Page 57 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЙА

ГРАЖДАНСКАИ СЭРИИ

1917 сылтан Октябрьской революция уонна киэк Арассыыйа^а са^аламмыт граж­
данской сэрии дор^ооно бутэр уйугар, Саха сирин уйук муннугун таарыйан ааспыта. Бу
дьалхааннаах кэмнэргэ былаас ийин oxcyhyy икки еттугэр, ханна да буоларын курдук,
уол а^атын, убайын, быраатын утары саа-саадах тутан сэриилэйэр кунэ-дьыла ыган
кэлбитэ.
1921 с. атырдьах ыйын бутуутэ Дьокуускайтан кебуерунэ байыаннай комисса-
риатын улэйиттэрэ, уруккута Колчак армиятын офицердара барыта 9 кийи, капитан
И.Толстоухов (оччотооду военком), уругг офицера В.А.Коробейников байылыктаах
илин курээбиттэр. Аара, Алдан ерускэ «Холбос» табаарын тиэммит икки борохуо-
ту тохтотоннор харабылларын, ЧК улэйиттэрин елертевн былдьааннар, Нелькангга
тиийбиттэр. Онно Охотскайы Приморьеттан кэлбит есаул Бочкарев этэрээтэ ылбыт
сурадын истэн, Советскай былаайы утары турарга быйаарыналлар. Халаан ылбыт
табаардарынан тункэтэх олохтоох эбэггкилэри, сахалары моччууктаан мунньан,
барыта 200-чэкэ кийилээх этэрээт тэринэн «уруннэр» диэн ааттанан Петропав-
ловскай сэлиэнньэтин сэриилээн ылбыттара, Тааттанан, Амманан етен киириини
садалаабыттара. Итинник, «гражданскай» дэнэр сэрии садаланар. Бастаан миэстэ-
лэргэ дьон ейун-санаатын бутуйар агитатордары уонна вербовщиктары ыыталаан,
сэбиэттэр ыытар политикаларын токурутар «хаггас политиканы» ыыталлара уонна
этэрээттэригэр дьону эбии хомуйаллара.
1922 с. кулун тутар 7 кунугэр уруггнэр Чурапчыга учредительнай съезд тэри-
йэллэр уонна Советскай былаайы утары охсуйууну байьыыыр-кейулуур уорга-
ны — «Саха сиринээди бириэмэннэй норуот салалтата» («ВЯОНУ«) олохтууллар.
Чилиэннэринэн М.Д.Азаров, М.М.Соров, В.А.Коробейников, кандидаттарынан
П.Н.Оросин, А.И.Сентянов буолаллар. Народнай Армия командующайынан кор­
нет В.А.Коробейников, кемелейееччулэринэн И.И.Шипков, штаб начальнигынан
капитан Зенфиров ананаллар. Бу кэмн'э Народнай аармыйа 3 белехтен турара,
Хотугу болех командира Ошиверскай 300 аттаах байыастаада, 3 ротаттан турара:
Олуенэтээди болех 400 байыастаада, командира Харьков, ерус xarrac эггээринээди
болех 320 байыастаада, командира саха кийитэ Н.Ф.Дмитриев.
Дьэ мантан, Хотугу белох 2-с ротата прапорщик Г.Л.Семенов командирдаах
Муру Томторугар кэлэр. Кыйыл армия быйаарыылаах кыргыйыылара бийиги улуус-
путугар буолбатахтара. Улахана суох ытыалайыы Томторго буолан ааспыта. Бил-
лэн турар, бу бутуурдаах-буккуурдаах былаас былдьайыытыгар, бийиги да дьоммут
этэргэ диэри «баррикада икки еттугэр» турбуттара. Уруннэр кэлээт да этэрээттэ­
ригэр дьону, келену хомуйбутунан барбыттара. Онно сурун куойурунан эдэр дьо­
ну 10 хонукка ат керееччунэн диэн себулэйиннэрэллэрэ, устунан саа-сэп туттаран
байыас оггостубуттара. Ас-тайле суох кыйалдалаах кэмэ буолан, чэй, бурдук, ташас
мэггиэлээйининэн уонна ейу-санааны буккуйар агитацияларын туйанан, харагга
дьону бэйэлэригэр тарпыттара. Олохтоохтортон «дружина» диэн ааттаан, туспа
этэрээт тэрийбиттэрэ. Манна начальнигынан кыра уерэхтээх II Легей олохтоодо
В.П.Дегтярев анаммыта.
Советскай былаас ийин кыйылларга бийиги нэйилиэктэн сылдьыбыттара:
Заболоцкай Михаил Михайлович, 1922 с. Тулагы-Киллэм кыргыйыытыгар ге-
ройдуу охтубута;
Габышев Иван Аммосович-Кый;
Бурцев Прокопий Степанович-Дьалбаа;
Бурнашев Петр Николаевич;
Петухов Афанасий Михайлович;
Слепцов Константин Николаевич, Хоту Верхоянскайтан анал сорудахтан теннен
ийэн, Сиэгэн Куелгэ тойуурга тубэйэн елбутэ. Кини унуодун Томторго танара
дьиэтин тайыгар адалан кемпуттэрэ. (М.М.Петухов ахтыытыттан.)

Сэбиэскэй былаас олохтонуута 55