Page 38 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

— Эн кылгас уйэбэр тиийиэ^э. Маны эмиэ ыл, — Чучунаа Хунхуз саатын уунан
ибэн, теттеру тардан ылбыта. Бинчиэстэр! Чучунаа бу билэр суола, Америка саалара
булчуттарга былдьабык буолара. Ону биэрэн кэбибэр сатаммат! Чучунаа сааны ессе
биирдэ ыаракнатардыы кереет, сиргэ ууран баран, тобугунан баттаабыта.
— Бэрдээнгкэни ыл. Кенетук тэбэр.
Чучунаа сиэбигэр укта сылдьар ботуруоннарын тутан кербутэ. Гриша кини диэки
саката суох керен турбута. Кибитэ сирэйэ-хараба уларыйбыт курдугуттан эбитэ дуу,
Чучунаа ботуруоннарын табаарбатаба, кини сугэбэрин сур тиэтэлинэн сугэн кэбис-
питэ уонна, саатын харбаан ылаат, ойон туран, степь диэки хаампыта.
— Ботуруоннарын-? — Гриша кинини батыбан истэбинэ, Чучунаа бинчиэстэрин
эргитэ туппута.
Гриша, чугурус гынаат, ытамньыйан ылбыта. Нилгэ теккейен сыгынньахтыах кур-
дук буолан ибэн, уйуттубакка охтон туспутэ уонна ибин тугэбиттэн энэлийэн ытаабы-
та. Чучунаа кибини абынар диэни, apaaha, онно аан мангнай билбитэ. Кини хайдах
да буолуон билбэккэ турбута. Ити бириэмэ§э Хунхуз обонньор, кинини умнубутта-
рынан тубанан, сыыр аннын диэки текунуйэн, туран кэлбитэ уонна абабас степь диэ­
ки ыстаммыта. Обонньор киби кулуен курдук дьээбэтик суурэрэ — илиилэрэ кэдир-
ги кэлгиллибиттэр, атахтара, тобуктара иннин диэки уебэ куерэкнииллэрэ. Чучунаа
ымах гыммыта...
Cop-ry-та суох... Сор-гу-та суох... Поезд диэн тургэн да эбит. Кылаабынайа, сылайбат...

X баба

Чучунаа поебынан Сретенскэйгэ тиийбитэ, онтон борохуотунан Хабаровскай-
даабыта. Абыйах бириэмэ^э кини онно мээнэ сылдьыбыта. Туох кестерунэн мааны-
тык такныбыта. Тиибин барытын комубунэн буруттэрбитэ. Биир ювелиртэн брилли-
аннаах бибилэби уонна сыаптаах кемус чабыны атыыласпыта.
Хабаровскай мещаннара кинини саха кинээбин нэбилиэнньигинэн аабаллара. Ити
сурабы ким тарбаппытын кини билбэт этэ, ол эрээри себулуу истэрэ. Хабаровскай-
тан Чучунаа Амуру такнары устан, деловой дьоннообунан аатырар Николаевскайга
тиийбитэ.
Куоракка кини кестоетун некуо кунугэр барыта кемускэ, бриллиакка сууламмыт
олус баай саха кинээбин уола кэлбит диэн сурах тарбаммыта.
Чучунаа биири ейдеебутэ: боре курдук хадьырыбыахха наада, 044050 эрэ киби
буолуоххар сеп диэн. Соппуруон курдук кехсугун нуксутэн сырыттаххына, ер бар-
баккын. Ыраахтаабыны утары знамя туттаххына — елеруехтэрэ. Гурулев курдук сор-
гута суох эрээри, дьолу кердуу сатаатаххына, туга да суох хаалыабык. Нил — дьэ, бу
киби! Эбэтэр абам. Ол эрээри кини акаары, кун-дьыл уларыйда, кини буоллабына
баччаакка диэри кымньыытынан далбаатана сылдьар...
Сотору буолаат, Чучунаа балык промышленнига Никифор Трошкины кытта бил-
сибитэ. Кини цинкэнэн буруллубут тимир сарайдаах балык туубуур улахан сыахтаа-
ба, уонтан тахса сымалаламмыт кунгастааба уонна паарынан барар икки катердааба.
Кыбыл кирпииччэнэн тутуллубут олорор дьиэтэ уонна производственнай тутуулара
урдук биэрэккэ олус табыгастаах сиргэ тураллара.
Трошкин ерус хомотугар балтараа биэрэстэ усталаах сайыаскалаах этэ. Нивхэлэр
кета суруннээн аабар сиригэр туппут бу балыгы хаайар суккэн улахан соппулуоттара
хас кубун ахсын уонунан тыбыынча буут аатырбыт «кемус хатырыктаабы» биэрэрэ, бу
балыгы туубуур ньымаларын кытаанах кистэлэнттэ туталлара. Бу балык Николаевскай,
34