Page 200 - Уус-Алдан 2006

но көрүстүлэр. Ирина Дмитриевна чаҕылхай олоҕун уонна Бэрт-Ууһун
нэһилиэгин үтүө үгэстэрин, үлэҕэ албан аатын туһунан улуус муници-
пальнай тэриллиитин баһылыга Иннокентий Бочкарев өрө көтөҕүллүү-
лээх дакылаатын дьон олус сэҥээрэн, чуумпуран иһиттилэр.
Өрүүчэ кыысчаан Бэрт-Ууһун нэһилиэгэр 1916 сыллаахха төрөөбүтэ.
10 сааһыттан тулаайах хаалан харытын күүһүнэн, үлэни өрө тутан
айаҕын ииттибитэ. 14 сааһыттан "Кыччыма" холкуос чилиэнэ, ньирэй
көрөөччү, ыанньыксыт. Саха боруодата ынахтан 1000 киилэҕэ тиийэ үүтү
ыабыта, ньирэйдэрин сүүс бырыһыан тыыннаахтыы, энчирэппэккэ иип-
питэ, 170 киилэҕэ тиийэ төлөһүппүтэ, биирдии ынаҕыттан 32 киилэттэн
тахса арыыны хаһааммыта. Төрүүр ынаҕы анаан аһатыы, ньирэйи ураты-
лаахтык көрүү-истии оччолорго, барыта илиинэн үлэҕэ, сана саҕалааһын,
бастыҥ бачыым этэ. Ирина Дмитриевна сүөһү көрөөччүлэргэ көтөхпүт
бачыыма киэҥник өйөммүтэ, таһаарыылаах үлэҕэ ын ырбыта. Кини 1936
сыллаахха Москваҕа тыа хаһаайыстыбатын бастыннарын Бүтүн Союз-
тааҕы мунньаҕар кыттар чиэстэммитэ.
Ирина Дмитриевна "Бүтүн Союзтаауы ыстаарыста" М.И. Калинин
илиититгэн "Бочуот Знага" ордены туппута, ударниктары кытта кини-
лиин хаартыскаҕа түспүтэ. Хаартыска үйэ-саас тухары история кэрэһитэ
буолан турар. Эмиэ ол сырыыга Саха сирин делегацията Ленинградка
сылдьыбыта. Ирина Дмитриевна Смольнайга үлэ дьонун сүрэҕин тутар
өрө көтөҕүллүүлээх тыл эппитэ.
Сытыы-хотуу, чаҕылхай саха эдэр дьахтара, сан а олоҕу чулуу тутааччы
Ирина Олесова ликбеһи бүтэрэн холкутук ааҕар-суруйар этэ. Бастын
үлэһити, кэрэ киһини аны биир дойдулаахтара Уус-Алдан, Нам, Кэбээйи
холбоһуктаах уокуругуттан 1937 сыллаахха ССРС Верховнай Советын де-
путатынан талбыттара. Салгыы кини холкуоһугар ферма сэбиэдиссэйи-
нэн, улууска сүөһү иитиитин инструкторынан тахсыылаахтык үлэлээби-
тэ. Кини депутат быһыытынан улуустарга тутгарбыт социальнай объекта-
рын туһунан кырдьаҕастар билиҥҥэ диэри махталлаахтык ахталлар. Дьэ,
ити бэйэлээх кэрэ киһи, үлэһит үтүөтэ, саха дьахтарын бастыҥа олох
эдэр, 23 эрэ сааһыгар, 1939 сыллаахха оҕолоноору суорума суолламмыта...
Оччотооҕу кэми билиҥҥини кытта хайдах да тэҥнээбэккин!
Ойуунускай убайбыт Ирина Олесова албан аатын, кэрэ мөссүөнүн
хоһоонугар холбоон үйэлэргэ үйэтиппитэ, өйдөбүнньүк туруорбута. Саха
бастыҥ дьахтарын албан аатын, килбиэннээх үлэтин туһунан билбэт киһи
аҕам уонна орто саастаах саха дьонугар суоҕа буолуо. Ирина Олесова аа-
тынан Сыырдаахха уулусса баар. Кини аатынан бириэмийэ үлэ бас-
тыҥнарыгар бэриллэр. Оттон килбиэннээх үлэни үрдүктүк тутуу, үтүө
үгэстэри салҕааһын бу маннык күннэргэ иитиллэр. Ол да иһин бүгүн ик-
ки бэлиэ түгэни: Ирина Олесова төрөөбүтэ 90 уонна кинини төрөппүт
Бэрт-Ууһун нэһилиэгэ олохтоммута 60 сылын табыгастаахтык алтыһын-
нардылар.
Бэрт-Ууһуттан үөскээбиттэрэ быһыйдар, сымсалар, күүстээхтэр. Ири­
на Олесоваттан саҕалаан үөскээн-сайдан тахсыбыттара аймахтыы үлэһит
удьуордар. Үлэни өрө тутан мантан тахсыбыттара бастакы удаарынньык-
тар, стахановецтар, Үлэ Геройдара Елизавета Бурцева, Анастасия Копы-
167