Page 11 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

кэмнэммэт улахан суолталаах, кэскиллээх дьыала. КылыЬахха сылдьыбыт 6 050 билигин бэйэлэрэ
уЬуйааччы буолан учууталларын Вера Иннокентьевнаны аатын ааттаталлар, дьыалатын сал^ыыллар.
Кинилэр суолларын батыЬан билигин таЬаарыылаахтык улэлии олороллор «КулуЬун» Логей орто
оскуолатын коллектива сал. З.П. Лугинова. Тулуна орто оскуолатын коллектива сал. Дегтярева Т.И.,
Охлопкова И.Ф., «Утум» Бэйдииэ орто оскуолатын коллектива сал. Лугинова А.А. . .
Уус- Алдан улууЬун 35 050 тэрилтэтиттэн 15 050 тэрилтэтэ олоихо педагогикатынан олоххо
киллэриигэ ситимнээхтик улэлииллэр. Бэйдииэ «Чэчир» детсада Илин эиэр улуустарын «Арылы
кустук» сетевой проегын кыттыылаа^а. Бу сылтан улуус олоихо^о улэлэЬэр детсадтарын уопуттаах
методист - иитээччи Жиркова Т.И. тэрээЬиннээхтик са^алаата. Сыллаа^ы тэрээЬиннэрин, у-^элэрин-
хамнастарын торумнаатылар. Туулээх нэЬилиэгин «Кэскил» 050 тэрилтэтэ олоихону
билиЬиннэриигэ оонньуулары, оонньуурдары, пособиялары оиорууга утумнаЬан улэлиир.
Улуус оскуолаларыгар олоихону уерэтии куруЬуок быЬыытынан ыытыллар. Ол курдук, улуус
14 оскуолатыгар фольклор куруЬуогун иЬинэн олоихону уерэтиигэ 286 050 дьарыктанар. Баата^ай,
Тулуна, Бэйдииэ, Оспех, Кэптэни оскуолаларыгар олоихону уерэтиигэ, билиЬиннэриигэ былааннаах
улэ ыытыллар.
2. Олоихо, фольклор матырыйаалларын хомуйуу. уйэтитии.
Ассоцияция сэбиэтин чилиэнэ, Саха Республикатын культуратын утуелээх улэЬитэ Мария
Захаровна Сивцева хомуйбут материалларыгар оло5уран, архыып докумуоннарыгар тирэ^ирэн
улууспутугар 100 ийэ олоихоЬут олорон ааспытын, кинилэр толорор ньымаларын, тылларын-
естерун, эйгэлэрин билэр кыахтанныбьтт.
Билигин улуустаа5ы культура управлениятын фондатыгар 882 тиийэр ахсааннаах рукописнай,
аудио уонна видео матырыйааллар хараллан сыталлар. Бу матырыйаалларга оло^уран олоихо^о,
фольклорга аналлаах кинигэлэр, брошюралар, календардар, открыткалар бэчээттэнэн та^ыстылар.
БиЬиэхэ мунньуллубут матырыйаалларынан студеннар, оскуола уерэнээччилэрэ курсовой,
дипломнай улэлэригэр туЬаналлар, тирэх оиостоллор. Ол курдук, 25 олоихоЬукка уонна 15 олоихо^о
аналлаах анал папкалар арылланнар байытыллаллар, презентационнай матырыйаал быЬыытынан
оиоЬуллан туЬаныллар, 7 олоихоЬут теруччулэрэ аймахтарын куустэринэн хомулунна.
3. Олоихону сайыннарыыга ыытыллар араас тэрээЬиннэр, дьаЬаллар.
2009 сыллаахха Уус-Алдаииа уЬус республикатаа^ы Олоихо ыЬыа^а ыЬыллыбыта.
ЫЬыахха бэлэм 2007 с. са^аламмыта. Дмитрий Михайлович Говоров тереебут Олтех нэЬилиэгэр
Олоихо ыЬыа^ын сиэрэ-туома, олоихо оонньуулара республикатаа^ы научнай-практическай
конференция ыытыллыбыта. Конференция^а Олоихо ыЬыа^ын концепцията, республика^а Олоихо
ыЬыа^ын ыытыы Регламена, тутуулар, туттар тэриллэр, ыЬыах программата, курэхтэрэ, оонньуулара
бигэргэммиттэрэ.
Уус-Алдаииа олонхону туруоруу. Боро^оиио 1947 сыллаахха Евдокия Афанасьевна
Ефимова, ини-бии Савва, Николай Алексеевтар Баата^айга 1956с., Лаврентий Петрович Новогодин
Майа^аска 1964 с. “Ньургун Боотур" “олоихону туруоран кэрэхсэбили ылбыттара.
‘Жэнчээри" 050 народнай, Россия образцовай, заслуженнай ансамбла (сал. Василий
Степанович Парников) “Ньургун Боотур" олонхо-операны 2009 с. Боро^оиио ыытыллыбыт Олоихо
ыЬыа^ар, 2013 с. Мэиэ- Хаиалас Олонхо ыЬыа^ар еаха о^олоруттан бастакынан толорбуттара.
Аан бастаан Олоихо ыЬыа^ын Орегей ырыата (Иннокентий Сыроватскай тылларыгар,
Василий Парников мелодиятыгар) Уус-Алдаииа ылламмыта.
Уус-Алдан улууЬун «Культура» муниципальнай целевой программатын иЬинэн норуот
ускуустубата сайдарыгар 500 000 солкуобай керуллэн улэ барар.
Улуустаа^ы «Олоихо Ассоциацията» общественнай тэрилтэ тэрээЬин мунньахтарын сылга
иккитэ былаан быЬыытынан ыытан кэллэ.
Иккис сылын, фольклор керуинэрин тар^атар, сайыннарар сыаллаах «Аартыктарынан айан»
бырайыагы олоххо киллэрэн улуус ыччаттара сыл са^аланыытыгар Олтех, Бээрийэ, Легей,
Сыырдаах, Баата^ай о.д.а. нэЬилиэктэринэн сырыттылар. Бу бырайыагы сал^аан а^ам саастаах.
фольклор курэхтэрин кыайыылаахтара бэйэлэрин билиилэрин дьоиио-сэргэ^э тиэрдээри алтынньы
ыйга Тулуна^а, Тумулга сырыттылар. Бу бырайыак салгыы улуус нэЬилиэктэринэн айанын
сал^ыа^а.
Бу айаииа сылдьан ыччаттарбыт Булуугэ сайын ыытыллыахтаах Олоихо ыЬыа^ар беле^унэн
олоихону толоруу курэ^эр кыттыа^ыи диэн былааннабыттара уонна биир дойдулаахпыт Николай
Васильевич Москвитин «Хаан Дьаргыстай» олоихотун уерэтэн, куускэ бэлэмнэнэн кыайыы
кетеллеех кэлбиттэрэ. Бэлэмнэнэргэ улуус дьаьалтата, олоихо ассоциацията, культура управлениета
убулээЬининэн кемелестулэр.
Сылын ахсын улуус дьаЬалтатын убулээЬининэн ереспуубулукэтээ^и олоихо ыЬыа5ар элбэх
киЬилээх делегациянан кыттабыт. Быйыл Булуугэ ыытыллыбыт Олоихо ыЬыа5ар 68 киЬилээх
делегация баран курэхтэргэ ситиЬиилээхтик кыттан кэлбиппит. Ол курдук Чыпчаал аат - 4, 1 миэстэ
- 3, 2 миэстэ - 4, 3 миэстэ - 9, 24 киЬи анал ааттары ылан кэлбиттэрэ. Бу кыайыылаахтарбытын

9