Page 60 - Былыр этэ диэххэ

хардаҕастан устурууска кыһан оһоҕун ойоҕоһугар куурда уур-
да. Оронун атаҕын баһыттан түүлээх сүлэр быһыччатын ылан,
быһаҕы быһахха сотон, кылаанын тэҥнээтэ. Түүлээҕин имитэн,
ириэнэхтэн саҕалаан таҥастаата. Быйыл кырынаас балай эмэ
олорбут. Онон төрүөт иччитэх сыппат.
«Аҕаларыттан хаалбыт тэрил барыта уһаан-кэҥээн Баһылай
илиитигэр киирбитэ. Тирэх маһынан оҥоһуллубут сүүсчэкэ ха-
рыаллаах буоларбыт. Ол харыал үксэ мин дьаныарбынан оҥоһул-
лубут буолуохтаахтар. Аҕабыт өллөҕүн утаата Барыллыалаахха сы-
тар харыалы ыллым диэбитигэр, утары тугу да эппэтэҕим. Онтум
баара, Кубалаахха баар харыалларбытын эмиэ тиэйэн барбыт этэ.
Бу иҥсэтин көр. Бэйи эрэ, ити киһини хайдах кэһэппит киһи.
Алыс да наһаалаан эрэр. Кылы кэтээбитэ ыраатта. Хата кыһып-
пыккын, кырдьык да, ыыргар кылы таттараайаҕын. Айыы айыы.
Ханна баар айыыны этэрбит буолла. Кини да үтэһэтэ туолар кэмэ
кэллэҕэ. Хайдах гынан үктэтэбин. Ити саһылын үктэтэн баран
ыҥыран көрөргө. Иҥсэлээх муҥутаан кэлэрэ чуолкай. Тиргэлээх
сиһин киириитэ көнөтө эҥин киһи сыалыгар киллэрээ эбит ини.
Бэркэ миэхэ туоххунан тэҥнэһиэххиний диирэ, биитэ аньыыга
киирэригэр тиийдэ. Түүлээх туттара киирдэҕинэ сыныйан көрүл-
лүө. Лээмпитэ били аҕабыт оҥорон хаалларбыт лээмпитэ ини,
оччотугар биллэр да кэриҥнээх буолуохтаах».
Ити курдук иирбэ-таарба санаатын кытта түүлээҕин таҥастаан
бүтэн утуйарга барда. Кырыыстаах саһыл хара санааны түүйбүт
курдук үктээбит. Сэрэйбитин курдук, соччо бэрдэ суох өҥнөөх
эбит. Саһылын сүлбэккэ эрэ инитигэр хоолдьуга оҥорор санаа-
лаах таһааран лаабыстаата. Сотору бастакы кыбаартал бүтэн, бул-
чуттар бөһүөлэккэ туоллулар. Түүлээх туттарыытыгар көрдөххө,
Баһылай быйыл кэмэ суох бултуйбут. Кинини ыраах кыайбыт.
Бултуйан, сырыы бөҕөнү сылдьан илистибит табаларын уларыт-
тан сэниэлээх табаларынан тахсыытыгар көрдөххө — үөрэхтээх
кырдьаҕас табаларынан таҕыста. Табаларыгар үөрдээри эдэр
кыыча икки сэтиилээх. Ньуоҕута кэриҥнээх баҕайы таба, хос да
табата онтон хаалсыбат, били Майыартан Эрэһээнискэйдэртэн
атастаһан ылбыт табата эбит. Инитэ түүлээҕэ бэркэ баран, саха
тэҥэ суох сырыттаҕына көрсөн тыл ыһыктыбыта: «Саһылгын
харай, аныгы ый туолар күн Тиргэлээх тахсыытыгар мууска
көрсүөхпүт, аҕалан биэриэм», — диэбитэ. Убайа: «Туох буолан
58