Page 40 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

Тимоша Чучунааны арыыга илдьэ барбыта. «Биллин-кердун» диэн. Кини бэйэтин
олохтоох бас билэр сиригэр кими абалбытын тубээн да билбэт эта.
Чучунаа Николаевскайтан арыгыны, чэйи, таба5ы, саахары, булт тэрилин уонна
туерт сака бэрдээккэни атыыласпыта.

XI баба

Дьиэлээн ибэн, Тимоша дьон олорор сирдэригэр тохтотолуура, нивхэлэргэ бурдугу
уонна испиискэни, сатыыны уонна арыгыны, чэйи уонна овуруону, иннэни, тимир
ибити, таба5ы уонна араас екнеех сабы тарватара. Итини нивхэлэр туустаах балы-
гынан телуехтэрэ, буочукатын Тимоша эссе балыктаабын са5аланыан иннинэ тиэр-
дитэлээбитэ. Билигин 35а бабылык ыскылаатыгар сытар сыалаах ере^е сайыккы кета
киэнэ. Ый акарынан Тимоша урабалары кэрийиэзэ, сыалаах балыгынан туолбут буо-
чукалары хомуйуо5а уонна кинилэр оннуларыгар кураанахтары хаалларыа5а. Нивх
туустаах кетаны соччо себулээбэт. Кини кетаны хатарар. Чараас гына быбыталаан
баран хатарар. Tyyha суох дьуухаланы нууччалартан сиэччи азыйах. Онон гиляк ке­
таны тууИаатабына эрэ барыс киллэринэр. Кини таараны сатаан окорбот. Онон ба-
лыгы Тимоша буочукаларыгар эрэ туубууругар тиийэр. Ол эрээри сэрэниэххэ наада,
гиляк дабаны сурдэнэн турар — туустаабыт балыгын кэмигэр ылбатаххына, атын сир-
гэ атыылыаба.
Тимоша Воронеж кубуерунэтиттэн сыылкаба кэлбит хаатырга кибитин кэргэнигэр
арыыга тереебутэ. А§ата болдьо^о туолбута, ол гынан баран, дойдутугар теннеругэр
харчыта суох этэ. Онон манна олохсуйан хаалбыта. Улахан эрэйинэн тыаны солоо-
бута, мае суха окостубута уонна сири хоруппута. Нивхэлэр олус сехпуттэрэ, кинилэр
киби итинник дьарыктаа^ын тубээн да билбэттэр этэ. Хотугу сир тебе да ек буолба-
тар, хортуоппуй уонна оруос ханнык эмэ уунуутун биэрэрэ. Ол эрээри Тимоша а5ата
сир улэтинэн айа5ын булунуо суо^ун билбитэ. Икки сайын устата кини балыктаан,
кетаны туустаан Николаевскайга тиэйбитэ. Онтон балыгы бэйэтин буолбакка, искэбин
уонна эмис ере^етун, Амур тердугэр ааттыылларынан «пупогун», туустуур барыс-
таа^ын ейдеебутэ. Биир буочука ерезе, балыгы бэйэтин туустаабыттаазар, быдан
харчылаах. Тимоша хабаайын буоларыгар азата киниэхэ биэс истиэнэлээх бэртээхэй
дьиэни, баанньыгы, икки ына^ы, икки аты, хас да о^олоох сибиинньэни уонна ус айах
адазатын хаалларбыта. Сыылкаьа кэлбит баабынай араспаанньатын кырдьазастар-
тан ким эмэ билэрэ эбитэ буолуо. Кета угэннээн киирэр бириэмэтигэр кини ураба-
лары кэрийэрэ уонна, нивхэлэргэ арыгы кутан биэрэ-биэрэ, «олох кыраны — кета
ере^етун бэлэхтээк» диэн кердебере. Ол ибин кинини Пупок диэн ааттаабыттара.
Тимоша а^атын утумнаан олус улэбит, барыстаах еттун тобулар ейдеех-санаалаах
киби буолан тахсыбыта. Уон agbicTaasap Николаевскай промышленнигын кыыбын
ойох ылбыта. AgaTa такаралыырын сажана кини икки айах ада^аламмыта, онуоха
эбии абатыттан убуе хаалбыттара.
Биэс истиэнэлээх дьиэни бас билээт, Тимоша, к э н э б э с к и т и н санаан, иккис дьиэни
туттубутунан барбыта. Бырааттарын кытта икки сайын устата туппуттара. Дьиэ буп-
путун кэнниттэн иккис быраата Иваны кэргэннээбитэ. Неби хостооччу баай кыыбын
сыбааттаабыта. Итинэн Тимоша бу дойду баай уонна сабыдыаллаах дьонун кытта ай-
махтабарга санаммыта. Ол эрээри неби хостооччу сотору эстэн ханна эрэ симэлийэн
хаалбыта. Кини терелкей, кырабыабай кыыба Инан, кэргэнэ, эрэ хаалбыта.
Оттон Иван а^атын туйабын хатарбата5а. Тебе да доруобай, куустээх буоллар,
36