Page 357 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

Республиката диэн сувереннай бырааптаах былааЬы ылыы (бастакы президент
М.Е. Николаев).
История эргийэр: суурбэйис уйэ са^аланыыта суурбэ биирис уйэ са^аланыытын
кытта силлийэ тустэ. Ойуунускай бэлиэ охсон хаалларбыт — «бксекулээх уйэтэ»
диэн тыла икки уонна билинни саха норуотун сырдык ерегейе икки биир
ситимнэ киирдилэр: «Идея суверинитета разрушила великодержавное мышление,
раскрепостила общественное сознание, а ее реализация стала началом демократизации
государственной жизни. Отныне раскрепощенный от духовной кабалы идеологии
тоталитаризма, освободившийся от статуса сырьевого придатка центральных
министерств и ведомств страны весь многонациональный народ республики вышел
на путь свободного развития в составе обновляемой, демократизируемой Российской
Федерации» (В. И. Иванов, профессор. Возвращенное время. — В кн.: М. Николаев.
Возвращенные имена. Якутск: «Бичик», 2003 г., сс. 8—9).

В.Н. Леонтьевы сан-а олоххо ким ойообутэй?

Бастатан туран, caira былаас салайааччылара: П.А. Ойуунускай, М.К. Омуойап,
И.Н. Бараахап, К.К. Байкаалап, о.д.а.
Ойуунускай Леонтьевы кытта Томскайдаады университекка уерэнэ сылдьыадыттан
билсэр. 1920 с. чекистэр хаайаары кэлбиттэригэр Леонтьев, быйа, Ойуунускайга
толопуеннээн, быыйанан турар; иккийин, 1921 с. Олунньутаады саагыбарга кытынна
диэн биэс сылга ууруллан хаайыллыбытыгар, Ойуунускай: «бэйэм эппиэппэр» —
диэн Губревком аатыттан кердейуу онорон, эйиилигэр, 1922 с. хаайыыттан тайааран
турар; усуйунэн, 1925 с. «Саха Омук» уопсастыба туйунан меккуергэ, Ойуунускайы
саха уерэхтээдин утары тылласта диэн баайсыбыттарыгар, «Пусть исчезнет тень!..»
диэн ыстатыйаны суруйбута бэчээттэммэтэдин архыыптан булан, букатын ердоедутэ
уврдум да этэ!.. Ол ыстатыйада маннык тыллар бааллара: «Товарищей ... Софронова,
Леонтьева, Николаева, Колесова и других считаю людьми работающими не за
страх, а за совесть, без корыстных целей, без злых намерений, людьми, преданными
интересам ЯАССР и якутской науки» — диэн!
Омуойап 1922 с. саха уерэхтээдэр аадырыстаан бэчээттэппит «Ahagac суругар» харда
суругу В.Н. Леонтьев суруйбутун, мунньахтаан баран, мунньах аатыттан мунньады
ыыппыт Г.Ф.Сивцев уонна мунньах сэкирэтээрэ М.А. Константинов илии баттаан,-
«Автономная Якутия» хайыат 1922 с. атырдьах ыйын 27 к. 18 №-гэр бэчээттэппиттэрэ.
Онон, ити суругу Омуойап уонна Леонтьев икки ардыларыгар бэчээт ненуе ahagac
кэпсэтии (диалог) быйыытынан ейдуехтээхпит. Ити — биирэ. Иккийинэн, 1927 с.
кулун тутартан бэс ыйын 15 к. диэри Обком уонна ОКК (Обласная Контрольная
Комиссия) холбоЬуктаах ус мунньадар бэрт улахан меккуерунэн (М.К. Аммосов
дьаныардаах туруорсуутунан) партия Обкомун тердус Пленума 1927 с. бэс ыйын
22 к. В.Н. Леонтьевы куорат баартыйата суох интэлигиэнсийэтин аатыттан Бутун
Сойуустаады Ситэриилээх Кэмитиэт чилиэнинэн (Национальностар сэбиэттэрэ)
талыллыбыта. Ону, керон турбут курдук, Саха сиригэр П.В. Ксенофонтов айдаана
тахсан, 1928 с. Киин Кэмитиэт «Саха сиринээди партийнай тэрилтэ туйунан»
уураадын кэнниттэн Леонтьев улэтиттэн уйуллан, чыыскада тубэспитэ. Yc сылы быйа
сууттаан, хаайан, норуот естееде онорон, 1930 с. муус устар 11 к. тройка ууруутунан
ус сылга болдьохтоон Сибиир концентрационнай лаадырыгар утаарыллар. Ол —
бэйэтэ туспа сурдээх уйун, балыырдаах xapaira дьыала.
Омуойап, Бараахап, Леонтьев омук боппуруойун олус табатык ейдеебуттэрэ —
саха олодун тыын боппуруойун быйыытынан сыаналаабыттара.
«Основной вопрос в Якутии — национальный вопрос. Решить правильно этот
вопрос — значить, найти ... основу существования Соввласти и партии в Якутии.
Национальная политика власти должна проникать во все поры советского
строительства — хозяйственного, культурного и политического». (Ж. «Красная
Якутия», 1922, №1, сс. 3—5).

355