Page 229 - 2-с Легей нэьилиэгэ
P. 229
УУС АЛДАН УЛУУЬА
керсуе-сэмэй майгылаах, илиитигэр куустээх буолан, улэдэ-хамнаска кыайыылаах
эбит. Тулунада молдаваннар кэлэллэр диэн, дьиэлэри кейерен адалан туттарыыла-
рыгар кыттыйарыгар, Тыымпаайыга бэйэтигэр сахалыы-нууччалыы икки ойохтоох,
ус ампаардаах сахалыы дьиэ туттубутунан, удьуор уус кийинэн сыаналанара. Онно
кини тереппуттэрин кытта олорбута. 1941 с. сагга дьыл кэнниттэн Окоемова Евдо
кия Филипповнаны Курбуйахтан сугуннэрэн адалбыт.
Моой Урэххэ иккитэ тайадас тайыытыгар сылдьыбыта. Кыйыны быйа айантга
сылдьан саас суол алдьаныыта дьиэтигэр тонной истэхтэринэ аттара охтон, Сэмэн
биир ата елбут. Тайадайын атын аттарга тардаппыттар. Оччотооду кэмн'э сокуон
кытаанада, ол ат елбутугэр буруйдаан холкуостан тайаарбыттар уонна дьыалатын
суукка биэрбиттэр. Суут туойулара кордеруулэринэн ыраастанан, телобуртэн босхо-
лообуттар уонна холкуойугар теннорбуттэр.
Сэрии сылларыгар дойдуга сут буолан «Кыйыл Куус» холкуос суейутун, сылгы-
тын Кэбээйи оройуонугар илдьэн кыстатан, этэггиэ эргитэн адаланнар, Семен Ми
ронович звеновод эппиэттээх улэтин толорбута. Онтон кэлээтин кытта, 1943 с. бэс
ыйыгар сэриигэ ынырыллыбыт. Кыайыы кэнниттэн эмсэдэлээн эргиллэн кэлээт,
кэннигэр кэнчээритэ суох бу дойдуттан бараахтаабыт.
Петухов Иван Миронович Сэмэн бииргэ тереебут быраата, 1917 с. тереебут, 3
кылаас уерэхтээх. Сэрии кэмигэр сут-сутурдан сылларга Ардаа Хаггалас улууйугар
уонна Кэбээйигэ cyehy кыстатан кейуугэ, Алдан бириискэлэригэр анаммыт тайады
тайыыга Ааллаах Ууннэ айаггтга сылдьыспытынан, оройуон «Бочуоттаах кинигэ-
тигэр» киллэрбиттэрэ уонна «Ада дойду Улуу сэриитин 1941 — 1945 сс. килбиэн-
нээх улэтин ийин» мэтээлинэн надараадаламмыта. Сэрии кэнниттэн бейуелэги
олохтоойунтга, дьиэлэри тутууга кыттыбыта. Кинини кыайыылаах, уус кийи бы
йыытынан сыаналыыллара. Кэргэнэ, одото суох. 1980 с. елбутэ.
Розалия Дегтярева,
Дария Никифорова
Васильев Гаврил Ананьевич
Бийиги адабыт 1906 с. Бээрийэдэ тереебутэ, кэргэнинээн Анна Михайловналыын
туерт одолонон, Хаптатгада олорбуттара, иккиэн Сталин тебелеех мэтээллээхтэрэ.
Кини унуодунан намыйах этэ эрээри, кыайыгас кийи этэ. 1935 сылтан Калинин
холкуос аатыттан тайадас тайыытыгар Ааллаах Уун'н'э уонна Моой Урэххэ айаннаан
улэлиирэ. Кыайыгас-хотугас уонна уеруйэх диэн, салайааччынан ыыта тураллара.
Биирдии бэйэлэрэ туертуу ат сыардатыгар толору тиэллибит тайадайы тиэрдэллэрэ.
Адам аттарын бэйэтэ баайара-айатара, сыардатын айантга анаан беде-тада ыллык-
таан, сынаахтаан отгосторо. Холкуос айанньыттарга ейуелэригэр эт, арыы тэри-
йэр эбит.
Ийэбит суурэ сытар урэди туоруурга, ууну, таайы кэйэргэ анаан уйун сотолоох
хорсоох этэрбэс тигэрэ. Онтуката учугэй имитиилээх бэртээхэй ынах тириититтэн,
кыбытыылаах уллуггнаах, ууну киллэрбэт, куобах куллукулаах буолара.
Бутэйигин мин 6 саастаахпар 1952—1953 сс. Атласов Арсен Константиновийы,
Дегтярев Михаил Прокопьевийы кытары сылдьыбыта. Адам: «Кэпсээн'Н'э киир
бит «Сэттэ Дабааны» аастахпытына, дьэ «йуу» диирбит. Элбэх сыарда элээмэтэ,
ат унуода беде дьаргылланан сытар дьулаан, айанньыттар да эчэйэр, эрэй бедену
керен туоруур миэстэлэрэ этэ...» — диэн кэпсээбитин ейбер хатаабыппын.
Семен Васильев, уола
Дегтярев Семен Петрович
Семен 1915 с. Хаптатгада тереебут. 11 саайыгар 1926 с. Томторго церковнай-
приходской оскуолада 5 кылааска уерэнэ сылдьан, 1932 с. бастакы аггаарыттан уурай-
А5а дойду Улуу сэриитин сылларыгар 227

