Page 69 - Андросов Д.С. Тыылга кыайыыны уьансыбыттара

Пестрякова Февронья Гаврильевна
Ботүрүол куйааһа мунугаан түһэн турдаҕына, от
ыйын 8 күнүгэр сарсыарда аламай маҥан күн кыл-
байа тахсыыта, ийэтин көмүс күөнүттэн төлө кетон,
ытаан аймаммытынан кыһыл кыыс орто дойдуга
түспүтэ. Кинини төрөппүттэрэ Хобороос диэн аат-
таабыттара. Адата Гаврил Петрович удьуор уус Пе-
стряковтар адаларын ууһуттаи төрүтгээда. Пестря
ковтар адаларын ууһа билиги ааҕыынан уон сэттис
киһи үйэтин устата уһаммытгара биллэр. Кинилэр
тимири, кыһыл уонна үрүҥ көмүһү уһаналлара,
маһынан уһаныыга кими да иннилэригэр түһэрбэт
мыцдыр уустар этилэр. Кинилэр бэйэлэрин 1 Өлтох нэһилиэктэрин
дьонун. уонна кэккэлэһэ олорор нэһилиэктэр дьоннорун-сэргэлэрин
тимир оноһугунан хааччыйан олорбуттара. Күоттэрин куугуна уонна
кыстыктарьш чыҥкынас тыастара ааспыт үйэлэргэ нэһилиэкгэрин дьоно
олох сырдыгар тардыһар бада санааларын арьгаллаабыттара. Бу уус ай-
маҕар биир кэмҥэ түорт киһи тэҥинэн уһана сылдьыбыттара. Ол кур­
дук Сүөдэр уус уонна Хобороос кыыс адата Хабырыыс уус диэн мьш-
дыр дьоҕурдаах дьон биир кэмҥэ олорон ааспыттара.
Хобороос торөппүггэрэ ааттыын бадарааннаах, дулдалаах кыараҕас
"Уус Дүөдэтэ” диэн сиргэ ходуһалаахтара, аҕа ууһунан Түйма үрэх
сүнньүгэр сытар Тураннаах диэн сиргэ сайылыктаахтара. Киии кыра
сааһыттан үлэни кыайар буолуоҕуттан дьиэ иһигэр ийэтигэр көмөлөһөн,
илиитин араарбакка үлэлээн улааппыга.
Хобороос, чороччу улаатан иһэр кыыс адатыгар көмолоһөн күот
күөттүүрэ. Онно кини кыһыл чох ортотугар ууруллубут тимир кытара
кыыһан сымнаан сытарын адата тимир ытарчанан ытыттаран таһааран,
кыстыкка ууран баран отүйэнэн сөбүлээбигинэн оҥорон таһаарарыи
сөбүлээн-умсутуйан көрөрө.
Кипи төрөпнүт ийэтэ эрдэ өлои оскуолатган тохтоон, дьиэтин,
сүөһүтүн көрбүтэ, кыра быраатын бүөбэйдээбитэ. Адата тыа
нэһилмэктэригэр Советский былаас ыытар политикатын сөбүлүү-сэр-
гэҕэлии көрбүтэ. Кинилэр ада уустарын ыалларын түмэн "Сис анна"
диэн сири мелиорациялааһынынан дьарыктанар табаарыстыба тэрил-
либитигэр киирбитгэрэ. Онтон 1930 сыллаахха табаарыстыбаны кэ-
ҥэтэн-улаатыннаран "Балта" диэн артыалы тэрийбиттэригэр, биир ба-
стакынан ходуһатын, бааһынатын, сүөһүтүн уонна миинэр атын хол-
боон колхозка киирбитэ. Кини салайар үлэҕэ үлэлээн барбыта. Ол
кэмҥэ үүннэрбит сиэмэлэрин бэйэлэригэр туһаналлара, ол иһин ула-
хан болҕомтону уураллара. Улахан кыахтаах колхозтарга коло моло-