Page 166 - Дупсун оскуолата 150

162 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫ1ЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

лэртэн кинилэр хорсун-хоодуот, чиэйинэй, утуе майгылаах, суобастаах буоларга
уерэнэллэрэ.
Бу кэмн э история предметин уерэтиигэ угус ирдэбил киирбитэ. Уйун кэмнэ
Дупсун оскуолатыгар история учууталынан, оскуола дириэктэринэн эн килэ суох
улэлээбит, Ада дойду сэриитин кыттыылаада Д.А. Иванов тирээн турар сорук-
тары урдук ирдэбиллээхтик, тайымнаахтык толорор туйугар угус еруттээх, сы-
ралаах улэни ыыппыта. Учуутал улэтин кини кехтеех общественнай-партийнай
улэни кытта дьуерэлээн, мэлдьи ыччат, биир дойдулаахтарын ортотугар сылдьа-
ра, нэйилиэк бас-кес кийитэ этэ.
1948 сыллаахха буолбут ССРС тыа хайаайыстыбатын академиятын сессията
ылыммыт быйаарыыларын чэрчитинэн биология уонна зоология предметтэрин
уерэтиигэ сана суурээннэр, ирдэбиллэр киирбиттэрэ. И.П. Павлов, К.А. Тимиря­
зев, И.В. Мичурин курдук улуу ученайдар аан дойду наукатыгар уонна культура-
тыгар киллэрбит кылааттарын, тыа хайаайыстыбатын передовиктарын олохторун
дирин этэн уерэтэн, одолору Ийэ дойдуларын наукатынан, тыа хайаайыстыбатыгар
ситийиилэринэн киэн туттар тыынна иитэргэ бу предметтэри уерэтэр учууталлар
улэлэрэ туйаайыллыбыта.
1952 сыллаахха биология учуутала А.Н. Ушницкая биология кабинетын тэрий­
битэ. Оскуолада «тыыннаах муннук» баар буолбута, оскуола ийинэн одуруот хас
биирдии учаастагар уруок тэриллибитэ.
Уус-Алдан районо-гун 1952—1953 уерэх сылынаады отчуотугар маннык су-
руллубут: «Эдэр учуутал А.Н. Ушницкая мичуринской биологияны уонна павловскай
физиологияны уврэтиини урдук тайымнаахтык ыытар.
Кини уруоктарыгар элбэх кврдврвр-уерэтэр матырыйааллары туттар, ол ийигэр
уерэнээччилэр бэйэлэрэ хомуйбут баай гербарийдарын, кетердер чуучулаларын сата-
быллаахтык туттар. Опытной пришкольной учаастакка 30-тан тахса керукнээх
otjypyom айын олордубуттар.
Маны тайынан А.Н. Ушницкая уруогу тайынан кэми туйалаахтык аттаран
одолору тыа^а экскурсияда, походтарга илдьэ сылдьар. Оскуолада бу сылларга ту­
ризм хамсаайына уескээтэ. 1952—1953 уерэх сылыгар Дупсун орто оскуолатын эдэр
туристарын хамаандата аан бастаан оройуон уонна республика эдэр туристарын
курэхтэригэр кыттыбыттара».
Пришкольнай учаастак улэтигэр оскуола одолоро кехтеехтук кытталлара. Ки­
нилэр сыыс от ургээйинигэр, сири кебутуугэ кехтеехтук улэлииллэрэ. Естество­
знание предметин программатын чэрчитинэн одолор уунээйилэри кэтээн керен,
бэлиэтээйиннэри онороллоро, науканы кытта билсийиигэ маннайгы хардыыла-
ры онороллоро. Одуруот хас биирдии учаастагар улахан кылаастартан эппиэти-
нэстээхтэр ананан улэлииллэрэ. Хас биирдии эдэр натуралист бэйэтэ туспа ки-
рээккэлээх эбэтэр луункалаах буолара. Хортуоска ууннэриитигэр араас уопуттар
ыытыллаллара. Ханнык усулуобуйаны тэрийэн эрдэтээнтги уонна елгем уунууну
ылары тобула сатыыллара.
ССКП XIX съейигэр оскуолада политехническай уерэхтээйини сайыннарыы
туйунан быйаарыы ылыныллыбыта. Дупсун педколлектива бу сана суурээни
олоххо киллэрэргэ улэлэспитинэн барбыта. Физика, математика, биология, хи­
мия учууталлара уерэтэр былааннарын олоду, практиканы кытта ситимнииргэ
кыйаллаллара. Уруоктарга наука, промышленность, техника тыа хайаайыстыбатын
сайдыытын туйунан элбэди кэпсииллэрэ. Выдан элбэхтик опыттар, лабораторнай
улэлэр ыытыллар буолбуттара, нагляднай пособиелар да уксээн барбыттара.
«1954—1955 уерэх дьылыгар маннык практическай улэлэр ыытыллыбыттар:
гидрометеостанцияда экскурсия: манна одолору араадьыйа тутулун кытта били-
йиннэрбиттэрэ, радиосигналлары хайдах ыытар, хабар туйунан кэпсээбиттэрэ,
гидрологияны кытта билийиннэрбиттэрэ; механизированнай фермада экскурсия:
манна хотоннор туруктарын, суейулэри, ньирэйдэри керуу, айатыы, ньирэйдэргэ