Page 356 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С пегой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

начало поворота к теоретическому развитию ума. Но этот интерес надо так использовать
и так направить, чтобы была взята правильная линия и положено основание к созданию
серьезной философской традиции!.. Иначе у нас в научном отношении не будет никаких
перспектив впереди. Это надо твердо запомнить и обществу «Саха Омук» необходимо
обратить самое серьезное внимание на философский кружок.

Руководитель: п\п /Леонтьев/.
1 июня 1923 г.»

Дьэ, бу маны оччотооду да, билинтги да, кэлин'н'и да саха уерэхтээдэ (интел-
лигенцията) дириншик толкуйдаан ылыннадына, инники сайдыыбыт быдан тургэтиэ,
тэтимириэ этэ. Togo диэтэххэ, туту барытын ин-эн-тоггон билэ сатыыр одоттон
ейдеех, мындыр, белуйуек, учуонай кийи тахсар. 0йдеен истэр, ейдеен керер одо
оттомноох, уерэди ылымтыа буолар. Ол ийин, урут да (билигин — ессе ордук!)
оскуола (иитии) ситимэр кылаас тайынан билиини диринэтэр улэ куускэ ирдэнэр.
Бийиги бу улэдэ кетутуубут элбэх. Классик суруйааччылар мэтириэттэрэ, сахаттан
тахсыбыт уйулуччу учуонайдар хаартыскалара оскуола ийин-тайын хойуутук
киэргэтиэхтээхтэр. Дьэ бу, холобур, Тулуна, Бородой, Дупсун оскуолаларын ийэ,
бастатан туран, В.В. Никифоров-Ку лумнуур, В.Н.Леонтьев этиилэринэн, сырдык бада
санааларынан туоллахтарына, биир дойдулаахтара бэйэлэринэн киэн туттунуулара
биллэ урдуе этэ!
В.НЛеонтьев 1922—1927 сс. Сэбиэттэр Бутун Саха сиринээди биэс маггнайгы
сийиэстэрин дэлэгээтэ, Саха Киин Ситэриилээх Кэмитиэтин чилиэнэ, ол ийигэр
1923—1927 сс. Кэмитиэт Президиумун (Совет старейшин) чилиэнинэн талыллан
улэлиир. Ону тайынан, 1923—1928 сс. тус хамнастаах улэтэ — Саха АССР Юстициятын
наркомун солбуйааччы. Бу урдук эппиэттээх улэлэргэ сылдьан, Сэбиэттэр уйус-
тердус сийиэстэригэр (1924, 1926 сс.) Саха АССР машнайгы Конституциятын (Сурун
Сокуонун) дьууллэйиигэ сурун дакылааты Конституция бырайыагын онорор
Комиссия аатыттан (Комиссия бэрэссэдээтэлэ — П.А.Ойуунускай) В.Н.Леонтьев
он'орбута. Дакылаат сунньунэн, Саха АССР Конституцията аан ман-най 1926 с.
ылыллыбыта. Ол эрээри, бу бырайыак РСФСР сагга Конституцията бэчээттэнэн,
олоххо кыайан киирбэтэдэ, Саха Автономнай Республиката 1936 с. диэри бэйэтэ
анал Конституцията суох олорбута.
Сэбиэттэр Бутун Саха сиринээди Уйус сийиэстэригэр Леонтьев оггорбут
дакылаатыттан быйа тардыыны аадын': «О сущности и пределах нашей Автономии.
Наша Автономия, прежде всего — национальная автономия.
Советская власть с первых же дней своего существования должна была стать
на точку зрения безусловной необходимости самоопределения угнетенных
национальностей, что и было оформлено Совнаркомом РСФСР путем издания в 1917
г. «Декларации прав трудящихся и эксплуатируемого народа», а 1918 г. — «Декларации
прав народов России».
Последняя Декларация говорит о началах, положенных в основу деятельности
Советской власти по вопросу о национальностях России, а именно: о равенстве и
суверенности народов России». {НА PC (Я), ф. 50, on. 1, д. 89, л. 37).
Бу этиитин Байылай Никанорович сийиэс буолуо ус кун иннинэ, «Автономная
Якутия» хайыакка бигэргэтэн турар: «Аппарат власти ЯАССР организуется не по
принципу построения аппаратов местных органов власти, а по образцу строения
высших органов РСФСР, что и подчеркивает государственный характер автономии
Якутии». {В.Леонтъев. Якутская Республика, как «Автономная единица. — «Автономная
Якутия» — 1924 г. 19 декабря).
Саха омук бэйэтин судаарыстыбаннайын тэриниитигэр суурбэйис уйэ бастакы 25
уонна кэлин'н'и 10—15 сылларыгар икки бэлиэ даата чорботуллан бэлиэтэниэхтээх:
1920—1922 сс. — ССРС састаабыгар РСФСР ийинэн Автономияны ылыы (Ойуунускай
— Омуойап — Бараахап) уонна 1990—1992 сс. — РФ ийинэн толору статустаах Саха

354 VI туйумэх