ тахсыы саҕана, ыстааспытын 14 сааспытыттан аахпыттара. Ол
аата мин 8 сыл (алталаахпыттан) холкуос үлэтигэр хамнаһа суох хамначчыт аҥаардаах
сылдьыбыт эбит буоллаҕым, холкуостаах оҕото буолан. Хамнас да диэхтээн, төһөнү
төлөөн абыраабыттарын туох билиэй. Үөрэҕэ суох төрөппүттэр дьоллоохтор туох диэн
сатаан аахсан ылыахтарай.
Мин саныырбынан, олох 60-с сыллартан көнөн барбыта. Ол иннинэ, судургутун эт-
тэххэ, оннооҕор уу саппыкыта да биһиэхэ кэлбэт этэ. Маҕаһыыҥҥа килиэйдээн оҥор-
бут чараас эрэһиинэ саппыкы атыыланара, сотору көтүллэн хаатара. Сиигирэри, ха-
тары сөбүлээбэт таҥас быһыылааҕа. Хата, ол оннугар ийэм аҕабар сүөһү тириититгэн
(халыҥ тирии буолара) иҥиир сабынан хоссоох этэрбэс тигэрэ. Аҕам онон ууну кэһэн
ардьалыыра, туулуура, тиргэлиирэ. Ууну олох киллэрбэт этэ. Былыргы дьахталлар он-
нук үчүгэйдик иистэнэллэрэ, тигэллэрэ.
Барытын наһаа түһэрэн суруйда диэхтэрэ да буоллар, мин оҕо сааһым олоҕо итин-
ник этэ. Атын да нэһилиэктэр Саха сиригэр олус араастаспатылар ини.

Д ы гд а а л б ө һ ү ө л эгэ
27. 03. 2 0 1 7 с.

Свешникова (Степанова) Татьяна Алексеевна

Биһиги, сэрии сылын оҕолоро, наһаа ыарахан усулуобуйаҕа
үлэлээн, олорон кэлбиппит. Аҕам Степанов Атексей Федоро-
вич Чагдаайы холкуос кыайыылаах-хотуулаах туруу үлэһитэ этэ.
Кини 1941 с. атырдьах ыйыгар иитиллибит быраатынаан Степа-
нов Михаил Степановичтыын бастакы хомуурга түбэһэн, Ийэ
дойдуларын көмүскүү сэриигэ барбыттара. Убай-быраат Сте-
пановтар сэрии толоонугар ытык иэстэрин толорон сэриилэһэ
сьидьан охтубуттара, дойдуларыгар эргиллэн олоҕу салгыыр
дьолго тиксибэтэхтэрэ.
Онтон ьша биһиги дьиэбитигэр ыарахан олох саҕаламмыта.
Сут-кураан сатыылаан, сүөһүбүт-аспыт биирдэ мэлис гыммы-
та, биир ынахтаахпытыгар өрүү оттуурбутун өйдүүбүн. Аҕабьҥ
иккис быраата атаҕынан инбэлиит Степанов Андрей Михайло-
вичтыын үһүө буолан олорбуппут. Ас-таҥас кырыымчыга, аччыктыырбыт, убайым бэс
сутукатын тарга буккуйарын сиирбитин өйдүүбүн. Туруорбах саха балаҕаныгар 12-лии
дьукаах буолан олорорбут. Дьон көмөтүнэн, ким тугу дук гынарын кэтээн-манаан,
инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан тыыннаах ордон баччаҕа кэллэхпит. Ийэм сэриигэ

200