Page 65 - Былыр этэ диэххэ

сэ биһиги кырыынан дьоммутун батыһа сылдьан биир да хааһы
куоттарбат гына сэлэлии батыһа сылдьыахтаахпыт. Ол гынан
булуҥ иһигэр киириилэригэр сиринэн барбыт киһибит тыыла-
нан иһэр. Былааннара оннук буоллаҕа. Киһиттэн куота сатаа-
быт хаастар төгүрүктээһиҥҥэ түбэһэн булумахтаннылар. Араас
иитиилээх саа тыаһа булуҥ иһигэр биир битийии. Хаастарбыт
биһиги туспутунан сыһыынан куотардыы биирдэ тоҕо анньан
кэллилэр. Биһиги соҕотохто Киэсэлиин хаастары кытта тустан
эрэр дьон курдук балаһыанньаҕа түбэстибит. Мин тутан ылбыт
хааспын моонньун эрийэ-эрийэ тиэрэ быраҕабын. Уойбут хаас
моонньо дэбигис булгу эрийтэрбэт. Аны атын хаас куотан сапсаа-
хайдыыр. Биири кыбына сылдьан иккиһи саба үктээри халтары-
йан туруйалыыгын. Биири миинэн олорон биири моонньун эрийэ
түһээт быраҕаат, иккиспин кыбыммытынан атыҥҥа ыстанабын.
Киһим да эмиэ инньэ гынар быһыылаах. Аны ол сырыттахпы-
тына бэтэринээрбит ботуруона бүтэн, биһигини дьөлө ыһыы-
таан ылан ботуруоҥҥа ыстанныбыт. Бэтэринээрбит, баҕар, тугу
эмэ эбии ытыам диэн икки сүүс ботуруоннааҕыттан хараһынан
аҕыйаҕы тутан киирбитин тэбии охсубут. Ботуруона кэлбитигэр,
сөптөөҕүн бултуйдубут диэн тойону аҕыйахта ыттара түһээт хата
тохтоотулар. Тыылаахтар бэйэлэрин бултарын, биһиги бэйэбит
булпутун хомуйуу саҕаланна. Үөһээнэн испит Киэсэм биир эрэ
хаастаах. Атына бары тиллэн баран хаалтар. Бэтэринээрбит ыра-
та биири биэстэ ытан булда хобдох үһү. Ол иһин бастакыттан
да элбэҕи дьадыйар көрүҥэ суоҕа. Быһа барыллаан икки сүүсчэ
хааһы бултаабыппыт. Булду таһыы биһиги үрдүбүтүнэн кэллэ.
Уучах икки өттүгэр түөртүүнү — ол аата биир сырыыга уон алта
хааһы ыҥырдабыт. Хаҥха ыҥыыр да аҕыйаҕыттан биһиги икки
эдэр хабылыннахпыт. Омоллоон ыһыаҕын тэрийэр санаалаах
дьоммут уону биирдэ буһарарга диэн үргүү олороллор. Биһиги
таһан бүтэриэхпитигэр диэри бэтэринээрбит биир хааһы үргээн
бүтэрбэккэ бүтүннүү түүгэ булкуллан олороро. Өтөр аһатыа суо-
ҕуттан мин көрдөөн ылан салгыы үргээри көрбүтүм, бэйэтэ ып-
пыт хааһа түбэспит быһыылааҕа. Көхсүн уҥуоҕа бүттэтэ суох.
Барыта хаан-билик хаас хааныгар киһибит сөтүөлээбит курдук
ньамахтаммыт. Үргээбит түүтэ, арааһа, үксэ хааҥҥа хат сыстан
булда көтөн барыахтыы түүтэ сүрэ. Аны мин онно ньамахтанар
чиэскэ тигистим.
63