Page 217 - Уус-Алдан 2006

үлэҕэ, районоҕа үлэлээбитэ, онон олоҕу, дьону-сэргэни, оҕону-ыччаты
үчүгэйдик билбитэ, элбэх уопуттаах киһи кэлээт, эдэр ыччаты иитиигэ-
үөрэтиигэ, научнай-чинчийэр, тэрийэр-дьаһайар, общественнай үлэҕэ,
этэргэ дылы, төбөтүн оройунан түспүтэ. Ханна да, хайа да тэрилтэҕэ үлэ-
лээтэр, үлэтигэр олус эппиэтинэстээхтик, туохха барытыгар кыһамньы-
лаах, болҕомтолоох буолан, студеннарга, преподавателлэргэ улахан авто-
ритеттаммыта, чиэскэ-бочуокка сылдьыбыта. Кини бэйэтэ дьону хайҕаан
этэр тылынан эттэххэ, киһи гиэнэ кэрэмэһэ этэ. Хайа да киһи кинини
көрө түһээт, көстөр дьүһүнүттэн, туттарыттан-хаптарыттан, сирэйэ-ха-
раҕа хамсыырыттан, бэл таҥаһа-саба көстөрүттэн уонна, биллэн турар,
саҥатыттан-иҥэтиттэн, кэпсээниттэн-сэһэниттэн дьиҥнээх интеллигент
буоларын, интеллектуальнай (өркөн) өйдөөҕүн-санаалааҕын сэрэйэ, таайа
охсоро эрэбил.
Кини ханна да буоллун (дьиэҕэ-уокка, уулуссаҕа, автобуска, араас түм-
сүүлэргэ, о.д.а.) кырдьык да, оҕону кытта оҕо, дьахтары кытта дьахтар,
уоланы кытта уолан, кырдьаҕаһы кытта кырдьаҕас дииллэрин курдук
буоларын олус сөҕө саныыр этим. Хайа да киһини кытта соччо истиҥник,
ирэ-хоро уһуннук бодоруспатаҕым да иһин, үлэбитинэн уонна даачаҕа
ыал олорорбутунан, син балачча элбэхтик көрсөр, алтыһар, кэпсэтэр
этим. Ол иһин итинник этэбин уонна Иосиф Семеновиһы билэр дьон
итиннэ сөбүлэһиэхтэрэ дии саныыбын.
И.С. Портнягин тыа сиригэр, сахалар уутуйан үөскээбит, Уус-Ал-
данна киһи-хара буолбута. Номоххо киирбит, аатырбыт-сураҕырбыт
Майаҕатта Бэрт Хара удьуордара үөскээн ууһаан-тэнийэн барбыт сирдэ-
ригэр — Кыыс Хаҥаҕа төрөөбүтэ-үөскээбитэ, сиһин этэ сиппитэ, буутун
этэ буспута, өйө өһүллүбүтэ, санаата сайдыбыта. Бу рецензия суруйар
(бэрт кылгастык, хаһыат кээмэйин учуоттаан) кинигэм "Удьуору утум-
наан" (Дьокуускай, 2004 с.) автор Иосиф Семенович түмүк тылыгар су-
руйбутун курдук: "Бэрт-Уустара Дурбан эмээхсинтэн төрүт тардан үөскэ-
эн-ууһаан кэллэхпит. Майаҕатта Бэрт Хара удьуордара буолан олоробут.
Бу номох буолбут дьоннор Кыыс Хаҥа сайылыкка олорон үөскээбиттэрэ.
Майаҕатта Бэрт Хара аатын-суолун билбэт киһи сахаҕа, арааһа суох буо-
луо... Бу саха омук историятыгар улахан аат буолар. Ону үйэтитэр, кэ-
риэстиир кэм кэллэ" (156 с.).
Мин бу ахтыы-рецензиябар Иосиф Семенович олоҕун биографиятын,
үлэтин-хамнаһын, дьиэ кэргэнин, доҕотторун туһунан иҥэн-тоҥон,
киэҥник хабан суруйар санаам да, кыаҕым да суох. Оннук суруйуу бэйэ­
тэ научнай чинчийии суолталаах, киэҥ кэрин нээх, дириҥ ис хоһоонно-
ох буолуохтааҕа өйдөнөр. Уонна И.С. Портнягин туһунан оннук суруйуу
тахсыа диэн эрэнэбин.
Манна мин Иосиф Семеговиһы ахта-саныы таарыйа, ити үөһэ эппит
кинигэбэр — оҕотун Сиэнньискэ сырдык кэриэһигэр анаабыт кинигэти-
гэр, бэрт кылгастык тохтуохпун баҕарабын.
Биллэн турар, Иосиф Семенович элбэх истиҥ-иһирэх тыллары бэйэ-
тин төрөппүттэригэр, хаан-уруу, аймах-билэ дьонугар анаабыта өйдөнөр.
Кинигэ эппиэттир редакторынан биирдэстэрэ (иккис редактор СР Госу-
дарственнай мунньаҕын (Ил Түмэн) депутата, историческай наука канди-

184