Page 8 - Сэрии сылын о5олоро - Дүпсүн оскуолатыгар

туһа диэн икки хараҥаны ыпсаран, сынньалаҥа, өребүлэ суох үлэлээбиттэрэ.
Оччотооҕуга техника суоҕа, туох баар ыарахан үлэни илиинэн үлэлииллэрэ,
Дьахталлар сири булуугунан тиэриигэ, бурдук быһыытыгар, от үлэтигэр охсууга,
мунньууга, кэбиһиигэ, от-мас тиэйиитигэр, оттук маһы бэлэмнээһин ҥэ, хотон
бары үлэтигэр туруук үлэһиттэринэн буолбуттара. Сэрии бириэмэтигэр улахан
нолуоктары, фротгҥа көмөнү, заемҥа сурутуу хампаанньатын сэрии сылларын
устата ситиһиилээхтик толорбуттара.
Сэрии, сут-кураан ыар сылларыгар от тиийбэккэ, колхуос сэниэлээх эдэр
өттүн Нам, Кэбээйи оройуоннарыгар оттото ыыппыттара. Ол сирдэргэ
сүөһүлэрин үүрбүтүнэн, кыра оҕолорун оҕус сыарҕатыгар тиэйэн, дьиэнэн
көспүттэрэ. Сүөһүлэрин үрэххэ ууга түһэрэ сыһан улахан эрэйи көрөн кыстыыр
сирдэрин булбуттара. Хаалбыт өтөхтөрү, хотоинору өрөмүөннээн, оройуоннар,
нэһилиэктэр салалталарын кытта кэпсэтэн ордор отторунан сүөһүлэрин этэнтгэ
туоратар иһин туруулаһан туран кыстаппыттара. Бу кыстаабыт сирдэригэр
сайынын дулҕалаах, уулаах сирдэри илиинэн, сарсыарда эрдэтгэн киэһэ харан а
буолуордиэри мөлтөх тан астаах, аччык сылдьан оттууллара.
Оскуола оҕолоро, уончаларыттан эрэ гахсыбыт кыракый уолаттар-
кыргыттар тырыттыбыт таҥастаах, икки хараҥаны холбоон, улахан дьону кытта
тэбис-тэҥҥэ колхоз ходуһатыгар, бааһынатыгар, хотонугар: «Оо, сэрии хаһан
бүтэн сынньанабыт» - дэһэ-дэһэ, харахтарын уутун туора соттон кэбиһэ-кэбиһэ,
сыгынньах агахтарынан хаан тахсыар диэри хадьымалга дьөлө үктүү-үктүү
үлэлээн мун наммытгара, кыайыыны уһансыбыттара.
Аччыктыыры, сылайары умнан туран кыайыыга үлэнэн кыттыбыт дьоннор
о ҕол о рун а хты ыл а ры тта н:
Литвинцев Коля — «Мин төрөппүттэрим сут-кураан сылга Өнөртөн
Кэбээйигэ тиийэн, колхуос сүөһүтүн көрөн-истэн кыстаппыттара. 1942 с.
Кэбээйи улууһугар Сииттэ нэһилиэгэр Куокуй кулак «Синньигэс Өтөх» диэн
сиригэр күн сирин көрбүппүт».
Соловьева Маша — «Мин аҕалаах ийэм Кэбээйи улууһугар баран оттоон-
мастаан колхоз сүөһүтүн биирида энчирэппэккэ кыстатан кэлбҥгтэрэ. Миигин
Кэбээйи сиригэр төрөппүттэрэ. Оччотооҕу кэм кыһалҕатын эгэнтгэ туораан,
мин кэннибиттэн 1944-1945 сс. иккитэ игирэ оҕолору төрөтөн, көрөн-истэн
атахтарыгар туруорбугтара».
Копыршш Мотя — «Тапталлаах ийэм Старостина Анастасия Петровна
Өнөр нэһилиэгэр тэриллибит фрону балыгынан хааччыйар тэрилтэҕэ,
дэриэбинэттэн ыраах сытар күөллэринэн, үрэхтэринэн кэрийэн 2 сылтан ордук
кэмҥэ балыктааһыҥтга үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ».
Сыроватская Варя — «Аҕам Сыроватскай Николай Львович-Ньукуус
колхоз төһүү үлэһитэ этэ. 1944 с. саас тыаҕа мас кэрдиитигэр үлэлэһэ сылдьан
оһоллонон сырдык тыына быстыбыта. Ийэм сут-кураан сэрии ыар сылларыгар
түөрт оҕолоох тулаайах хаалбыта. Колхуоска ыанньыксытгаабыта, сайынын от
кэбиһпитигэр үлэлээбҥгэ, уокка оттор маһын, мууһуп бэйэтэ булунара. оту-
маһы ууга-үүккэ буккуйан, араастаан астаан мунлтанан оҕолорун
аччыктааһынтан, хоргуйан олүүтгэн быыһаабыта».
Гоголева Светлана — Аҕата Гоголев Матвей Иннокентьевич биэс төгүл
сэриигэ ыҥырыллан баран, хараҕынан сыыйыллан хаалан, тыылга
бэриниилээхтик үлэлээбитэ. Сэрии кэмигэр от үүммэккэ, аһыыҥка өрөтурап
Нам сиригэр киирэн көһүргээн олорбуттарын, саас дойдуларыгар сүөһүлэрин
хайыыгынан Өлүөнэ өрүһү муус ортотунан туораабыттарын, биэрэккэ тоҥон-
хатан 2-3 хо.ммуттарын, кыракый балта тымныйан өлбүтүн туһунан Светлана
Матвеевна олус хараастан ахтар.

6