Page 11 - Г.В.Портнягин-Даҕайаарап сиэнэ. Бэйэни билинии

Ъэйэни билинии

Педагогическай наука доктордара, профессордара бөҕө баал-
лар да оскуолаҕа сүрүн биридимиэт су ох. Туочунай наукалар,
ырыа, физкультура, куруһуоктар эрэ бааллар. Киһи диэн физи­
чески эрэ буолбакка, дөксө кини хайдах саныырын, сайдарын,
олоҕун сыалын, куһаҕанын, үчүгэйин кэпсэтиитин, половой
олоҕун оҕолорго кыра саастарыттан үөрэтии биридимиэтэ суо-
ҕуттан кыыһы уолтан тэйитии тахсар.
Банибур аармыйаттан кэлбит сууйуутугар быыстала суох ары-
гылаан, саҥа дьыл саҕана түүн таһырдьа охтон, икки илиитин
тарбахтарын үлүтэн, быһыллан, сүүрбэлээх эрэ киһи сааһын
тухары инбэлиит буолбута.
Хотону дьиэттэн араарыыттан ыла саха кыргыттара бүөр
ыарыһах, хааннарын баттааһына үрдүк буолан кыайан оҕолом-
моттор. Былыргылар сүүрбэ үскэ тиийэ оҕолоноллоро.
Көннөрү кыра тымныйыыны эмтэммэккэ, улаатыннаран кэ-
биһэн, сиргэ сылдьан, эдэр, доруобай баҕайы дьон өлбүт түбэл-
тэлэрэ бааллар. Ол тулаайах, ускул-тэскил сылдьар, дьоннорун
тылын истибэт, куруубай эдэр дьон буолаллар.
Үчүгэйи наһаа уустугурдан, оскуолаҕа эрэ араарыллан, оҕо-
лор ыарырҕатаннар куһаҕантга (более человечнай, маассабай
курдугун иһин) түргэнник үөрэнэллэр. Табахтыыллар, элбэх
буолан биир оҕону кырбаан баран, геройдар курдук тутталлар.
Оскуолаҕа мөлтөх учуутал диэн өйдөбүл баар буолааччы.
Төбөҕүн суунан баран, инчэҕэй төбөлөөх тымныыга тахсы-
ма — менингиттиэххэ, акаары, мөлтөх буолуохха сөп.
Кыыс чэпчэкитик оҕолонор кэмэ сүүрбэ биэһигэр эрэ диэри.
Кырдьаҕас дьон эдэрдэр олохторугар наһаа орооһоллоро
олох куһаҕан, көҥүллэниэ суохтаах. Кырдьыбыттарын, олох-
тон хаалбыттарын билиммэттэр, ол иһин олоҕу атахтыыллар.
Эдэрдэргэ былаас биэрбэт үгэс баар, соруйан сайыннарбаттар.
Биэнсийэлэрин, бэтэрээннэр олохторун-дьаһахтарын боппуруо-
һугар баһаалыста төһө баҕарар дьаһанныннар.
Сүөһү иитиитинэн сааһыран баран дьарыктаныллыахтаах,
эдэрдэри онно умса анньыллыа суохтаах, өскөтүн хоргуйан өлөр
тирээбэт буоллаҕына.

9