Page 199 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

таҕа кылбааран ыраахтан кэлэр күнүн харахпыт хоһуой буо-
луор диэри кэтэһэрбит.
Дьэ ити курдук бары түмсэн, үлэлээн, үөрэн-көтөн ба-
ран, хаарыан дьиэбититтэн, аҕабыт улуу тапталын, ийэбит
итии аһын илдьэ үөрэнэ-үлэлии тарҕаһарбыт.
Биһигини аҕабыт улахан дьоллоох дьон оҥордо: бу орто
дойдуга кэлэн дьиҥнээх аҕа диэн тугун биллэрдэҕэ, аҕа му-
1гутуур тапталын биэрдэҕэ.

АҔАБАР МАХТАЛЫМ
Рива Кулаковская,
педагогическай үлэ ветерана, РФ үөрэҕин туйгуна
Аҕам биһиги олохпут сирдьитэ, ыҥырар маяга, уһуйаач-
чыта, үөрэтээччитэ этэ.
Аҕабыт ханна да сырыттар учуутал этэ. Кини остуолга
кэлэн олорон, хайдахтаах курдук культурнайдык тутган, мин-
ньигэстик аһыырын санаан кэлэбин. Сарсыарда аайы халан-
даар илииһин быһа тардан аҕалан, күн хас мүнүүтэ уһаабы-
тьга, туох кэрэхсэбиллээҕи суруйбутгарын кэпсиирэ, биһиги
кини айаҕар эрэ киирбэт буоларбыт. Аҕабыт наһаа элбэҕи
ааҕара, биһиэхэ киэһэ аайы сүрэҕэлдьээбэккэ остуоруйа кэп-
сиирэ. «Доҕоттоор, сьгггыгыт дуо, остуоруйа бардаа», — диирэ
билигин да кулгаахпар иһиллэр. Дьэ, уонна остуоруйа дьик-
тилээх абылаҥар ылларарбыт, геройдарын кытта тэҥҥэ ох-
суһарбьҥ, ытаһарбыт, үөрэрбҥг. Аҕам классиктартан АС.Пуш-
кины, В.Гюгону кэпсиирэ «Человек который смеется», «От-
верженные», «Козетта» уо.д.а. бастаан аҕабыт билиһиннэр-
битэ. Сороҕор ситэ кэпсээбэт этэ уонна: «Чэ, салгыытын
улааттаххьггына бэйэҕит ааҕаарыҥ», — диэн кинигэҕэ тапталы
иитэрэ. Кинигэни имэрийэн-томоруйан наһаа үчүгэйдик
тутара, биһигиттэн оннугу ирдиирэ. «Кинигэни таптыыр,
алдьаппат киһи үчүгэй киһи буола улаатар, үөрэхтээх буо-
лар», — диирэ. Аҕам, уопсайынан, оҕону мөхпөт, наһаа оҕомсох
этэ. Ол иһин кини тула оҕо мустара, ыйааста сылдьарбыт.
Аҕабыт этэрэ: «Эдьиий диэн эдьиий, убай диэн убай, кини-
лэр тылларын истэр буолун», — диирэ.
Кэлин санаатахпына аҕабыт барахсан тулаайах хаалан итин-
пик этэр эбит. Аҕабыт: «Маннык гьганахха хайдах буолуой?
Толкуйдаан баран саггарар буолуҥ», — диирэ. Аҕам улахан дьүүлэ
кытаанахтык көрүү буолара, онон бүтэр. Этэрэ: «Дьэ, буруйгут
мунньуллан иһэр, мунньан-муннъан баран биирдэ көрүллүө»,

197