Page 220 - Уус-Алдан 2006

килин сайыннарыыга төһүү буоларыгар, олук уурарыгар олус наада-
лааҕын этэр, сүбэ-ама биэрэр. Бу ахтыы-рецензия суруйбут кинигэм
аҥаардас биир нэһилиэк эрэ туһунан буолбакка, саха норуотун ааспыт
олоҕо, билиҥҥитэ уонна кэлэр кэмн э дьулуһуута балачча дириҥник сыр-
датыллыбытын тоһоҕолоон бэлиэтиибин. Уонна И.С. Портнягин дьону-
гар-сэргэтигэр, бүттүүн саха норуотугар да диэххэ сөп, дьоһун бэлэҕи
онорон хаалларбыт эбит диэн махтанар тылларбын этэбин. Кинигэ саа-
май бүтэһик этиилэринэн: "Удьуор утумнаан баран иһиэхтээх. Дьон-сэр-
гэ бэйэтин тустаах кэмигэр сөптөөх көлүөнэни иитэн таһаарар. Ол
көлүөнэ дьоно төрөөбүт, олорбут, үлэлээбит кэмнэригэр удьуордарын
утумнаан сөптөөх олоҕу олоруохтара, кэрэхсэбиллээх үлэни ыытыахтара,
кинилэргэ дьол-соргу тосхойдун! Уруй-Туску! Дом-ини-дом!” — диэн
түмүктэнэр. Бу этиилэргэ ис сүрэхпиттэн кыттыһабын.
КИМ ДЬЯЧКОВСКАЙ-АНААРАР,
СГУ культурологиями кафедратын докена,
"Ил Тумэн", 2006 сыл кулун тутар 17 кунэ

МОСКВА КӨМҮСКЭЛИГЭР
Быйыл сайын от ыйыгар Петр Николаевич Данилов баара буоллар 90
сааһын туолуо этэ. Улуу Кыайыыны уһансыбыт сүүрбэһис үйэ көлүөнэ
дьонуттан ууну-уоту ортотунан ааспыттартан биирдэстэрэ кини этэ диэ-
тэхпинэ сыыспатым буолуо.
Петр Николаевич кыһалҕалаах кэмҥэ төрөөбүт-үөскээбит киһи буо-
лан начаалынай эрэ үөрэхтээҕэ. Ону бэйэтин сүрэҕинэн, өйүнэн-санаа-
тынан, саҥа олоҕу тутууга үлэҕэ дьулуурунан кыайан, үлэлээн- хамсаан
олох оргуйар үөһүгэр киирбитэ. Отутус сылларга тыа хаһаайыстыбатын
холбоһуктааһынҥа актыыбынай кыттыыны ылбыта. "Кыһыл түмсүү"
колхоһу тэрийсибитэ, нэһилиэгэр сэбиэккэ секретардаабыта, МТС-ка
и нстру ктордаабыта.
Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаланарын кытта Данилов бастакы хомуур-
га саа-саадах тутан Арра фроҥҥа барбыта. Москва көмүскэлигэр сэрии-
лэһэ сылдьан 1941 сыл ахсынньы ыйга ыараханнык бааһыран, 1942 сыл-
лаахха дойдутугар төннүбүтэ.
Петр Николаевиһы мин 50-ча сыл билэрим буолан баран, бииргэ аал-
сан үлэлээбэтэхпит диэххэ сөп. Кини мин үөрэнэ сырыттахпына үлэһит
киһи буолбут. Онтон кэлин Уус-Алданна үлэлии киирэрбэр Мэҥэ-
Хаҥаласка баран биэрбитэ. Ол да буоллар кини үлэтин-хамнаһын билэ-
көрө сылдьарым. Оннук биллэр-көстөр үлэлээх-хамнастаах киһи этэ кини.
Даниловы 1946 сыллаахха сана тэриллибит "Победа" колхозка предсе-
дателинэн талбыттара. Уһуннук, айымньылаахтык үлэлээбитэ. Колхоһун
киин бөһүөлэгин хара тыаны солотон Сыырдаахха улахан күөл үрдүгэр
туттарбыта. Максим Сибиряков суруйарынан, Петр Николаевич былыр-
гы саха улуу бөлүһүөгэ Сэһэн Ардьакыап хаһан эрэ: "Улахан курааннар,
суттар буолуохтара, онно арай Сыырдаах күөлэ эрэ ордон, кини уутун
кыһыл көмүс чааскыга кутан иһэр буолуохтара ", — диэн эппитин билэр
буолан, бөһүөлэгин итиннэ туттарбыта үһү. Сыырдаах күөлэ диринин,
187