Page 608 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С легей_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Байдымада ыыппыттара. Онно Заболоцкай Хабычча ийэтэ Даайалаах олус да утуе
санаалаах дьон бааллара, тулаайах кыыс диэн айынаннар алаадьы, эт сиэтэхтэринэ
бэрсэн, «бу бутугайы барытын сиэн кэбис» диэн сандлаах айаталлара.
Ол дьоммуттан, саас сир хараарыыта суейулэрбитин бостуукка илдьэ бараннар,
миигин Аччыгый Куелгэ адалаллар. Онно кыра баладантга астара суох «сутаакылары»
олохтообуттара. Оо, ол онно этэ аччыктаа11ын диэн ынырыга! Онноодор, Бадыкы
Хабырыыс беден, кыахтаах саайырбыт кийи аччыктаан сирэйэ испитэ. Кини Бегуур
Миитирэй эмис бадайы борооскута елен хаалбытын кемтербутун теттеру хостоон,
сугэн адалбыта. Ону кэмчилээн сиэммит тыыммыт уйаабыта, учугэй да этэ. Онтон
ыксаан, аан сана тирии буруейунун утэн сиэтибит. Бурдук тарпыт бадьайаны
сиппийэн, хап-хара да буоллар лэппиэскэ онорон сиэбитим, минньигэйин билигин
да ейдуубун.
Убайым Мэхээлэ сэриигэ барда. Мин бугул тугэдин харбаан, одус сиэтэн, 3 киилэ
ыйдаады нуорма бурдук ылабын. Омуос кыыйа Барыскыайдаах уоллара Былаас
Тиэхээнниин аччыктааннар кутэрдээн, хортуоска уоран сииллэрэ, миэхэ бэрсэллэрэ.
Дьон кинэ-наара холлон, танас-сап тырыттан дьудэх керуннээх, кемускэлэ суох
буоламмын элбэхтик атадастанан, ытыырым. Ким эрэ ас бэристэдинэ эрэ айаан,
буорайан сылдьарбын истэннэр, сайынын Олексеестеех Баргыга ыланнар, тыыннаах
хаалтым.
Сэрии буппутун кэннэ ен буолта. Кый Хаабыйап ииппит уолугар икки етту-
бутуттэн себулэнмитин ылан, сыбааттаан холбообуттара. Бэрэссэдээтэл Барахсан
Хабырыыс болдьообут ус хонугар Лэгэнтэйи мэггийиннэрэн биир суотай испиирдээх
кэлэн, остуол унуор-маиаар олордоннор илии охсуйуу айылыгын айаатылар.
Кинилэр дьиэдэ, мин ампаарга утуйбутум. Сарсыарда: «Тукаам, аны ус хонугунан
бэйэдин ыла кэлиэхпит», — диэн Хабырыыс уолу илдьэ барда. Yc хонон баран икки
суотай испиирдээх тэлиэгэлээх одуйунан тигинэтэн, уол бэйэтэ эрэ тиийэн кэллэ.
©лексеес утуйар танас биэрэн, бийигини иккиэммитин ампаарга утуппуттара. Кедус-
кедуспутунэн утуйан турдубут. Мэхээлэ армияда илдьэ сылдьыбыт холбуйатыгар
алаадьы онорон, мээрэйдээх арыы уктулар, кыра лыглайбыт сылабаар уонна
сомуорускай тинэйэ биэрэн, энньэлээн ыыттылар.
19-таах уолга Лэгэнтэй дьордоот эбит, Хаптананы ортотунан сугуннэрэн ийэрин,
эмээхситтэр бутэйгэ ейенен туран корен тураллар этэ. Мин кыбыстан, умса туттан
олорбутум. Сыыр аннынаады ортоку дьиэдэ кэллибит. Ийэтэ Мааппа уонна уончалаах
тулаайах хаалбыт уол Боровску (Дегтярев Василий Михайлович) бааллара. Киэйэ
ыалларын ыныран арыгылаах асаайын буолла ...
Эйиилигэр 1948 с. Хара Уулаахха суейу керен кыстаан туспа ыал буолан дьайанан
олоруохпутуттан ылата, элбэхтэ одоломмуппут. 49 сыл устата эйэ дэмнээхтик олор-
буппут. Лэгэнтэйим 1997 с. будойдуттан барбыта.
Мин 21 сиэннээх, 14 хос сиэннээх эмээхсин бу улахан кыыспар Дарияда Найахыга
кэлэн кыстаан, Сиэним Любам кыйыл одо курдук керен-истэн олоробун...
Иван Михайлович Сторожев-Чамыах (1897—1970).
Сторожева Александра Петровна (1920—2012)
Уйбаан Хоту Туораайыга Сторожевтары иитиллэн олорбут, хамначчыт курдук
тутулларын себулээбэккэ, курээн барбыт. Бандьыыттаайын садана тулаайах эдэр
уолу чэй ерееччунэн, ат керееччунэн илдьэ сылдьыбыттар. Бастакы кэргэнэ Алаап-
пыйа кыыс одолоноот елбут, 6 ыйдаах кыыйы (Парасковьяны) таайа ©нертен кэ­
лэн тымтайга уган, илдьэ барбытын кербутум. ©лексеес Уйбаан Остуорайаптан
балайыанньалаах эбит, онон эмээхсинин кемеет, сотору ©лексеейу кэргэн ылан
бийиэхэ Синньигэскэ сайылаабыттара. ©лексеес 16 саастаадар уол одоломмута да,
кыра саайыгар ыарыйах тереен елбутэ, онтон ыла одоломмотодо.
Миигин сут кэмигэр найаа буорайбыппын, дьон атадастыырын истэннэр Бар­
гыга бэйэлэригэр ылан олордон, дьиэ дьиэлэппиттэрэ. Бэйэлэрэ дьиэдэ кестубэккэ
улэлииллэрэ, айаан эрэ бараллара. Остуорайап сылгыйыт, ©лексеес икки келенен
сылгы айатара. Кутуетум Остуорайап Уйбаан учугэй айылгылаах, куруутун мии-

606 IX туИумэх