Page 115 - Дупсун оскуолата 150

Ill

Бийиги кыра эрдэхпитинэ биир сайын, окко киириэх иннинэ, Баарда сайылык
ыалларыгар бэрт сэргэннэйии буолбута.
— Ньукуус Уйбаана оонньуу тэрийэр уйу, — диэн сурах сайылык ыалларыгар
тарданар. Иван Николаевич Жирков адатын дьиэтэ Баарда сайылык илин байыгар
Ураба диэн сиргэ турар. Бу былыргылыы охсуу, иннигэр уруттээх уонна эркинэ
суох куулэлээх дьиэ этэ.
Сайылык ыччаттара хара тыаттан мае кэрдэн сугэн таспыттара уонна ол дьиэ
куулэтин туруору эркиннээбиттэрэ. Иннигэр балайда киэн айадайы хаалларбыт-
тара. Бийиги, кыра одолор, уемэхтэйэн батыйарбыт уонна оонньуу хайдах буо-
луон сурайарбыт. Улахан да дьон кэтэйэр буолбуттара. «Бу оонньуулара хайан
буоларый?» дэйии элбээн барбыта.
Ньукуус Уйбаана хас киэйэ аайы ыччаттары мунньара. Ампаардарынан (бу
етех элбэх ампаардаах этэ), дьиэнэн сылдьан туту эрэ бэлэмнииллэрэ. Иван Ни­
колаевич киэн-киэнгник хардыылаан хааман дабдылыйарын уонна оонньуур дьо-
нугар туту эрэ уерэтэрин корербут.
Ол куутуулээх куммут туолбута. Биир уу чуумпу киэйэ Ньукуус одонньор дьиэ-
тин тайыгар дьон тобус-толору мустубуттара. Оттон бийиги, кыра одолор, кумаар
курдук дыыгыныы кетербут. Били куулэдэ хаалбыт айадаска хайа эрэ ыал сиидэс
быыстарын тарпыттар этэ.
— Бийиги эйиэхэ кердерееру Дупсун оскуолатын одолорун куустэринэн спек­
такль бэлэмнээтибит, — быыс кэнниттэн тахсан Ньукуус Уйбаана сан арар. Итин-
тэн салдаан балачча уйуннук сир уллэйигин туйунан дакылааттыыр. Дьон чуум-
пура туйэллэр. Кини санаатын олус сэргээн истэллэр. Кини сорох тылларыгар
тардыалатан ылара да кэпеээнин мэйэйдээбэт этэ. Дьону тардар уонна ойдетер
лоп-бааччы тылларынан санарара.
Дьэ, онтон сотору быыс айыллыбыта. Дьон сойуйан уегулэйэ туспуттэрэ.
Араайа, урут маннык спектакллары кере илик дьон быйыылаада. Седуу-махтайыы
саналар ийиллибиттэрэ.
Суон бадайы баай одонньор хамначчытын тайыйаары беедунэс куолайынан
ыдарыйар. Уйун хатыс быа оруоскатын талбаатаан кычыгыратар. Хамначчыта
эрэйдээх экэччи барбыт истээх, илдьиркэй торбос танастаах уолчаан ытыыр-
сонуур. Оо, онно дьон хамначчыт уолу айыммыттарын эриэхеит, сорохтор хайыы-
тыы-сандра олороллоро.
Спектакль бутуутугэр баай кийи хоттороро, баайа уоппустанара, сирэ быйыл-
лара кестен дьону уердэр. Итинтэн салгыы сарсыарда кун ойуор диэри илии-атах
оонньуута, ырыа-тойук, ойуохай ньиргийбитэ. Бу бастакы спектакльга Иван Ни­
колаевич Жирковы тайынан Иван Андреевич Жирков, Петр, Иван, Иннокентий
Стрекаловскайдар, Семен Бочкарев, Степан Куличкин, Матвей Копырин уонна
Дупсун оскуолатыгар уерэнэр Александра уонна Анна Афанасьевалар оонньоо-
буттарын ейдуубун.
— Ок-сиэ, олус да куойаммыт одолор оонньууллара кырдьыгын, — диэн
оонньообут дьону одонньоттор сыаналыыр-сылыктыыр саналарын билигин да
соторутаады курдук саныыбын.
Маннык оонньуулар Дупсун тулатыгар: Берелеех, Туола, Ампаардаах, Орто
Эбэ сайылыктарга эмиэ буолуталаабыттара. Итиннэ барытыгар оскуола одолоро
уонна учууталлар тэрийээччинэн, оонньооччунан буолаллара.
Дупсун оскуолатын Октябрьскай революция кэннинээди ыччатын баста­
кы келуенэтин ыыппыт эстетическэй иитии улэтэ иккис келуенэ ыччак-
ка ордук кууйурбутэ. Манна чуолаан 1930—1931 уерэх сылларыттан ыла тосту
едуллуулээх улэ ыытыллыбыта. Уерэнээччилэргэ драматическай, ырыа, лите­
ратура куруйуоктара ситимин быспакка улэлиир буолбуттара. Бу куруйуоктар
улэлэрин тумугэ олохтоох нэйилиэнньэ керуутугэр спектакль, концерт буолан
тахсара. Холбойуктаайын куурээннээх куннэригэр Дупсун оскуолатын учуу-