Page 6 - Сэрии сылын о5олоро - Дүпсүн оскуолатыгар

Бастакы түһүмэх

КИМ ДА УМНУЛЛУБАТ, ТУОХ ДА УМНУЛЛУБАТ!

Кыайыы күнүнэн!
(пуб.ищистика)

Либаан Туйма./ыыран.
«Муру саһарҕаша», ыам ыйын 7 кунэ, 2010 с.
Албан ааттаах Кыайыы күнүн 65 сыла арылыйа кыыспыта астыгын,
үчүгэйин!
Үллэ үүммүт үөлэҥ үөт үрүн’ көмүс төбөлөөх үнүгэстэрэ сибэккилээн
туртаһан ыҥырыалар үөрдэрин ыраахтан ыҥыра лаглайар. Кыайыы кыһылтөлөн
былаахтара эдэр-эмэн сүрэхтэргэ эрчим эбэн тэлибирии кыыһаллар. Кыһыл
буурҕа аттаахтар кыайан кэлбит саллааттар күөрэччи туппут былаахтара
күлүбүрүү мөхсөллөр, күҥҥэ кыыһа оонньууллар.
Бүгүн Кыайыы күнэ, бүгүн дьоллоохтор күннэрэ. Өлбүттэр даҕаны өйгө
тиллэн ахтыллан ааһаллар. Ол иһин харах ууланар, ол иһин бэргэһэ уһуллар.
Күн туллар, күһэҥэ быстар күчүмэҕэй күннэригэр күн сирин көмүскүү
алаас ааттаахтара аҕалар, убайдар аармыйаҕа баартара.
Тымныыга, тыаллаахха, хаардаахха тыйыс санааны ылынан тыыннаах ордор
гуһугар тыыллан-хабыллан тураннар, 1418 сууккаҕа тыҥааһыннаах охсуһууга
тыынарын толук ууран Ийэ сирдэригэр эргийбэтэхтэрэ үгүстэр. Сорохтор
хааппыла хааннара хаалыар, хатан уҥуохтара хампарыйыар диэри хаанымсах
басыысгары кытта харса суох кыргыһан Кыайыыны уһансыбыттара.
Кыргыс толоонугар кыама суох кыдыллан кыламаннарын саппьггтар
үйэлэри көрсө, үйэлэри атаара өрүүтүн өйдөнө, ахтылла сылдьаллар. Суорума
суолламмыттар суохтарын да иһин уордьан күлүмэр, мэтээл таһыгар хайдах эрэ
көстөн ааһарга дылылар.
Оттон тыылга оҕо, дьахтар, өҕөнньор абаран-сатаран тураннар бары бииргэ
түмсүбүттэрэ. Тулхадыйбат тулуур, дьулуур, булгуруйбат модун санаа күүһүнэн
тоҥо-хата сылдьаннар бэйэлэрин харыстаммакка бэриниилээхтик
үлэлээбиттэрэ, Москва оборонатын, Ленинград блокадатын, Одесса
олохтөохтөрун курдук биир өлүүгэ саллааттыы турууласпыгтара.
Уөттаах кураан, уһун сут буолан лимиит, нуорма наһаа кыратыттан күнү
быһа күүстээх үлэҕэ сылдьан, дьон күүстэрэ өһүллэн күннэрэ хараарап
тыһыынчанан холкуостаахтар тыыннара быстан тыла суох бараллара. Кинилэри
хайдах таҥастаах охтубуттарын, сэриигэ өлбүт буойун курдук биир омуһахха
кистниллэрэ.
Сүүһүнэн оҕо тулаайах, сүүһүнэн дьахтар огдообо хаалбыттара, ииммит-
хаппыт ийэтэ-аҕага суохтары интернат ылан нэһиилэ тыыннаах орпуттара,
оччогооҕу оҕолор бары үөрэхтэн бүтээт сүгэ-эрбии, атырдьах, кыраабыл тутан
тыыл кытаанах үлэтигэр улахан дьону кытта тэҥҥэ сыраласпьггтара.
Алаас ыаллара аччыктаан сордоно олороннор артыал баайын харахтарын
харатыныы харыстаан, үтүө ааттарын өлбөөдүппэккэ көнөтүнэн, кырдьыгынан
сылдьыбыттара. Өлөөрү да сырытталлар, инники кирбии саллааттарын курдук
хорсуннук турууласгтыттара холобурга сылдьыаҕа. Итэҕэллэрпн күүһүнэн
аньыыны-хараны онорбөкко анараа дойдуга аттаммыгтара. Биир сүөһүнү, биир
киилэ бурдугу итэппэккэ ииннэммиггэрэ.
Сүрдээх суоһар уот сэрии сүлүһүнэ-дьэбинэ сүрэхтэрин эмэрдии сүпггэт
гына иҥмитэ.
«Алаас ыата сут дььглга ааһан-туораан, муҥнанан ким уруута-хаана өлөн.
ким оттубут уота өһөн, бары даҕаны бэрт ыардык бааһырбыппыт араастык. Оо.
ама да аасталлар, олус ыар сыллар этилэр»,- диэн суруйааччы Николай
Литвинцев бэргэнник эппитэ.
Сутаан сору көрбүт, Кыайыыны кынаттаспьҥ көлүөнэ саллаат тэҥэ тутуллар
кэмэ кэллэ. Олох тиһэх эргиирэ охторун күүппэккэ кырдьаҕастар кыһалҕаларын
чэпчэтэрп көрүөххэ.

4