Page 219 - Уус-Алдан 2006

лиин алтыспыт түгэннэрбиттэн санаалар" диэн "Өксөкүлээх уола" (Дьоку-
ускай, 2003) кинигэҕэ бэрт истин-иһирэх ахтыыны он орбута. Манна Реас
Алексеевич төрөөбүт норуотугар "үс кэрэ бэлэҕи биэрбитэ" бэлиэтэнэр.
Бастакыта, "удьуорун ууһатан элбэх оҕону: 8 оҕо, 21 сиэн, 14 хос сиэн”,
"иккис улахан бэлэҕэ" — "Аҕам олоҕо” — диэн романы суруйбута. Үһүс
сүдү бэлэҕэ — "Тыһыынчанан оҕону иитэн-үөрэтэн олох киэҥ аартыгар
таһаардаҕа". Реас Алексеевиһы: "Реас киһи быһыытынан саха саарына,
киһи кэрэмэһэ. Дьүһүннүүн-бодолуун, өйдүүн-санаалыын, сиэрдиин-
майгылыын дьоһун, дуоспуруннаах туруктаах, отуордаах" — диэн сыана
быспытын Иосиф Семеновичка бэйэтигэр 100 бырыһыан сыһыаран эти-
эххэ сөп (51 с.)-
Рецензиялыыр кинигэбит иккис түһүмэҕэ — "Саллаат туһунан сэһэн".
Бу эмиэ добуочча улахан түһүмэххэ "Аҕам туһунан" ахтыы киирбит.
Портнягин Семен Иванович Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа, охсуһуу
толоонугар Ийэ дойдутун көмүскүү сылдьан, алтынньы 16 күнүгэр 1942 с.
өлбүт. Бу түһүмэххэ төрөөбүт сирин-дойдутун, дьонун-сэргэтин, үлэтин-
хамнаһын, аҕатын сэриигэ атаарыы, ийэтин Ульяна Николаевна, оҕоло-
рун туһунан сиһилии суруйбут. Иосиф Семенович бэйэтин дьиэ кэргэ-
нин, оҕолорун туһунан эмиэ мантан билэбит. Кэргэнэ Екатерина Ива­
новна Местникова диэн 1 Өлтөхтөн төрүттээх, 40 сыл баһаатайдаабыт,
учууталлаабыт, РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, старшай учуутал званиела-
ах. Түөртэ оҕоломмуттара: Иосиф (1964) — тренер педагог, Москваҕа Ле­
нин орденнаах физкультурнай институту бүтэрбитэ — СГУ-га үлэлиир,
педагогическай наука доктора, профессор; Семен (1965) — инженер-гор­
няк, Дьокуускайга үлэлээбитэ; Иван (1966) — СГУ-га үөрэммитэ, граж­
данский оборона үлэһитэ; Туяра (1968) инженер-метеоролог идэлээх, СР
НА Хотугу ходуһаны чинчийэр институт научнай үлэһитэ. Мантан сал-
гыы "Ситэ арыллыбатах олох", "Айылҕаттан талааннаах салайааччы",
"Хан аттан орденнаах саллаат", "Ман найгы тракторист", "Кэнчээри ыччат"
уо.д а. түһүмэхтэр киирбиттэр. "Кэнчээри ыччат" түһүмэххэ сана "исто-
рическай кэм саҕаламмыт кэмигэр Бэрт-Ууһун кэнчээри ыччаттара туох
ханнык дьон буолбуттарын быһа түһэн" ырыппыт. Чэ, холобур, маннык
суруйар: "Бэрт-Ууһун кэнчээри ыччаттара тыанан, куоратынан араас
үлэҕэ эҥкилэ суох үлэлии сылдьаллар. Ол курдук милиция подполговни-
га Н.П. Москвитин, инженер-физик И.И. Бурцев, инженердар А.И. Чер-
ноградскай, И.И. Гоголев, Ил Түмэн депутата С.С. Олесов, гидрогеолог-
инженер В.И. Гоголев, инженер В.И. Гоголев, инженер З.П. Колодезни­
ков, Р.М. Портнягина, В.И. Черноградская, В.И. Гоголев, А.Н. Андросов,
И.П. Иванов, научнай эйгэҕэ Д.Т. Бурцев, А.С. Охлопкова, И.И. Порт­
нягин, И.А. Черкашин — бу дьон бары Бэрт-Ууһун ыччаттара, Майаҕат-
та сиэттэрэ, нэһилиэк киэн туттуулара” (153 с.)-
Кинигэҕэ автор "Түмүк" онорбутугар өбүгэлэрбит генофондаларын
суолтата, билинни саналыы менталитет (өй-санаа уратыта), чел олох,
араас идэлээх, үөрэхтээх буолуу, төрөөбүт тыл, атын омук тылын
баһылааһын боппуруостара, норуот талааныгар (олоҥхоҕо, тойукка, хо-
муска о.д.а.) ыччаты иитэр наадалааҕа, атын дойдулары, норуоттары кыт-
та сибээстэһии, ыыры кэҥэтии — бу барыта кэнчээри ыччат кэлэр кэс-

186