Page 231 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

СҮОТТҮ нэһилиэгэ

Ол саҕана 9 саастарын туоллахтарына эрэ оскуолаҕа ылаллара. Мин 6 аҥаар саастаа-
ҕым. Сэттэбин саас муус устар ыйга туолуохтааҕым. Убайдарым уонна билргэ оон-
ньуур табаарыһым күн аайы оскуолаҕа үөрэнэ бараллара. Мин соҕотохсуйан күн аайы
оскуолаҕа тиийэн, иһигэр киирбэккэ эрэ, аан атгынааҕы муннукка турар буоларым.
Ону учууталлар таба көрөн: «Бу оҕо оскуолаттан тоҕо арахпатый?» — диэн сиэтэн кил-
лэрэн маҥнайгы кылааска паартаҕа олордон кэбиспиттэр. Оччотооҕута оскуолаҕа туох
бэлэмнээх буолуохпунуй, ахсааны алтаҕа эрэ диэри нэһиилэ ааҕар этим (ону даҕаны
табаарыс оҕом үөрэппитинэн). Оттон дьонум ликбезкэ үөрэнэн илии эрэ баттыылтара
уонна үлэггэн орпот этилэр. Ол саҕана алпаабыттара да атын этэ. Новгородов киэнэ.
Убайдарым, быһыыта, ол алпаабытынан үөрэммиттэрэ. Ол кэмҥэ биһиги дьиэбитигэр
Новгородов алпаабытынан суруллубут кинигэлэр элбэх этилэр.
Кылааска учуутал киирдэҕинэ, оҕолор бары тураллар. Мин олоробун. Онтон учуутал
киирэн хайдах паартаҕа олорору, турары көрдөрөн биэрдэ. Нэдиэлэ устата үөрэммит
оҕолор тугу эрэ билэлтэр, сатыыллар. Онтон миэхэ барыта саҥа. Биир уруокка учуу-
тал дуоскаҕа тугу эрэ суруйда: «Оҕолор, эһиги эмиэ маннык суруйуҥ», — диэтэ. Мин
учуутал биэрбит кумааҕытыгар эмиэ суруйбута буоллум. Переменаҕа улахан кылааска
үөрэнэр кыргыттар киирэн: «Бу оҕоҕо учуутала «орто» диэн суруйбут, бу оҕоҕо эмиэ».
Онтон мин үлэбин көрөн баран: «Бу оҕоҕо сыана суох. Учуутала «көрдүм» диэн су-
руйбут», — диэбиттэрэ. Мин ол күн дьиэбэр үөрэн бөҕө сүүрэн тиийдим. Ыраахтан:
«Ийээ, мин бүгүн оскуолаҕа үөрэнним. Тэтэрээппэр учуутал «көрдүм» диэн сыананы
суруйбут!» — диэн ийэм дьиэ таһыгар сылдьарын көрөөт сүүрэн тиийэбин. Ол курдук
7 сааспар Хорула 7 кылаастаах оскуолатын үөрэнээччитэ буолан хааллым. Иккис кы-
лааска үөрэнэ сырьггтахпына, моонньубар кыһыл хаалтыс баайбыттара уонна: «Пионер
буоллуҥ», — диэбиттэрэ.
Оскуолаҕа үөрэнэр сылларбытыгар сэриини кытта тэҥҥэ уот кураан дьыллар тур-
буттара. Уот туруута, уоту кытта охсуһуу. Биирдэ биһиги уот арыытыгар буолан хаа-
ламмыт, онтон тахсаары мун кыраайбытынан сүүр да сүүр буоларбытын өйдүүбүн.
Аһыҥаны утары охсуһууга бааһына кытыытынан ханааба хаһар этилэр. Онно куулга,
о.д.а. иһиккэ аһыҥалары баһан ылан кутарбьгг. Кыһын биһиги, оскуола оҕолоро, баа-
һынатарга хаары тохтотор щитгэри дьоммутугар талахтан оҥорторон бааһынаҕа тиэй-
тэрэрбит. Ол саҕана оһоҕу таас чоҕунан буолбакка, маһынан оттоллоро, биһиги оһох
күлүн удобрениеҕа анаан мунньан туттарарбыт. Саллааттарга анаан ичигэс таҥас, бэр-
гэһэ, үтүлүк тигиитигэр кыттарбыт.
Ол саҕана аччык, сут сыллар бүрүкээбиттэрэ. Дьон дьиэ-дьиэнэн хоргуйан өлөл-
лөрө. Сорохтор оҕолоро хайдах өлөрүн көрүөхтэрин баҕарбакка, ааны баттатан атах
мээнэ барбыттар үһү диэн кэпсииллэрэ. Дьон ыалы кэрийэн аһыыр буолбуттара. Со-
рох ыалга тугу эрэ аһаабыт буолаллара, сорох ыаллар аһатар туохтара да суох буолан,
дьон аһаабакка тахсан баратлара. Биирдэ биһиэхэ биир уҥуох-тирии буолбут улаатан
эрэр оҕо киирэн өр да өр саҥата суох олорбута. Аһыан баҕарар быһыылааҕа да, биһиги
аспыт суоҕа. Ийэм чэй куппута уонна хортуоска хаҕын ылан биэрбитэ. Ону иҥсэлээх
баҕайытык сиэн баран, тахсан барбыта. Эбэбит: «Бэйэҕит элбэххит, аскыт бэйэҕитигэр
тиийбэт, айах көҕүрэтэ бардахпына сатаныыһы», — диэн баран, ыалы кэрийэ барбыта.
Оннук сылдьан ыалдьан өлбүт үһү. Аспыт кыра буолан, ийэм барыбытыгар аһын ти-
риэрдэ сатыы-сатыы, бэйэтигэр өлүү ылымматын көрөрбүт.
Ити кэмҥэ аҕам үлэ фрона диэҥҥэ балыктааһыҥҥа кыттыбыта. Аҕабын кытта биир-
гэ үлэлиир дьон ардыгар биһиэхэ хоноллоро. Элбэх баҕайы киһи түүн муостаҕа таҥас
тэлгэтэн утуйалларын өйдүүбүн. Бултаабыт балыктарын государствоҕа туттараллара. Ол
кэмҥэ аҕабыт биһигини кыһын куобахтаан, сайын туулаан аччыктаан өлөртөн быыһаа-
быта. Биһиэхэ, оскуола оҕолоругар: «Эһиги үчүгэй үөрэххитинэн, үчүгэй бэрээдэк-
китинэн кыайыы буоларын чугаһатаҕыт», — дииллэрин иһин үөрэхпитигэр кыһалла,
улахан дьон үлэтигэр көмөлөһө сатыырбыт.
Кыайыы күнүн эмиэ үчүгэйдик өйдүүбүн. Ол күн үөрэнэ олордохпутуна, уруок

227