Page 35 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

Давид Кугультинов уонна Кайсын Кулиев Аҕа дойду Улуу сэ-
риитин кэмигэр улахан кырыктаах кыргыһыылары ааспыт бойо-
буой офицердар. Кыайыы көтөллөөх Берлинтэн иккиэн тус-туһу-
нан кэлэн баран, сыылкаҕа эрэйдэнэ-муҥнана сылдьар норуот-
тарын кытта, кинилэр эрэйдэрин эттэринэн-хааннарынан уллэс-
тээри, бииргэ сылдьаары баҕаларынан Казахстан истиэптэригэр
сыылкаҕа барбыттар. Кинилэргэ, бойобуой наҕараадалардаах
офицердарга уонна талааннаах суруйааччыларга, Москваҕа
дьиэ, үлэ биэрэн хаалларалларын үрдүнэн...
Калмыктар сыылкаттан босхоломмуттарын кэннэ, Давид Ни­
китич Москваҕа кэлээт, Пушкин пааматынньыгар тиийбит. Ха-
раҕын симэн баран, эмискэ көрбүт уонна улуу Пушкин хоһоонугар
«калмык» диэн тыл сотуллубатаҕыттан долгуйан, үөрэн, саҥата
суох ытаабыта үһү. Кини сыылкаҕа сырыттаҕына, сэрии кэмигэр
калмыктар таҥнарбыттар, ол иһин Пушкин пааматынньыгыттан
«калмык» диэн тылы үрдүкү былаас сотторор үһү диэн ыар сурах
тиийбит эбит.
Оттон Давид Никитич үтүө доҕоро Кайсын Кулиев, кавказец
сиэринэн, сайаҕас майгылааҕа, оҕолуу арылхай мичээрдээҕэ. Эн
санныгар илиитин ууран туран кини, кэпсээн-ипсээн бардаҕына,
хайдахтаах киэҥ билиилээҕин, киһи киэнин кэрэтин өйдүүрүҥ.
«Поэзия амарах сүрэхтэн уонна эр санааттан силис тардан үөс-
күүр. Ол иһин кини нарын розаны, уордаах кынчаалы тэҥҥэ тап-
тыыр», — диэбиттээх Кайсын Кулиев.
Кайсын Шуваевич сэриигэ десантник офицерынан сылдьы-
быт, элбэх төгүл өлөр өлүүлүүн уун-утары көрсөн, өстөөх уот-
таах арҕаҕар парашютунан түһүтэлээбит. Киниттэн сөхпүтүм ба-
ара, Семен Петрович билиһиннэрбитэ сыл кэриҥэ буолтун кэннэ
ЦДЛ-га бииргэ үөрэнэр араас омук оҕолорбун кытта турдахпы-
на, аттыбынан ааһан иһэн тохтоон: «Здравствуй, Иван! Моло­
дой якут, как поживаешь? Привет передай всей Якутии!» — диэн
күлэн-үөрэн эппитэ. Кини миигин билбититтэн сөҕө санаатым.
Аттыбар турбут устудьуоннар миигин ордугурҕаан: «Эн кинини
хантан билэҕин, көрдөххө, ханна да сылдьыбат курдуккун, арай
аатырар дьону кытта билсибитиҥ эрэ баар буолар», — дэспит-
тэрэ. Дьиҥэр, аатырар суруйааччылардыын билсиһиим Семен
Даниловынан сибээстээҕин кинилэр хантан билиэхтэрэй?
Кэлин Кайсын Кулиев — 1987, онтон Давид Кугультинов
1988 сыллаахха «Художественная литература» издательствоҕа
тахсыбыт талыллыбыт айымньыларын үстүү томнаах кинигэлэ-
рин суруйтаран ылбытым. Ону наһаа күндүтүк санаан көрөбүн
уонна Семен Петрович кинилэрдиин билиһиннэрбит күнүн оло-
31