Page 354 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С ЛОГОЙ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

САХА СИРИН БИААЭР-Кестер салайааччылара

Саха бастакы уерэхтээхтэрин байыйар угустэрэ учуутал уонна юрист идэтин
ба11ылаабыттара. Ол аата саха норуота, уерэх систематыгар уонна суут тэрилтэлэри-
гэр улэйиттэри бэлэмнээн, кинилэр куустэринэн бэйэтин быраабын уонна кенулун
былдьайар сыалы хара маннайгыттан туруоруммут эбит.
Республикада киэнник биллибит, мындыр ейдеех, норуоттарыгар утумэн утуену
онорон хаалларбыт дьин' чахлы саха саарыннара II Легейтен уескээн тахсыбыгтара.
Дойдубут, республикабыт историятыгар, сайдыытыгар суду кылааттарын киллэр-
биттэрэ, Саха сирин сайдыытын туйугар улэлээн, айан-тутан ааспыттара. Кинилэр
дьойун олохторун сийилии уерэтэн, келуенэттэн-келуенэдэ утуе холобур буолалла-
рыгар тириэрдэр — ытык иэспит.

Саха государствотын маггнайгы
общественнай деятеллэриттэн биирдэстэрэ
Леонтьев Василий Никанорович
(1895-1932)
Бгмээх нэйилиэгин дьаданы дьиэ кэргэниттэн уврэхтэнэн
тахсыбыт Саха сирин оччотооду харана улэйиттэрин ор-
тотугар кулътурнай-сырдатар улэни тэрийбит, «Саха
омук» общество правлениетын бэрэссэдээтэлинэн уонна бу
общество ийинэн улэлиир бастакы философской куруйуок
салайааччытынан улэлээбит дэгиттэр сайдыылаах, киэн
дирин билиилээх В.Н. Леонтьев саха норуотун историятыгар
биир улахан миэстэни ылар.

В.Н. Леонтьев туйунан кылгас бэлиэтээйиннэр

Сурук-бичик тардана илигинэ, саха кийитэ орто дойду олодун-тойун олонходо
киллэрэн быйаарбыта быданнаабыт курдук этэр (этинэр) эбит.
КиЬи иннигэр киЬи баара. Саха сиригэр «Сахалар сойуустарын» тэрийэн, аан
бастаан, национальнай-босхолонуулах хамсааЬыны он орбут Кулумнуур ыччата —
Василий Васильевич Никифоров 1907 с. ыраахтаады суутун иннигэр омук-омукка
судургута суох сыйыанын туйунан быйаарыы биэрбитэ баар: «Якуты не пришельцы,
а исконные местные жители; русские пришли к ним, отобрали у них землю и
обложили разными податями ... Нет, русские не оказались для якутов старшими
братьями, а явились опекунами, как они называли себя в старинных документах,
над осиротевшими детьми и поступали с ними, как со сиротами» (Отчет о судебном
заседании по делу о «Союзе Якутов». Речь обвиняемого В.В. Никифорова. — Якутский
край. 1907 г., 10 ноября).
Ити кэнниттэн, саха бастакы иччилээх тыллаада, В.Н. Леонтьев этэринэн, «поэт
киэнэ улахана, уйууттарыылаада», ендес гынан, ере керен олорон: «Суду омуктар/
Сургэспит сулуйуннэрэ/ Сууттэриилээх ейдеех/ Сутук омук одотун/ Сурун-кутун/
Суудутэн кетуе буоллада дуу?.. Манан буолладына,/ Манан буолладына,/ Мас
курдук олорон хаалымыадыгг...// Аны биирдэ дьуйун кубулунан,/ еле-еле тиллэн
керуедугг...// Кинилэр диэтэх дьон/ Бэйэлэрин киэнин — / Утуе уерэхпит диэн
ааттыыр/ Сэттэ уон сэттэ/ Дьиибэ дьибилгэттэрин.../ Адыс уон адыс/ Араас
албастарын.../ Тодуйун тодус/ Кудай кубулдаттарын/ Куудьуйан ылан,/ Буор куппутун
будатытыадын.../ Итиччэлэргэ буолладына,/ Кинилэр диэтэх дьон/ Кэлбиттэрин

352 VI туйумэх