Page 25 - Неизвестное название
P. 25
ҮТҮМЭН >ьгыста*рын сэгэтэп
нар балык аатынан ааттаабыттар. Тоҕо, туохтан тиит күлүгэр майгынныыр киһи күрдьүккэ баран
ааттаабыттара биллибэт, оннук балык өтөрүнэн эрдэҕинэ, кэннигэр түһэн тутуһуу буолар. ...Кыай-
суох». [Мигалкин И. В. Төрөөбүт Мүрүбүн са- батын билбит Тиит Буурай төттөрү ыстанан, хоту
ныыбын өрүүтүн, С. 7]. кэлбит суолун устун буурдуу турар». (Манна даҕа-
Бороҕон эрдэтээҥҥи сэһэнньиттэрэ үһүйээн- тан аҕыннахха, И.Г.Березкин норуот үһүйээнигэр
нэргэ Бэрт Хара былыргы аатын Майаттыман, олоҕуран, Тиит Буурай ойоҕун уонна 4 саастаах
Байыттыман, Майаҕатта диэн ааттыыллара бил- уолун кытта 1660 саҥаларыгар куоракка киирэн
лэр. Оттон Майааттар Саха сирин сиик буолан сүрэхтэнэн Иван Лаптев диэн ааты ылыммыта диэн
симэлийбит түҥ былыргы олохтоохторо. Ол туһу- суруйан турар.) Майаттыман туһунан биллэр бары
нан «Саха тылын быһаарыылаах улахан тылдьы- үһүйээннэргэ да кини наар бултаан-алтаан, балык-
тыгар ааҕабыт»; таан айаҕын ииттэн олорбута ахтыллар. Ити үһүй-
«Майаат - аат., фольк. Хоту олоро сылдьы- ээҥҥэ өспөхтөр Майыыда (Майда) үрэххэ олохтоох
быт былыргы биистэр ааттара. Название одного тоҥустары кытта эр-ойох ылсан, уруурҕаһа олор-
из древних северных племен. Майааттар ким- буттарын туһунан ахтыллар. Биир кэмҥэ орочо-
нээхтэрэ, хантан хааннаахтара оссо да ситэри оннор Бээдигэ ыалдьыттыы кэлэ сылдьыбыттарын
араҥалана илик эбит. (Багдарыын Сүлбэ). Ту- туһунан кэпсэнэр. Оччотугар бороҕоттор добун бо-
маннаах Түбэ олохтоохторугар аны куттал суо- отурдара түҥ былыргы үйэлэргэ манна олоро сыл-
һаабыта - ол маҥан таба түүтэ ахсааннаах май дьыбыт майааттартан төрүттээҕин ыйан Майаҕатта,
аат омуктар этилэр. (Далан). Майааттары тоҥус Майаттыман диэхтэрин сөп курдук. Ол аата Тыгын
буолбатахтар, юкагирдар диэн Ю. Б. Симченко Майаттыманы Хара саҕыллар, тыал буолбуттар,
эмиэ суруйар. «ХС». [Большой толковый словарь майааттар удьуордара буоларын бэлиэтээн «Ма-
якутского языка, Т. VI, С. 200]. йаатта Бэрт Хара» диэбитигэр тахсар. Оччоту
Ист.н.к. В.В.Ущницкай «Исторический ланд гар сиик буолан симэлийбит түҥ былыргы майаат
шафт народа саха» диэн кинигэтигэр суруйа- омук аата уларыйан-тэлэрийэн билиҥҥи Майаҕас
рынан: (стр.50-54) «Долгих Б.О. у нгасанов бөһүөлэгин аатыгар иҥэн сылдьара көстөр. Ити са-
записал предания о полумифических племенах баҕалааһыны ылынар буоллахха, Майаҕас аата хан
тундры-маятах. «Маяты» (Маятыль), говорят на тан силис-мутук тардара чуолкайданар. Май, Майа,
Ессее жили. Они очень хорошие охотники были. Майҕа, Майаат, Майаҕас, Майаҕатта, Майаттыман
Диких (оленей) пешком промышляли. ...Одежду диэн тыллар төрүт олохторо май буолара көстөр.
делали прямо из шкур... Плавали на плотах, оле Оттон Өспөх тойон бастакы кэлии нууччалары ута-
ней не имели, веток у них не было. Ели мясо сы ры кыргыһа сатаан баран, үрүҥ тыынын өллөйдөөн
рое или жареное, жили в полуподземных голомо». дьонун-сэргэтин илдьэ сүөһүтүн-сылгытын үүрэн
Майааттар сахаттан ураты олохтоох-дьаһахта- бэркэ билэр, уруулуу дьонугар Ессей сахаларыгар
ах дьон буолаллара костор. Саха сылгы, ынах сүөһү түспүтүгэр тахсар.
ииттэн кыһынын балаҕаҥҥа, сайынын ураһаҕа Итиннэ эбии Ю.И.Васильев - Дьаргыстай Ха-
олорбут буоллаҕына, үһүйээннэргэ Майаҕатта хо- баровскай кыраайга баар Үт үрэх Май диэн салаа-
ломоҕо олорбута ахтыллар. Ол курдук, Курбуһах лааҕын туһунан суруйбута. Биллиилээх топони-
олохтооҕо Василий Копырин «Тиит Буурай туһу- мист Багдарыын Сүлбэ: «Хоту баар. ...Майда өрүс
нан тиһиктээх номоҕор» ааҕабыт: «...Бэрт Хара төрүт олоҕо арааһа май быһыылаах. Май да, Май
үйэтигэр, XVII үйэ саҥатыгар... Балтараа саһаан да да диэн гидронимнары быһаарар кыаҕым суох.
(үс миэтэрэ) үрдүктээх Тиит Буурай диэн буха- Онон кэлэр көлүөнэ чинчийээччилэргэ анаан оссо
тыыр киһи үөскээбит эбит. ...Хаҥаҕа олохтоох Бэрт Дьокуускай Тулагытыгар Майҕа диэн күөл, Нам
Хара сураҕын истэн, кинини кытта күөн көрсүөн II Хомустааҕар Майҕаан диэн күөл, Үөһээ Бүлүү
баҕарбыт. Кубулҕаттаах кулун тутар ый... Ый- Туобуйатыгар Майҕан күөлэ, Мэҥэ-Хаҥалас Тиэ-
даҥалаах түүҥҥэ көрдөҕүнэ, Хаҥа илин баһыгар лигитигэр Майдыын диэн кыра күөл, Хабаровскай
күөлтэн чугас наһаа улахан, үрдүк буор холомо дьиэ кыраайдааҕы Айаан-Майда оройуонугар Майил
көстүбүт. ...Бэрт Хара бэйэтэ биэс арсыын (4 миэ диэн гидроним, Үөһээ Бүлүү Сургуулугар Май-
тэрэ) үрдүктээх, икки былас суоннаах, наһаа бөдөҥ каат диэн күөл, Чурапчы Хайахсытыгар, Дьааҥы
илиилээх атахтаах, биир ынах эбэтэр убаһа тирии- Төрдүс Дьуһаалыгар Майыы диэннэр баалларын
тинэн тигиллибит мэҥкэрэ бэргэһэлээх, икки тайах этиим. Итилэр бары гидронимнар. Май, Майда
тириитэ этэрбэстээх, биэс сылгы тириитэ сонноох эмиэ... « [М.С. Иванов-Багдарыын Сүлбэ. Улуус
дуулаҕа бухатыыр киһи эбитэ үһү. ...Ыйдаҥатааҕы тар ааттара, С. 128].
