Page 231 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУИА

Петухов Иван Дмитриевич-Уйбааныс

Оскуола музейыгар мунньуллубут матырыйааллары керо олорон, И.Д.Петухов-
Уйбааныс Ааллаах Уунтгэ cyehy уурсубутун туйунан ахтыытыгар тубэйэ тустум.
Онтубун туппутунан, кини уйун олодун кэрчигэ — эдэр caaha сэрии, сут ыара­
хан кэмигэр ааспыт сылларыттан, саатар биир тугэни ситэрэн сырдатыахха, ессе
чуолкайдайыахха диэн, ытык кырдьадас Иван Дмитриевийы Тулуна бейуелэгэр
сайынн'ы дьиэтигэр олорорун керустум. Бийиги кинини кыра эрдэхпититтэн,
оскуолабыт элбэх ойодун оттооччутун, Уйбааныс диэн аатынан билэбит.
83 саайыгар тэтиэнэхтик хамсанан, халлаан ардаан, ойодун оттон киирдэ-тадыста.
Бэйэтин кэмин, дьоннорун, мин да аймахтарбын надыл куолайынан бу баардыы
чуолкайдык кэпсиирин тейе бадарар истиэ эбиппин. Урукку да, билин ни да по­
литиканы быйаарсар кийини кытта атах тэпсэн олорон ыайахтайыах чинчилээх.
Маннык дьоннорбут «ол дойдуга» барбыттарын кэннэ, «киниттэн ыйыталаспакка
хаалбыппыт» диэн муггатыйааччыбыт. Кроссвордары кырылаччы таайан дьарык-
танарын, кыыйа Мотя кердерен сехтерде. Быйыл куйун отон тейе да елгемнук
ууммэтэдин урдунэн, биир кун айылданы кере диэн массыынанан барсан, 10 кии-
лэлээх биэдэрэни толорбут. Бу олорорбут тухары, кэпсии-кэпсии уейээ кехеде
ыйанан турар илими илиитин араарбакка бэрийдэ. Уола Григорий Иванович кии­
рэн тахсыбытыгар, эбиэттэн киэйэ куелгэ балыктыы киириэх буолан улэстилэр.
Истэрэ-керере этэнтгэ, онон доруобуйатын ыйыктыбакка уйэтэ уйаатар.
Кэргэнэ Матрена Игнатьевна Аржаковалыын сылы-сыллата 4 одону тереппуттэрэ.
Иккиэн сытыары сымнадас майгылаах, ыллыктаах ейдеех-санаалаах дьон тапсан
олорон кырачааннарын буебэйдиэхтэрин, 1962 с. кэргэнэ кыра кыыйын Мотяны
одолоноот, хомолтолоохтук сырдык тыына быстыбыта. Иван Дмитрьевичка уейбэтэх
уустук балайыанньа сойуччу кэлбитэ: улахан кыыйа Маша баара суода — 5, Катя — 4,
Гриша — 2 саастаахтара. Уу-кыйыл одотун Мотяны ыкса олорор Матрена эдьиийэ
Варвара Игнатьевна Аржакова кыыйыныын Мария Гаврильевналыын иитийэн, Иван
Дмитриевич ада эппиэтинэйин урдуктук тутан барыларын суйуехтэригэр туруор-
таан, улэйит утуелэрэ, ыал маанылара буолбуттар, 11 сиэннэммит, 12 хос сиэннэм-
мит. Кыйынын эйэ, хос эйэ эппиэтинэйин ылынан куоратынан, бейуелэктэринэн
тиэстэрин одолоро кэпсээннэр таптыыр, махтанар харахтарынан батыйа кереллер.
1948 с. «Кыйыл Куус» холкуоска Ааллаах Уунтгэ суейу уурэн тиэрдэргэ ус сыып-
пара туспутугэр, И.Д.Петухов саайын сана сиппит уол кыратык харчылайаары, дэби-
гис кийи себулэспэт айаныгар тылламмыт. Тейе да эриирдээх улэдэ уеруйэдэ суодун
ийин, холкуос председателэ Гаврил Павлович Троев улахан кийилии номодон, сымса,
ууйут уолу билэр буолан эрэнэн, ыытар буолбут. Салайан илдьиэхтээх сака кэлии кийи
элбэх айантга, шахтада эриллибит 45 саастаах Петр Васильевич Васильев (норуок-
ка биллэр аата Араанньыс) утэн-анньан керен баран, ыарахан сорудахтаах айантга
эдэр кийини аргыс оностон эппиэтинэйигэр эбии буоларын биллэр да, уйуе кийинэн
ыларга себулэспит. Кинилэри кытта 40-ча саастаах Николай Ушницкай диэн Онер
кийитэ барсар буолта. Салгыы Иван Дмитриевич бэйэтин ахтыытын аадыаххыт.

Мария Сергеева
2011 с.

Ааллаах Уун базатыгар суейуну тиэрдии
Бэс ыйын сан атыгар суустэн тахса суейуну Охотскай Перевоз базатыгар тиэрдэр­
гэ «Золототранс» хонтуоратын кытта дуогабар туйэристибит. Дупсун Дуендутугэр
субай суейулэри тутуйан хас да хоннубут. Тиэрбэстэн тайаарыыга уердуйэ илик
суейу уерун ыспакка, айан сунньун туттарыы адыйах кийиэхэ кыаллыбатын би-
лэн, «Золототранс» начальнига Петр Елифериевич Рыбкин хас да улэйитин кытта
ыггыыр аттаах кэлэн бийиэхэ кемелейен, Бородонтго диэри тиэрдиспиттэрэ.
Онуоха, онноодор бэйэбит ыырбытын тахсыбакка сылдьан биир суейубут сутэн,

Asa дойду Улуу сэриитин сылларыгар 229