Page 10 - Д.С.Андросов Тойон Муру

саас тухары сытан хаалбыттара. Ол олбут утуе ыччаттарын сырдык
ааттарын уйэтитэн «Батыйа» пааматынньыктуруорбуттара, онон би-
лигин «Батыйа» тумулунан ытыктанан ааттанар. Бу «Батыйа» паама-
тынньыктуЬунан Саха Республикатын культуратын утуелээх улэйи-
гэН.С.Пестряков«Бааравай Батыйа» диэн диршг ис хойоонноох, суп-
пэт-оспот ырыа суруйан хаалларбыта. Бу ырыа кыайыы кунугэр оре-
гойдоохтук ылланар.
Мантан салгыы Улуу Эбэни иилии эргийэр сыырдарын сыгын-
ньах тумулларыгар, куула еттугэр бааравай тиит мастарынан саба
уунэн турар тумулларыгар, кинилэр сыста сытар сыйыыларын, куолун
уостэрин ааттарынан ааты-суолу инэрбиттэр. Ол курдук, Бултээйи
тумула, Быйавас тумса (томтор арваа отто), Харагга Терде, Харагга
Тердун совуруу еттугэр утэн киирбит тумуЬавы ордоову ебугэлэрбит
«Лаабыс» диэн ааттаабыттар. Бу тумуЬах уейэ етте, кийи соруйан
оггорбутун курдук кене, хаптавай хонуу. Кырдьык лаабыс курдук. Бы-
лыр бу тумуЬахха Суурдээх Дупсунтэн теруттээх Тиит Буурай буха-
тыыр Муру Эбэ киэркэйэн, чэлгийэн, которой турдавына киирэн бу
лаабыс тумуЬах урдуттэн Эбэтин киэн- киэлитин керен уонна кини
муеттээх салгынынан дуойуйа тыынан, сынньанан тахсара yhy диэн
уИуйээн баар. Бу Лаабыс тумуйавы Муру Эбэ былыргы олохтоохторо
Чаарыас Тумса диэн ааттыыллара дииллэр. Кырдьык, бу тумуЬавы
ойовойуттан кердеххе, чооруос чыычаах тумсугар маарыггнатан эт-
тэхтэрэ буолуо. Сабарай Тумса (Чомчовой арваа етте), Хан-ыллыалаах
Тумса (Чомчовой совуруу етте), Хатырык Быйыт тумса, Буер куел
тумса (Кыйыл сыыр хоту етте), КыЬыл сыыр тумса — манан «Кыйыл
сыыр» аартыгынан Эбэвэ киириллэр. Бу аартыгынан 1823 сыллаахха
Врангель айанньыт «Аркыырай» суолуттан арахсан Муру Эбэвэ кии­
рэн Эбэни илин еттунэн эргийэн Боровой улууЬун киинигэр Т омторго
кэлбитэ. Кини оччотоовуга Боровой улууйун кулубатынан улэлиирэ.
Саха сиригэр бэйэни салайыныы бастакы тэрилтэтин «Степной Ду-
маны» тэрийбит уонна салайбыт Иван Емельянович Мигалкин'Н'а
тохтоон, хонон-ереен ааспыта. Кини Тойон Муру илин еттунэн эр-
гийэ айанныырыгар Эбэ киэн'-куогг тайаатын, киэн- сыйыыларыгар
елгомнук уунэр сумэйиннээх отун, угус элбэх уестэригэр дэлэйдик
уескуур кемус хатырыктаавын уонна котер кынаттаахтарын, саха но-
руота бу Эбэвэ уулаан олорбут дьонун-сэргэтин айынан-уелунэн дэ­
лэйдик хааччыйарын урдуктуксыаналаан бэйэтин кинигэтигэр Муру
Эбэ туйунан суруйбута.
Онтон салгыы Муосталаах аартык тумса, этиллибитин курдук
бу аартыгынан Боровой улууйун совуруу нэйилиэктэрэ былыр былыр-