Page 66 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-с логой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Иванович-Судураай уонна Екатерина Павловна Дегтяревтар уол одоломмуттар. Уол
балтараа саастаадар ийэтэ иккистээн одолоноору елбут. Икки саастаадар адата ик­
кистээн кэргэннэнэр. Оччотооду одо кыра саайыттан улахан дьон но илии-атах буо­
лан улэ ыараханын, эрэйин билиитэ кинини тумнубатада.
1907 с. сэттэлээх уолчаан Томтор танара дьиэтин приходской оскуолатыгар уерэ­
нэ киирбитэ. 4 кылаас уерэхтэнэн баран адата елен, уерэдин онон тумуктуур. Ол
кэннэ кинигэни, хайыаты утумнаахтык аадан, оччотоодуга уерэхтээх, билиилээх
дьон кэккэтигэр киирэр. 17 caahbiH туолаат, Бээрийэттэн Федора Александровна
Васильеваны кэргэн ылан, адыста одоломмуттарыттан туерт одо улааппыт.
Ада дойду I сэриитэ, февральскай, октябрьскай революциялар дьалхааннаах сыл-
лара кини келуенэ ыччаттары ере-тан'нары ытыйбыта, кыйылга-урун'нэ утары ту-
руортаабыта. Ол курдук, Василий сэбиэскэй былаас маьгнайгы сылларыгар 1920 с.
бэйэтин нэйилиэгэр ревком сэкирэтээринэн, 1921 с. Бородон улууйун волревкомун
чилиэнинэн, байыаннай остуол начальнигынан улэлиир. 1922 с. Илин Байадантай
улууйугар Семенов Гавриил Леонидович этэрээтэ кэлбитигэр, Бородон улууйуттан 37
кийи холбойоллор. Дегтярев В.П. чекалар 1920 с. куоракка 13 кийини, онтон 1921 с.
34 кийини ыппыттарын, Бородон, Дупсун баайдарын тутан хаайбыттарын, Со-
кольниковтаах, Субуруускай дьону елертеебуттэрин себулээбэккэ кыттыйар. Кини
бэйэтин кыра этэрээтин кытта ханнык да ытыалайыыга кыттыбатах. Кэлин хотторуу
садана ыйыллаллар да, сотору Дегтярев В.П. Ракитин этэрээтигэр холбойор уонна
эмиэ хотторуохтарыгар диэри этэрээт байылыгынан сылдьар.
Дегтярев В.П. ахтыытыгар кимнээх уруггнэргэ холбоспуттарын, Муру Томтору-
гар урун'нэр елертеебут дьоннорун ааттарын ыйан туран, тодо ытыллыбыттарын,
П.В.Ксенофонтов хамсаайыныгар кыттыбыт М.К.Артемьев уонна Боссоойко этэ-
рээттэрэ Дупсун улууйунан кэлэн барбыттарын сийилии суруйан, улахан историчес-
кай чахчылары хаалларбыта. Онтон Эйэ Хайа лаадырын кэпсииригэр, сэбиэскэй
былаайы олохтообут кыйыллар «норуот естееде» аатыран тиийбиттэригэр, кийилии
сыйыаннарын кердерер. Тейе да «бандьыыт» аатыран хаайыы кийитэ буолбутун
урдунэн, кинини эмиэ, боростуой дьон эйэдэстик, истинник керселлере уонна
олодор кемелейе сатыыллара кими бадарар долгутар. Ити бийиги сахалар елбет,
быстыбат, эстибэт ситиммит буолар.
Василий 1931 сылтан повстанчествода кыттыбыта диэн олодо суох буруйданан
сыылкада, хаайыыга, лаадырга олодун улахан анаарын ыыппыта, араас сирдэргэ эл­
бэх дьоннуун алтыспыта. Тейе да бандьыыт, естеех да аатыран кэтэбилгэ-манабылга
сырытгар, дьиггнээх кийи аатын туйэн биэрбэтэх, кими да сымыйанан балыйбатах,
баайсыбатах, уора-елере сатаабатах. Дьылдата тейе да араастаан эрийдэр, айыыны-
ньулууну биллэр дьонтго утуе санаатын уларыппатах. Онон кырдьар саайын, бэйэтэ
этэринэн, кимтэн да кыбыстыбакка, умса кербекке, ыраастык керсубутэ.
Владимир Пестерев, историк
Илин. — 2000. — 2 №.

Санаам сыыЬатын була иликпин
«Илин» сурунаал 1 №-гэр 2000 с. В.П.Дегтярев «Санаам сыыйатын була иликпин»
диэн бэйэтин ахтыыта тахсыбыта. Онтон эмиэ бу сыл сурунаал 2 №-гэр тахсыбыт
салгыытын, кини курдук дьыл^аламмыт элбэх кийи уонна оччотооду дьон олохторо
ойууланыыта чуолкайдык кэпсэммитинэн аа^ааччы билиитигэр тайаарыахха диэммин,
yhyna бэрт буолан ис хойоонун уларыппакка кылгатан бэлэмнээбиппин аацыаххыт.

Саха сиригэр быыбардарга куолайы быйыы улахан токурутуулаахтык барбыта,
политика ейуемчулэйиини ситийэр батаска кубулуйбута. Уопсайа 754 кийи куолайа
быстыбыта — политическай бырааба суох буолта, сыыска-буорга тэпсиллибитэ, но­
руот естееде аатырбыта. Мин эмиэ 1929 сылтан «норуот естееде» аатыран, 1948
64 II туЬумэх