Page 66 - Андросов Д.С. Тыылга кыайыыны уьансыбыттара

хуна остеоххе көмөлөһүү курдук көртшюрө. Онон бэриллибит сору-
даҕы хайааи да үчүгэй хаачыстыбалаахтык толорор иһин хас биирдии
киһи дьаныһан туран үлэлиирбит. - диэн кэпсиир Варвара Петровна.
Сут буолан ас-үөл суоҕуттан колхозтаахтар аччыктааи уонна хор -
гуйан өлүүлэрэ садаламмыта. Аһыыр аспыт быстан, аҕам бүтүннүү
иһэн тахсыбытын корон, колхоз председателэ Гаврил Дьяконов ыһыы
сиэмэтиттэи бэрсибитэ. Ону тардан. убаҕас хааһы оностон тыыннаах
ордубуппут, — диэн Варвара Петровна төһө да кэм-кэрдиис аастар олус
уйадыйан, хараастан ахтар.
Ити курдук үлэлии сырыттадына, ахсынньы бүтүүтэ, колхоз суоч-
чуга Василий Иннокентьевич Бурнашев ыҥыртаран ылан: "Колхозпу-
тутган биир кыыһы трактористар курстарыгар ыытарга дьаһал кэллэ.
Үөрэнэр кэмнэригэр 400 грамм нуорма килиэп бэриллэр үһү, онно
эйиигин ыытарга быһаардыбыт", - диэн эппитэ. "Маҥнай олус салла
санаабытым, ол эрээри аччык киһи күгпгэ 400 грамм килиэби биэ-
рэллэрин истэн үөрэнэ барарга сөбүлэспитим”, -диэн кэпсиир Варва­
ра Пегровна. Кыыс сүөһүлэрин туттаран, түргэнник хомунан МТС-ка
киирбитэ. Дьүөгэлэрэ: "Хас күн аайы нуорма килиэптээх үчүгэй с-ир-
гэ үорэнэ бардаҕыҥ", -диэн ордук саныы хаалбытгара. Ол курдук грамм
килиэп да күвдү кэмэ этэ.
Бэйэтин курдук тыа нэһилиэктэриттэн түмүллүбүт отучча кыргыт-
тары кытта Варвара үс ый устата сарсыарда аҕыс чаастан киэһэ хойук-
ка диэри трактор чаастарын үөрэппитгэрэ. Үксүгэр үөрэхтэриттэн тох-
тоон, мастарыскыайга өрөмүөҥҥэ үлэлиир трактористарга
комолөһөллөрө, сорок күн саһаан эрбииллэрэ, газогенераторнай трак-
тордар уматыктарыгар чуурка бэлэмнииллэрэ. Бэйэлэрэ аччыктаан
нэһиилэ олорор дьон хантан кэлэн кинилэргэ ас ыытыахтарай, онон
күннээди нуорма 400 грамм килиэптэринэн үссэиэр буолан. күүстэ-
эх, ыарахан үлэҕэ үксүн аччык сылдьаллара. Ити курдук үөрэнэн муус
устар ый саҥатыгар тракторист идэтин ылбыттара. Балбаара кыыс ХТЗ
тракторга тракториһынан ананан Маай бырааһынньыгын иннинэ са
аскы ыһыы үлэтигэр Калинин аатынан уонна "Кыһыл күүс" колхоз-
тарга сыһыарыллыбьгга. 1942 сыл сайыныгар умайар уот кураан түһэн,
онуохаэбии аһыгга үөн өрө туран, саҥа бытыгырыах курдук ходуһалар,
бааһыналар үүнүүлэрин кубарыччы сиэн, сайын устата күөх быкпа-
таҕа. Ону ол диэбэккэ, сайыны, күһүнү тиргиччи сир үлэтигэр үлэлэ-
эбиттэрэ. 1943 сылга ХТЗ тракторга салгыы үлэлиир. Ити сыл ахсын-
иьыга Дьокуускайдааҕы механизация училищетыгар газогенераторнай
трактордар курстарыгар үөрэххэ ыыппыт эдэр кыргыттарын ортоло
ругар Варвара Петровна эмиэ баара. 1944 сыл сааһыгар кыыс тракто-
ристар курстарын ситииһиилзэхтик бүтэрэи дойдутугар эргиллэн тах-
сыбыта уонна ЧТЗ тракторга сменщигинэн анаммыта. Старший