Page 16 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

Ити курдук олоихо о^ону тыл-ес, ей-санаа еттунэн сайыннарар кыа^а олус улахан. Онон
уНуйуллубут 050Л0РУМ салгыы сайдан. ба^ар. биллэр-кестер дьон буолуохтара. Ону ааЬан олоихо
илгэлээх эйгэтигэр умсаахтанан улааттахтарына уруиу-хараны араарбат, куЬа^ан дьон буолуохтара
дни санаабаппын. Тыл маастара. народнай поэт Куннук Уурастыырап биэс саастаа^ар Чээбий
Тумэппийи утуктэн ыллаан- туойан барбытыныы. улуу убайдарбыт Кулаковскай, Ойуунускай, Амма
Аччыгыйа курдук устар ууну сомо^олуур уус тыллаахтарбыт уксулэрэ кыра сылдьан олоихо киэи
илгэлээх эйгэтин кытта алтыЬаллара. Онон 050НУ кыра сааНыттан олоихо^о сыЬыаран иитиэххэ-
уерэтиэххэ. сатаан саиарар дьо^урдарын сайыннарыахха, саха омук кэскиллээх иннин тустуеххэ.

«Оскуола иннинээ^и саастаах о^олорго олоихону билиЬиннэрии,
уорэтии ньымалара»
Захарова Ньургуйаана Егоровна
Арыылаахтаа^ы №1 «Кэнчээри» о^) тэрилтэтин
иитээччитэ, Местников А.Г. аатынан анал аат хаЬаайына
О5О тэрилтэтэ олоихону 05050 билиЬиннэрэр улэтэ 2004 сылтан «Тосхол» базовай
программа5а киирэн турар. «Саха киЬитин сиэринэн киэи-холку дууЬалаах, амарах сурэхтээх,
мындыр ейдеех. Х0М050Й тыллаах. уран тарбахтаах. чэгиэн доруобуйалаах. сахалыы куттаах-
сурдээх, майгылаах-сигилилээх «мин сахабын» диэн киэн туттар дьоНун киЬи буола улаатарын»
хааччыйыыбуолар.
Программа5а «О5О этин-сиинин, доруобуйатын чэбдигирдии», «О5О эстетическай
сайдыыта». «Тыл сайдыыта» салааларыгар олоихону 05050 билиЬиннэрии ирдиир. О5О С.С.
Васильев «Эрчимэн Бэргэн», П.А. Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотур» (быЬа тардан) уонна
олохтоох олоихоЬуттар айымньыларын кытта билсэр. Васильева К.И. «Кэнчээри» (2000)
хомуурунньугар «Нуо5алдьын Кутас аттаах Тойон Дьа5арыма бухатыыр». «Эрэйдээх-буруйдаах Эр
С050Т0Х» олоихолортон быЬа тардыылар киирбиттэр. Олоихону билиЬиннэрии, оруолларын
туруоруу, уикуугэ киллэрии. ИС хоЬоонунан уруЬуйдааЬын 050 тэрилтэтин улэтигэр утумнаахтык
туттуллар.
Олоихо тиэмэтэ олус киэи. тыла-еЬе сиэдэрэй. ол иЬин 050 олоихону истэн-билэн араастаан ейугэр
ойуулаан корен, айан ойуулууруттан астынар. дуоЬуйар.
О5О уруЬуйдуон, тутан-хабан малы-салы оиоруон ба5ата кыра сааЬыгар ордук арылхайдык
кестер, ол кини айыл5аттан анаммыт уратыта буолар. Ордук 050 тугу билбитин-кербутун. киниэхэ
ча5ылхайдык ейутэр хатанан хаалбыт тугэннэри уруЬуйдуурун. ейуттэн оиорорун олус себулуур.
Хас биирдии 050 уруЬуйугар истибит олоихотун тус-туЬунан биэрэр. Ордук ону чугас дьоно
биЬирээтэхтэринэ, сэргээтэхтэринэ, ИС иЬиттэн астынан уерэ-кете уруЬуйдуур. УруЬуйун неиуе
чугас дьонун кытта уеруутун, хомойуутун атастаЬар. ис санаатын кердерер. Ис туругун бэйэтэ
билбэтинэн ей. быЬыы кеметунэн арыйар. Итини сайыннарар сыалтан 050 дьиэ кэргэнигэр. сылдьар
тэрилтэтигэр уруЬуйдуур эйгэ тэриллиэхтээх.
О5О саадыгар иитээччи. дьиэ кэргэииэ тереппут:
О5ОНУ сайыннарар. интэриэЬиргэтэр, умсугуйар эйгэни тэрийэр;
О5О ба5атын толуйар араас матырыйаалынан толору хааччыйар;
О5О тылын сайыннарар. тулалыыр эйгэни билиЬиннэрэр. илиинэн оиотторор улэлэри
ситимнээн ситэрсэн биир тиЬиккэ киллэрэн биэрэр курдук тэрийэр:
Олоихо уус-уран тылын-еЬун Т0500СТ00Х тугэннэргэ табыгастаахтык туттар;
О5О уруЬуй дьарыгар ылыммыт дьо5урун, сатабылын улахан киЬилиин, О5олуун бодоруЬар,
айар дьарыгар туЬанар, салгыы сайыннарар;
Араас кэрэхсэбиллээх. дьикти тэрили туттан уруЬуйдууругар 050 санаата кенньуерэр.
иэйиитэуЬуктар, толкуйа тобуллар, иэйиитин, санаатын сэргэхтик уруЬуйдаан кердерер.
О5О тэрилтэтигэр араас тэрили туттан. туЬанан уруЬуйдууллар. Араас еинеех кырааска
харандаастар. буоскабай миэл, фломастер, гуашь, акварель уонна акриловай кырааскалар
туттуллаллар. О5О уруЬуйдууругар кырааска етерун, еппетун билэн. корен кумаа5ытын талар.
Альбом илииЬин. ватманы тутталлар. Иитээччи 050 уруЬуйдууругар туттар тэрилин хааччахтаабат.
Санаатыттан уруЬуйдууругар тиийэр сиригэр туттар тэрилин чеке уурар. Чэбэрдик туттарыгар
аналлаах салфетка, тирээпкэ эмиэ 050 билэр. тиийэр сиригэр ууруллар. Кердерер тэрилинэн саха
сирин художниктарын. графиктарын уяэлэрин кердерер халандаартан туЬаныахха сеп. Олохтоох
уруЬуйдьуттар айыл5аны. олоихоттон хоЬуйан уруЬуйдаабыттарын хаартыска5а туЬэрэн. открытка
курдук туЬаныахха сеп.
О5О садыгар уруЬуй дьарыга анал дьарык быьЬыытынан нэдиэлэ5э иккитэ ыытыллар. Ону
таЬынан дьарык тас еттугэр уруЬуй куруЬуога улэлиир. биирдиилээн, беле5унэн улэ ыытыллар.

УруЬуй дьарыгын ыытарга ирдэбиллэр:
Уерэтиллэр матырыйаал ейденумтуе буоларын хааччыйыы;

14