Page 236 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

СҮОТГҮ нэһилиэгэ

Киндигиринэн, Токконон, И-с Нөөрүктээйинэн үөрэнэн, 10 кылааһы бүтэрбитим.
Үөрэнэрим былаһын тухары наар интэринээккэ олорбутум. Интэринээт суоҕа буо,тлар,
оскуолаҕа үөрэнэрим да саарбахтардаах быһыылааҕа.
1959 с. оскуола кэнниттэн 3 буолан комсомол путевкатынан ыҥырыы таһааран,
оройуоҥҥа саамай хаалыылаах «Колос» холкуоска үлэлии тахсыбыппыт. Онно олох-
тоох ыччаты түмэн, ыччат-комсомольскай ферматын тэрийэн, 2 сыл ситиһиилээхтик
үлэлээбиппит. Онно ыччаттар түмсэн дэриэбинэҕэ кэнсиэр көрдөрөрбүт, сайынын
сайылыкка ыам быыһыгар отчуттарга от мунньуһар этибит. Онтон кыһынын оро-
йуоннааҕы комсомол тэрилтэтин салалтатынан киэһээҥҥи оскуоланы үлэлэппиппит.
Онно сэрии кэмигэр кыайан үөрэммэккэ хаатбыт аахпат да, суруйбат да ыччаты түмэн
ааҕарга, суруйарга үөрэппиппит. Ити курдук икки сыл биллибэккэ ааспыта. 1961 с. ту-
туспутунан Дьокуускайга кэлэн үөрэххэ киирбиппит. Мин СГУ СХФ ветеринарнай са-
лаатыгар киирэн, 5 сыл үөрэнэн, 1966 с. үөрэхпин бүтэрэн ветврач дипломун туппутум.
Бүтэһик кууруска үөрэнэ сылдьан, бииргэ үөрэнэр зоотехник идэлээх Суотту олох-
тоох уола Свинобоев Василий Павловичтыын холбоһон ыал буолбуппут уонна иккиэн
тутуспутунан Суоттуга көһөн кэлэн кини зоотехнигынан, мин ветвраһынан үлэлээн
барбыппыт.
Василий Павлович эмиэ сэрии тулаайаҕа, аҕата Павел Гаврильевич сэриигэ баран
эргиллибэтэх. Кинилэр 5 бииргэ төрөөбүттэр эбит, онтон 4 уол сэриигэ, улаханнара
үлэ фронугар барбыттар. Кинилэртэн 2 эрэ уол тыыннаах эргиллибиттэр. 3 уол сэрии
толоонугар охтубуттар. Василий эһэтэ Неустроев Федор Федорович соҕотох уола Иван
Федорович сэрииттэн эргиллибэтэх. Василий Павлович соҕотоҕун ийэлээх эһэтигэр
иитиллэн улааппыт. Кини сүнньүнэн «Лена» сопхуоска зоотехнигынан, сьшгы зоотех-
нигынан үлэлээбитэ. 1988 с. 50 сааһыгар соһуччу быстахха олохтон туораабыта.
Мин үөрэхпин бүтэрэн кэлэн, Суоттуга бастаан ветучасток сэбиэдиссэйинэн, онтон
сопхуос буолбутугар отделение ветвраһынан 10 сыл үлэлээбитим. Бастаан кэллэхпинэ,
сүөһүгэ араас ыарыылар элбэх этилэр. Инфекционнай, паразитарнай уо.д.а. Холо-
бур, сүөһү модьууна, куйукта, атахсыт, ньирэй аҕылаан ыарыыта, сүөһү сыстыганнаах
ыарыылара. Бруцеллез ыарыы бэрт уһуннук эрэйдээбитэ. Дэҥ кэриэтэ туберкулез, па-
ратуберкулез, лейкоз, эмкар, чесотка уо.д.а. көстүтэлииллэр этэ.
Ветспециалист үлэтин сыата-соруга: сүөһүгэ сыстыганнаах да, сыстыгана да суох
ыарыылар турбаттарын туһугар, ыарыы турар да түгэнигэр түргэнник тохтоторго үлэ
ыытыллыахтаах. Ити сыалы-соругу тутуһан, биһиги, «Лена» сопхуос ветспециалистара,
элбэх өрүттээх үлэлэри сыралаһан ыытан, ити үөһэ ааттаммыт сүөһү ыарыылара суох
буолбуттара. Хаһаайыстыба толору благополучнай буолбута. Доруобай сүөһүттэн хаа-
чыстыбалаах бородууксуйа: элбэх эт, үүт ылыллара.
1977-79 сс. «Лена» сопхуоска сүөһүнү искусственнай сиэмэлээһиҥҥэ инструкторынан
анаабьггтара. Сопхуос 4 отделениетын (Суотту, Тумул, Сыырдаах, Бэйдиҥэ) хабан үлэ-
лээбитим. Сүөһүгэ искусственнай сиэмэлээһини бастакынан киллэрбитим. Хас ферма
ахсын кыһыҥҥы, сайыҥҥы сиэмэлээһин пууннарын туттаран, техник-осеменатордары
булан үөрэттэрэн, тутгар оборудованиеларын булан аҕалан үлэлэппитим. Үлэбит түмү-
гэ бастакы да сылыттан үчүгэй этэ. Суотту отделениетын осеменатордара оройуоҥҥа
соцкуотатаһыыга бастаан, «Москвич» массыына фондатынан наҕараадаламмытгара. Ол
кэмҥэ оройуоҥҥа инструктор Сивцев Иннокентий Егорович этэ. 1979 с. улахан «Лена»
сопхуос арахсан, «Лена» уонна «Сардаҥа» буолбуттара. Миигин «Ленаҕа» кылаабынай
ветвраһынан анаабыттара. Онно 10 сыл үлэлээн, 1989 с. биэнсийэҕэ тахсыбьҥым. Кэлин
ветслужба сопхуостартан арахсан ветуправление буолбуппут.
Мин уопсайа 37 сыл ветеринарнай ыстаастаах 2002 с. диэри үлэлээн, 62 сааспар
үлэттэн букатын тохтообутум, билигин сынньалаҥҥа олоробун.
Тус олоҕум туһунан ахтар буоллахха, сиргэ төрөөбүт иэспин толорон, ыал буолан 4
кыыстаахпын. Оҕолорум этэҥҥэ улаатан, үөрэнэн, үлэһит, ыал буолбуттара. 9 сиэн-

232