Page 141 - Неизвестное название

,• 7 ■
ҮТҮМЭИҮЙЭЛЭР БЫЫС

ИВАН АЛЕКСЕЕВИЧ АРЖАКОВ II
(1864-1930)
Сэһэн Ардьакыап хос сиэнэ. Кинилэр, Уйбаан I (1860-
1922), Уйбаан II (1864-1930), Уйбаан III (1866-1940) үһүө
этилэр. Үһүөн нэһилиэктэригэр кинээстээбит, улуустарыгар ку-
лубалаабыт буоланнар, уобаласка биллэр-көстөр дьон этилэр.
Үөрэҕэ суох эрээри аныгылыы сиэринэн киэҥ-куоҥ дьиэ-
лээх, элбэх оҕолоох-уруулаах, халыҥ аймахтаах, ыраас хаан-
наах, толуу көрүҥнээх дьон эбиттэр. Торуой Уйбаан хайала-
рыттан да сытыы-хотуу, барбыт-кэлбит киһи этэ, улууһугар
кулуба да буоллар, ордук атыынан-тутуунан сатабыллаахтык
дьарыктанан, Атыыһыт Уйбаан дуо дэппитэ. Торуой Уйбаан
сүрүн уһаайбата Өлүөнэ өрүс биэрэгэр Чымаадай хочотун
Атырдьах диэн салаатын саамай үрдүк, уу ылбат кырдалыгар
Арыы-Тиит дэриэбинэтигэр киириигэ, билиҥҥи стройучасток
бырахпыт сиригэр турбута. Былыргыттан дьон-сэргэ тап-
таан олохсуйбут, быйаҥнаах оттуур ходуһалаах, бурдук ыһар
сонуоктаах, үүттүгэннээх сайылыктардаах үтүөкэн сир.
Торуой Уйбаан бэйэтин суотугар Арыы-Тииккэ 12 оҕоҕо
аналлаах пансионат оскуола дьиэтин 1912 с. туттаран, ыраах-
И.А. Аржаков I дъиэ кэргэнэ
тааҕыттан үрүҥ көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыт. И.И.
Крафт Саха сиригэр губернатордыыр кэмигэр олохтоох кыанар, баай дьон үтүө дьыаланы оҥордохто-
руна, таҥара дьиэтин, оскуола туттардахтарына, сут дьылларга дьадаҥыларга көмөнү оҥордохторуна,
нолуогу кэмигэр хомуйан туттардахтарына мэтээлгэ тиксэллэрэ. Онон баайдар күрэхтэһэ-күрэхтэһэ
үтүө дьыаланы үгүстүк оҥорор буолбуттара.
Торуой Уйбаан 1909 с. Өлүөхүмэттэн уунан аҕалтар-
быт суон, уһун бэс бэрэбинэлэринэн 9 хостоох дьиэ тут-
тарбыт, дьиэтин иннигэр 6*6 кээмэйдээх кэккэлэһэ турар
3 субурҕа ампаардааҕа, онтон хотута - түүлээххэ, ортоку-
та дириҥ булуустааҕа - эккэ-аска, соҕурууҥҥута - бур­
дук кутарга аналлаахтара. Сүүһүнэн сүөһү, сылгы тутар
буолан, көньүүһүнэ, хотон, үлэһиттэр олорор анал дьиэ-
лэрдээҕэ. Маны таһынан улахан маҕаһыын дьиэлээҕэ уон-
на аптекалааҕа, куоратынан, тыанан ларектардааҕа, сыл
ахсын Бодойбоҕо 25-30 кур оҕуһу үүрэн илдьэн көмүскэ
атыылыыра. Оччолорго кини аата Саха сиригэр биллэр
бөдөҥ атыыһыттар П.А.Кушнарев, И.Д.Парников, Г.В.
Никифоров - Манньыаттаах уолун кытары тэҥҥэ ааттана-
ра. Атыыһыт иккис кыыһа Елена Ивановна В.В.Никифо­
ров - Күлүмнүүр уолугар Валериаҥҥа кэргэн тахсыбыта,
уһуннук олорбокко арахсыбыттар. Икки ыаллыы улуустар
үтүөлэрин ыччаттара Кыыс Хаҥаҕа ыал буолбут уруулара
хойукка диэри кэпсээҥҥэ сылдьыбыта үһү.
1930-с сылларга холбоһуктааһын саҕана, дьиэтин-
уотун Дьиэрэ, Намылы сайылыктарынан, Суоттунан,
Арыы-Тиитинэн, Тумулунан көһөрөн киллэрэн, оскуола
дьиэтэ, амбулатория, уопсай дьиэ-уот оҥостубуттара. Ар-
жаковтар үһүөн кулаактанан, бырааптара быһыллан, атын
ыраах улуустарга олохсуйарга күһэллибиттэрэ. Пиэрибэй
Уйбаан Дьокуускай түрмэтигэр 1922 с. өлбүтүн Кыһыл
Кырдал таҥаратын дьиэтин таһыгар таһааран көмпүттэр.