Page 434 - Дүпсүн сирэ

Тыа сирин сэмэй учууталлара үс көлүөнэ учууталлар династияларын
төрүттээбиттэрэ улахан хорсун быһыы. Норуот үөһүттэн үүнэн-үөскээн тах-
сыбыт династия XXI үйэҕэ өссө күүскэ тэнийэн сайдыаҕар эрэнэбин....
Василий Васи.1ьевич Бочкарев

Энтузиаст-краевед

Иван Дмитриевич Стрекаловскай 1931 сыллаахха кулун тутар ый 15 күнүгэр
урукку I Өспөх нэһилиэгэр холкуостаах бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. 1940
сыллаахха Дүпсүн оскуолатыгар ман найгы кылааска үөрэнэ киирбитэ. 1949 с.
Дүпсүн 7 кылаастаах оскуолатын 1952 с. Мүрү орто осколатын үчүгэйдик
үөрэнэн бүтэрбитэ. Найахы оскуолатыгар начаалынай кылаас учууталынан
үлэлээн баран, 1953 с. Дьокуускайга үрдүк үөрэххэ киирбитэ. 1957 с. Саха
государственнай университетын гуманитарнай факультетын бүтэрэн, нууч-
ча тылын, литературатын үөрэтэр учуутал идэтин ылбыта. Үөрэҕин бүтэрээт,
Дүпсүн орто оскуолатыгар нуучча тылын уонна литературатын учууталынан
үлэтин саҕалаабыта уонна үйэтин тухары үөрэммит, иитиллибит, оскуолаты­
гар учууталынан, иитээччинэн үтүө суобастаахтык, үрдүк таһаарыылаахтык,
ситиһиилээхтик үлэлээбитэ.
Иван Дмитриевич хара маҥнайгыттан үлэтигэр ирдэбиллээх, үөрэтэр-иитэр
үлэтигэр саҥа, сонун ньымалары киллэртиир, бэйэтэ туспа суоллаах-иистээх
инициатор, энтузиаст учуутал быһыытынан биллэрэ.
1962 с. Дүпсүн орто оскуолатын 100 сааһын көрсө кыраайы үөрэтэр
историческай-краеведческай музейы тэрийбитэ. Музей ол кэмтэн ыла сайдан,
6 суол хайысхалаах, анал салаалаах, баай экспонаттардаах рсспубликаҕа даҕаны
тарбахха баттанар музейдар ахсааннарыгар киирдэ. Маныаха Иван Дмитриевич
үтүөтэ-өҥөтө олус улахан. Ол курдук музей нэһилиэк, оскуола историяларын
үөрэтэр салаалардаах. Этнография, айылҕа, үөрэнээччилэр айар оҥоһуктарын,
сэрии уонна үлэ албан аатын салаалара үлэлииллэр. Музей орто оскуола
дьиннээх айар лабораториятыгар, методическай, культурнай киинигэр кубу-
луйда. Ол курдук музей үөрэтэр-иитэр суолтата улаатта. Музей 1970 с. РСФСР
үөрэҕириитин Министерствотын Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта.
1992 с. Саха сирин оскуолатааҕы музейдарын көрүүгэ республикатааҕы кон-
курска кыттан, үһүс бириистээх миэстэҕэ тиксибитэ. Иван Дмитриевич бу
ситиһиилэрэ уһун, өр сыллаах, үтүө суобастаах, үрдүк таһаарыылаах, үтүө
түмүктээх үлэлэрэ үрдүктүк сыаналаммыттара.
1963 сыллаахтан 1986 сылга диэри оскуола туризмы салайан, оройуоҥҥа
24 төгүл 1 миэстэни, республикаҕа 9 төгүл I, 8 төгүл II, III миэстэлэри кини
салайбыт, эрчийбит хамаандата ылаттаабыта. Ол иһигэр 8 үөрэнээччитэ респу­
блика чемпиона, 2 үөрэнээччи II миэстэ, 3 үөрэнээччи III миэстэ буолуталаа-
быттара. Республикаҕа хамаанданан 7 төгүл геология күрэхтэһиитигэр бастакы
миэстэлэри ылаттаабыттара. Туризмн а дьарыктаммыт 450 үөрэнээччиттэн 320
оҕо үрдүк үөрэҕи, 160 оҕо орто анал үөрэҕи бүтэрбиттэрэ. Оскуола оҕолорун
туризмҥа күрэхтэһиитигэр республика чиэһин Дүпсүн орто оскуолатын ха-
374