Page 153 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

УЧУУТАЛЫМ ТУҺУНАН АҔЫЙАХ ТЫЛ
Светлана Беркина

Р.А.Кулаковскай биир оҕото «Аҕам туһунан ахтыылары
хомуйа сылдьабыт, суруй эрэ» диэбитин ылынан, бу олуһун
ытыктыыр киһим туһугар, өйбөр олорон хаалбыт өйдөбүллэ-
рим кыырпахтарын суруйарга быһаарынным. Реас Алексее-
вич туһунан — киһи, суруйааччы быһыытынан ахтыы су-
руйааччылар элбэх буоллахтара. Мин, үөрэнээччитэ буолар-
бынан, биир түгэнинэн кини оҕо өйүгэр-санаатыгар иҥэн
хаалар өйдөбүлү, иитиини биэрэр улахан дьоҕурун көрдөрөр
аҕыйах холобуру ахтыахпын баҕарабын.

* * *
Оскуолаҕа үөрэниэм иннинэ, Тараҕана диэн сайылыкка
олордохпуна, биирдэ киэһэлик ийэм эттэ:
— Бар, ырбаахыгын уларытын. Арыйаас учуутал кэлиэ,
бэҕэһээ киэһэ убайгынаан «Көрдөрүүлээххэ» кустуу ааспыт-
тара, — диэтэ.
Мин урут итинник ааты истэр эрээри, көрө илик буо-
ламмын, хайдах киһи кэлэрин ээр-сэмээр күүтэ сырыттым.
Оччолорго биһиги Реас Алексеевич кэргэнин эдьиийэ Ма-
рина Паповналыын дьукаах олорорбут. Киэһэ хараҥа буол-
бутун кэннэ, кырдьык, дьоммут тиийэн кэллилэр. Көрдөх-
пүнэ наһаа улахан нуучча киирдэ. Мин бастаан ийэм кэнни-
гэр сөрүөһүннүм. Дьиэлээхтэри кытта кэпсэппэхтээн ба-
ран, миигин көрө-көрө ыйытга:
— Тукаам, кэл эрэ бэттэх, куттаныма, учууталбын ээ.
Сэттэҕин туолбут киһи эбиккин, аны күһүн оскуолаҕа ба-
рыаҥ этэ. Аатыҥ кимий? Чугаһаа эрэ. Ийэҕэр тугу көмөлө-
һөҕүн? Чэ, эт эрэ, эйиигин ким аһатарый?
— Ийэ-эм, —диибин муодарҕыы-муодарҕыы.
— Ээ, иэс аһатар буоллаҕа дии.
— Хайдах? Ийэм дии, мээнэ аһатар.
— Тукаам, өйдөөн кэбис, ийэҥ эһигини иэс аһатар. Улаа-
тан, үлэһит буоллаххытына, ийэҕитин эһиги иитиэхтээх-
хит, — диэн Реас Алексеевич миэхэ бастакы умнуллубат уруо-
гун биэрэн турар. Бука, онтон ыла буолуо, ийэбэр төлөммөт
иэстээхпин өйдөөн, билигин тоҕус уон сааһын ааһыар диэ-
ри, аны бэйэм оҕом кэриэтэ көрө-истэ сырыттаҕым.
Биһиги аҕабыт эрдэ өлөн, бултаан-алтаан аһатар киһи-
бит, улахан убайбыт, Беркин Иван Иванович этэ. Кэлин
билбитим, тулаайах оҕо диэн оскуолаҕа үөрэнэр сылларыт-
151