Page 589 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

Кыанар кийи буолан
Урут, бийиги ыал Тулунада сана кейен кэлиибитигэр, манна Калинин аатынан
холкуос кадровай булчута, куегэйэр кунугэр сылдьар уол одото, Дмитрий Ананье­
вич диэн ыччат баара. Ортону урдунэн унуохтаах, дарадар сарыннаах, бэрт сымса,
сытыы, куустээх керуннээх отутун туола илик кийи этэ.
Дьэ, бу эдэр кийи оччотоодуга, саас Кэбээйи оройуонун сиригэр Олуенэ ерус
арыытыгар бултаан баран, дьонноруттан хаалан, аны кыйын бултууругар бэлэмнэ-
нэн, аттарын, отторун дьайайар сыаллаах сайынын онно атаарбыт. Кустаан, балык-
таан айыы-айыы, Миитэрэй хас да сиргэ баар уутээннэрин сергуппут, оттор майын
бэлэмнээбит, дулдалаах уруйэлэр, куоллэр кытыыларыгар хас да оту кэбиспит.
Урукку еттугэр атада уктэммэтэх уруйэлэрин, маардарын, куеллэрин, халын' сис
ойуурдарын кэрийтэлээн уерэппит. Сайын устата дьонноох сиргэ, Кэбээйи оройуо­
нун уйук нэйилиэктэрин ыалларыгар, бэрт адыйахта киирэн тахсыбыт. Ол курдук
улэлээн-хамсаан, атырдьах ыйын ортотугар диэри сурун наадатын умурутэн, сотору
дойдутугар теннерге санана сылдьыбыт.
Бу иннинэ кини хас да сыл, сородор хайыа да буолан, ардыгар олох да содотодун
сылдьан андаатардаан, тиин-нээн, киистээн, сологгдолоон, кырынаастаан куйадана
суох булчуттар ахсааннарыгар бигэтик киирбит кэмэ. Ол сылдьан содотодун балачча
тайады, эйэни, борону бултаабыт эбит.
Биир сарсыарда эрдэ туран эмиэ сири-дойдуну чинчийэ таарыйа, кустуу барбыт.
Биир уостаах суурбэлээх саатын доробуонньугунан ииппит. Биэс-алта сунньуох
буулдьалаах эбитэ уйу да, онтон ылар ей киирбэтэх. Сурдээх куйаас, биир да бы-
лыта суох, тыала суох кун ууммут. Хаардаахха эрэ сылдьыбыт сирэ-дойдута са­
йын уларыйан хааларын дьиктиргии саныы-саныы, холкутук хааман испит. Со­
тору содус бастакы куолун садатыттан сырсан киирбит кустартан ытыалаан, хайы
да хаалларбыт. Киирэн ылбыта, сэра кедеттер буолан уордубуттэр. Куолун биир
байа мае аппа буолан тахсар эбит, ону батыспыт. Чугас эмиэ биир улахан куел
мэндээрэн костубут. Чугайаан кэлбитэ, тыатын садатыттан уулаах, намыйах сыыр-
даах, беден' хойуу мастаах дойду буолбут. Манна олорон эбиэттииргэ санаммыт. Уу
байан тайааран биир эмис кеденун астаан солуурчадар буйара уурбут. Арыылаах ки-
лиэп тоорохойунан уотун айатан баран, куейун буйарын кэтэйэ таарыйа, еттугэстээн
ыларга санаммыт.
Арай ол сыттадына, кэннигэр туох эрэ тыас сырдырдаабыт. Ол хоту эргиллэн
истэдинэ, дьэ додоор, сурдээх улахан эйэ айадын аллаччы аппытынан бу саба ба-
рыйан кэлбит уйу. Миитэрэй сыппытынан эргиллэ охсон, сирэйигэр туйэн эрэр
адьырданы икки кыйыл илиитинэн хабардатыгар туйэн, бэйэтиттэн тэйиччи анньа
чыраахтайа сыппыт. Эйэтэ икки баппадайдарынан туора-маары садьыйталаан, ыны-
рык айыылара килбэьгнээн, кийини сирэйиттэн хабаары, субу ырдьаггныыр уйу.
Миитэрэй тыын былдьайан ол хааннаах хапсыйыыга, хата, туппутун ыйыктыбатах,
ытарчалыы харбаан баран, ынчыктайа сыппыт. Ол сытан харадын кырыытынан
кердедунэ, арай саата олох бу аттыгар маска ейеннеруллэн турар уйу. «Айдар
илиибинэн саабын харбаабыт кийи», — диир санаа «кылам» гыммыт да, булчукка
кууйугэр куус эбиллибиккэ дылы буолбут. Биир тугэнтгэ эйэтэ кини сирэйигэр
Дьуккуйэрэ арыый мелтеебутун туйанан, xarrac илиитинэн кыл тыынынан саа­
тын сулбу тардан ылбыт. Саа уойунан кыылын сирэйгэ анньаат, аны уна илиитин
ыйыкта охсоот, нэйиилэ быыс булан сомуогун туруорбут. Онтон эйэтэ тиийинэн
саа уойугар туйуутугэр, быыс булан чыыбыйын тардан кэбиспит. Ити кэпеээтэххэ
ЭРЭ уйун курдугун ийин, барыта чыпчылыйыах тугэнигэр буоллада дии. Саа тыайа
бутэьгитик «лун'» гынарын кытта, эйэ хатан улугэрдик часкыйа туспут. Ол эрээри,
КИЙИ сирэйигэр дьуккуйэрин тохтоппотох, аллараа сьпгаадын тосту ытыллыбыт си-
риттэн хаана, сыраана саккырыы-саккырыы, баппадайдарынан харса суох сыыйа-
халты дайбаабыт. Ол мехсуллэригэр саа ыраах эйиллибит. Кийи эрэйдээх эмиэ
икки кыйыл илиитинэн эйэтин хабардатын харбаабытынан, хайыытыы-хайыытыы
Урун илгэни, эмис эти дэлэтээччилэр 587