Page 42 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

дьазас Кевонг кинилэргэ тиксиэн базарбатаза — бугун манна эмискэ охсуллан хаал-
ла, онон кыбын баай бэлэхтээх кэлиэзэ. Оттон билигин кэргэн кэпсэтэрдээзэр кырата
суох кыбалзаза ыллара сылдьар — Нгаксвон аза yyha дьонун кытта уйэ-саас тухары
эйэлэбиэххэ наада. Уйэ-саас тухары...

XIII баба

Айан кэмигэр кибиэхэ куруук араас ей-санаа киирээччи. Ол эрээри айанньыт эрэ
толкуйга тубэр буолбатах, дьиэзэ хаалааччылары ей-санаа эриирэ эмиэ мукнааччы.
Нивх дьахтарын уйэтэ кылгас. Тыаллаах, буурзалаах, аас-туор, утуктуспут курдук
убун туерт уон сыллаах тымныы кыбын, эмиэ биир оччо сыралаахтык ааспыт тубук-
тээх сайыннар, онуоха эбии уончата эрэйи-муку керен 050лонуу — ол кэнниттэн
эйигин, ыал ийэтин, «мам-хать» — эмээхсин — эрэ диир буолуохтара.
Быбый атахтаах Ыкилак уолчаан ийэтэ, чиргэл тиит текургэбин курдук чэп-чэгиэн,
аастыйбыт баттахтаах Касказик кэргэнэ намыбах укуохтаах Талгук ypaha табыгар бас
сыгынньах турара.
Талгугу байанайдаах булчут бэйэтин кыанар Касказикка ойох биэрээри Кевонго-
лар азаларын yyhyrap азалалларын сазана, аза yyha елгем балыктаах ерус урдугэр
олорбута. Сорох эр дьоннор Пила-Керкк — Охотскай муора кытыытынан эмиэ сыл-
дьаллара.
Кинини хас да аза yyha суорумньулаабыта, илдьэ бараары бары кини улаатарын
кэтэбэллэрэ. Туманнаах муора кытыытынаазы ыраах Нгакс-во дьоно кинини кыра
эрдэзинэ ыла сатаабыттара. Азата себулээбэтэзэ. Кыыбым мин то-рафпар кэмэ кэ-
лиэр диэри улааттын, ким кэргэн ылыан базалаах атыытын азаллын диэн быбаччы
санаабыта. Ким ордук кыахтаах — кыыбы ыллын.
Ол сайын кыыс отут ус аньа туолбута. Элбэх арыгыны испиттэрэ, хаан 6050 эмиэ
тохтубута...
Нгакс-во дьоно Тымы бабыгар икки дулук окочонон тахсыбыттара. Киис уонна
кырынаас 6030, саамай кырдьазастарыгар анаан сабыл тыбыттан тигиллибит баа-
разай бэргэбэ, ньиэрпэ тириилэрэ, этэрбэс уллука буолар муора хахайын макан ти-
риитэ — ити барыта Талгук харазар субу баар курдук костер. Муора котигын тириитэ,
сип-сибиэбэй уулларыллыбыт сыа, кытай куп-куех сиидэбэ, чугуун хочуол, сугэ, чуум-
пурдаах саа. Арыгы. Икки тууннээх куну быба ©йе-тейе суох испиттэрэ. Муора тыйыс
биэрэгэр олорор улуу аза уустара итинник айбардаабыттара.
Кинилэр иннилэринэ Тымы уебээ ©ртуттэн макан баттахтаах суорумньулар эмиэ
кэлэ сылдьыбыттара. Азата оччотоозуга Талгугу Кевонголар аза уустарыгар кэргэн
биэрэргэ себулэспитэ. Кутуеттэрин дьоно — ымхалар — толугу кыбанан туран хому-
йаллара, ону кэтэбэллэрэ. Кыбыныгар Талгугу Тымы уебээ ертугэр илдьиэхтээх этилэр.
Кевонголар толугу хомуйа сырыттахтарына, муора биэрэгин дьоно тиийэн кэл-
биттэрэ. Талгук азатын Мутук озонньор диэн ааттыыллара, кини макнай Кевонго-
ларга биэрбит тылын кэбиэн базарбатаза, онон кэлбит дьону кытта кэпсэтэ сатаа-
батаза. Икки куну быба арыгылаан баран, озонньор бэйэтэ ыалдьыттарын кытта
уурабыы-сыллабыы 6030 буолбута.
...Талгук суорумньулар кэлиэхтэрин икки сыл иннинэ сиппитин-хоппутун билим-
митэ. Кини макнай туох айылаах буолбутун сатаан ейдеебетез©, ийэтигэр суурэн
кэлбитэ. Ийэтэ киниэхэ кыбанан туран быбаара сатаабыта...
Ол кыбын Талгук тэбийбэт-тулуйбат буолбутун билиммитэ. Дьон кербетунэн кис-
тээн, кини туебун туттан керере, онтуката урут кып-кыра бэйэтэ ыанньыйан кэлбитэ.
38