Page 270 - Былыр этэ диэххэ

Тайахтар соҕуруу баһын диэкиттэн элбэхтэ тиэстибиттэрэ бирээмэ
ыллыктаммыттар. Күһүҥҥү хаамыы кэмигэр күөл эҥэрин биир
гына кэрийбит суолларыгар үөр сылгы кэриимнээбитэ эпсиһэн
дириҥ ыллык суол дыргыйа охсубут. Күн аайы солуммун дьом-
мор кэпсиибин. Куолча кэпсээнинэн, эрдэ түүлээбит тайах түүтэ
харааран көстөр диир. Сэниэлээх тайах эрдэ түүлүүр үһү. Ол эрэ
буолуо дуо, истэ да билэрим элбээтэ. Бу эҥэр икки улахан атыы-
раттар, биир чараас, эдэр тайах уонна икки оҕолоох үрдүк чараас
тыһы тайах биир-биир көстөн ааһаллар. Хаһан да бииргэ сыл-
дьыбаттар. Арааһа, эдэр тыһы урукку оҕото чугаһыы сатыырын
биирдэрэ чугаһаппат быһыылаах. Оттон атыыраттар ырыгаттар,
дагдайбыттара эрэ диир Куолчам. Эбиитигэр хаанын бырдахха
уулаппыт булт ханныга да сохон диэн сирэ сыталлар, дьиэҕэ сытар
«тойоттор». Быыскам үрдэ салгыннаах, тыалырдаҕына бырдаҕын
үүрэн киһи түһүөн да баҕарбат. Аллараа күөлүм сиэнин дулҕа
сыһыытыгар дьэдьэн диэн абыйдар ааттыыр, ыт тиҥилэҕэ хойуу-
тук үүммүтэ кыһыл баархат курдук. Бырдах аһылыга оҥостоору
көөчүктэнэр. Идэбинэн быыска саамай үөһээ сүһүөҕүн тахсыы-
тын хаппаҕын арыйдым. Өйдөөн көрбүтүм, модьоҕоҕо хоччор-
хой хараҥа өҥнөөх түү сыстыбыт. «Хайаа, бачча үрдүккэ туох
түүтэ кэлэн сыһыннаҕай?» — соһуйдум. Бээ эрэ, дьоммор илдьэн
анаалыстатыахха диэн сиэппэр кичэллээхтик угуннум. Киэһэлик
дьиэбэр тиийэн түүлээхсит киһи билиэ диэн, кинигэ ааҕа сытар
Куолчаҕа ууннум. Куолчам балай эмэ сыныйа көрдө. «Арааһа, эһэ
түүтэ быһыылаах», — төттөрү уунна. Кэтэҕэриин оронтон биһи-
гини истэ сытан Пароста сэҥээрэн көрдөөн ылла. «Уһун көрүүтэ
суох, эһэ түүтэ», — диэн кини аҕай билбиттии хонтос гынна.
Ол кэннэ мин хантан булбуппун кэпсээтим. «Оччоҕо, нохоо, сэ-
рэнэн сырыт, эһэҥ төрүт эйигин кэтии көрө сылдьара эрэбил».
Түүттэн сэдиптээн биири Пароста кэпсээбитэ. Абый улахан
хотонун маһын кэрдиитигэр сылдьан биир үөннээх, киэһэ аһы-
лык кэнниттэн, сэбин түүтүн быһа тардан ылан Хабырыллаҕа
көрдөрбүт. «Доҕоор, бу туох түүтэ буолуой? Биир мас төрдүттэн
булбуппун саҥа өйдөөтүм. Эһэ түүтэ дуу, атын дуу?.. Түүлээхсит
киһи быһаар эрэ», — диэбит. Киһитэ өс киирбэх айаҕар ылан
сыыйан көрөөт, мааттаан тоҕо барбыт. Ол курдук билэн турардаа-
ҕа үһү. Миэхэ көстүбүт түүнү хайаан да бэйэбинэн бэрэбиэркэ-
лиир сыаллаах бардарбын эрэ ыраахтан, быыска көстөр сиригэр
92