Page 7 - Д.С.Андросов Тойон Муру

Ол ийин Муру алаас ийигэр сылдьаннар, олороннор «Тойон Му­
ру» диэбэттэр, кеннеру «Муру Эбэ» дииллэр. Ити курдук, Муру Эбэ
уйун уйэтин устатыгар, олорон ааспыт дьонноро-сэргэлэрэ айыява
цьайыытыттан куолун уутауларыйыыларыттан корен уонна бу Эбэвэ
олорон ааспыт дьоннор ааттарын биэрэннэр кини уйун уйэлэр уста-
лаахтуораларыгар аата-суола араастаан уларыйан кэллэбэ. Ол курдук,
айылбадьайыьшарыттан куелэ улаатыытыттан, аччаайыныттан корен
«Чалбах» диэн ааттыы сылдьыбыттара биллэр.
Муру Эбэ кулумурдээн костер куолун ньууругар, дьыл саамай
утуе кэмигэр — самаан сайын салаллан турдабына, ыраас чабылхай
куннээх кэмггэ саха ypaairxaft харабар хайаантгытаавар да ордук «ча-
былыттан, кулумурдээн костерун ийин «Чабылыма-Чабылытта» диэн
ааттаабыттара уйуйээн курдук биллэр. Ол кэнниттэн хас да уйэлэр ус-
таларыгар, билигээн'Н'э диэри «Тойон Муру», эбэтэр «Муру Эбэ» диэн
суду аатынан саха ураан'хайга биллэр. Бу ааты Сэйэн Боло суруйууту-
нан былыр саха омук Олуенэ ерус орто сууругэр — Улуу Туймаадава,
киэгг Эн'сиэлигэ уонна Эркээни сыйыыларыгар, хочолоругар олох-
суйуохтарын иннинэ бу улуу алааска «Муругэ» ломут омук Мурунньэ
диэн эмээхсинэ олорбута диэн уйуйээн баар. Онон Муру диэн аат-
таммыт. Бу туйунан Сэйэн Боло «Лиэнэвэ нуучча кэлиэн иннинээви
саха олово» диэн кинигэтин 38 страницатыгар суруйан хаалларбыта.
Олохтоохтор алаастарын иилии эргийэ сытар сыгынньах хал-
дьаайыларыгар, бааравай тиит мастарынан саба уунэн турар куула эр-
гииригэр, угус элбэхутэн киирбиттумулларыгар, элбэхарыыларыгар,
куолун уестэригэр уонна сыйыыларыгар уустаан-ураннаан тураннар
хас биирдиилэригэр аат-суол быспыттара. Билигин кийиэхэ биллэ-
ринэн Муру Эбэвэ 365-кэ тиийэр аат-суол баара биллэр. Олор угус
уйэлэри, элбэх хаары-самыыры урдулэригэр туйэрэн-унуордаан кэн-
чээри ыччаттарыгар тиийэн кэллэхтэрэ. Олор тустарынан тейе исти-
биппинэн, уйуйээннэргэ оловуран уонна сурукка киирбиттэринэн
сирдэтэн-тумэн сырдатан керебун.
Былыр былыргыттан билигээн'Н'э диэри Тойон Муругэ атара-
лыыр атах айгыстыбыт, дьиэрэн'кэйдиир атах тиэстибит алаайа. Ол
курдук, Тойон Муругэ сэттэ уонча айан аартыктара, коленей сылдьар
суоллар уонна сылгы-ынах суейулэр сылдьар ыллык суоллара кии-
рэллэр. Кинилэр Тойон Муругэ киирэр-тахсар суолларын «аартык-
тарынан» ааттыыллар. Олортон сурун оттулэрэ манныктар: ол курдук,
Тандаурэхсунньугэр олорор, уруккута Байавантай улууйун дьонноро-
сэргэлэрэ Тойон Муру илин байынан киирэр-тахсар аартыктара
Сиэллээх Аартыгынан дьон'Н'о-сэргэвэ биллэр. Онтон улуус совуруу
5