Page 254 - Дүпсүн сирэ

гэн тахсан кийиит буолан кэлбит. Сэрии саҕаланаатын кытта кэргэнэ баста-
кы хомуурга түбэһэн фроҥҥа барбьтт. 1941 сыл ахсынньы 14 күнүгэр Москва
аннынааҕы кырыктаах кыргыһыыга өлбүт. Икки оҕолоох, соҕотох хаалбыт ийэ-
ни, саахсаҕыт суох, фронтовик кэргэнэ буолбатаххын диэн суол тутуутугар, үлэ
фронугар ыыппыттар. Томмокко мае кэрдиитигэр сылдьан оҕолорун, кэргэнин
туһугар санаа-оноо баттаан, ыар үлэттэн, аччык олохтон ыалдьан өлбүт. Дой-
дутугар хаалбыт икки оҕотун холкуос дьааһылатыгар биэрбиттэр. Оччотооҕу
кэмҥэ мөлтөх астаах-үөллээх дьааһылаҕа, төрөппүт көрүүтэ-истиитэ суох оҕо-
лор утуу-субуу өлөөхтөөбүттэр. Ити курдук сэрии ыар тыына биир дьиэ кэргэ-
ни олоччу эспитэ. Олоҕу салгыыр биир да киһи хаалбатаҕа.

Наһаа да ыарахан сыллар
Мин сэрии иннинэ хонуу араас үлэтигэр сылдьыбытым. Ыччат биригээдэти-
гэр массыынанан от оҕустарарым, мустарарым. Аҕа дойду сэриитэ саҕаламмыт
сылын сайыныгар миигин холкуоһум салалтата тырахтарыыстар куурустарыгар
Бороҕон ҥо, МТС-ка үөрэттэрэ ыыппыттара. Онно миигин хамбаайыны ыытар-
га биир ый үөрэтэн баран күһүн бурдук быһыытыгар Саһылыкаан нэһилиэгэр
Кыыс Хаҥаҕа үлэлэтэ таһаарбыттара. 15 хонукка диэн тыраахтар соһор «Север»
хамбаайыныгар үлэлээбитим. Ол үлэлээн киирбиппит кэннэ эксээмэн тутан
баран тарҕаппыттара. Мин туйгун сыананан бүтэрбитим. Дьиэбитигэр кэлэр-
битигэр хаар кыыдамныы турара. Ону ол диэбэккэ Намҥа оттото ыыппыттара.
Намтан оттоон кэлээт да, Өспөҕүнэн Ыччакка киирэн былах быспыппыт, кы-
дьымах киириитигэр ыксаан тахсыбыппыт. Кыһын сүөһү көрбүтүм.
1942 сыл муус устар ыйга МТС-тар ыҥыран ылан куоракка тыа хаһаайыс-
тыбатын массыынатын үөрэтэр кууруска ыыппыттара. Онно үөрэнэ сырыт-
тахпына, хааныҥ аҕыйах диэн төттөрү ыыппыттара. Маайга нэһиилэ өрүһү
туораан тахсыбытым. Оройуонтан сатыы кэлээт, ыһыыга паарга үлэлээбитим.
Сайын Кэбээйигэ II Сииттэ диэн сиргэ сатыы оттуу, сүөһүбүтүн үүрэн бар-
быппыт. Бу отуттан тахса кос сир этэ. Күһүн манна икки сиргэ хотон туппуп-
пут. Сүөһү көрөр дьон тиийбиттэрин кэннэ төнүннүбүппүт. Өрүскэ хааттара
сыһа-сыһа халлаан анныгар, хаар үрдүгэр хоно-хоно айаннаан кэллибит. Дьиэ­
битигэр кэлбиппит кэннэ биир хоннороот хадыы хадыйа ыыттылар. Онтон
кэлэн баран аны муҥхаҕа бардым. 1943 сыл кыһыны быһа балыкка сырыттым.
Биир балыгы сиэппэт этилэр. Балыкпытын туттаран иһэрбит. Сайын фермаҕа
биригэдьиир оҥорбуттара.
1944 сыл күһүнүгэр хонуу биригэдьииринэн анаабыттара. Холкуоска эр киһи
диэн суоҕун кэриэтэ этэ, дьахталлар хаар типтэрэрбит, ноһуому хапкааскай
оһох оҥорон уматарбыт уонна куулга кутан сүгэн оҕуруот сиригэр таһарбыт.
Намтан, Батамайтан ыһыы сиэмэтэ таһарбыт. Сэрии кэнниттэн фермаҕа би-
ригэдьиирдээбитим, суоччукка көмөлөспүтүм, кыладыапсыктаабытым.
Дьэ ити курдук сэрии сыллара наһаа эрэйдээх, ыарахан кэмнэр этилэр.
Екатерина Петровна Свешникова

250