Page 70 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С логой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Бэйэм бас билэр малларбын ылаары, Бээрийэдэ арахсыбыт кэргэммэр Федорада
тахса сырыттым. Биир ынады ыллым, улахан уолум Петр миигин батыйар буолла.
Мин биир одус тардыыта кинигэ баайдаах курдук сананарым. Ону баара, уерэдэ
суох дьахтар кинигэ сыанатын билбэт, тайадас гынан сылдьыан кыайбат буолан,
ыскайдаан кэбиспит. Ол курдук, Дьяконов Степан Константинович-Кенчеке уола
диэн кийиэхэ Брокгауз-Эфрон энциклопедиятын 87 кинигэни атыылаабыт. Ону
кини Чурапчы педучилищетыгар 6000—10000 солк. атыылаабыт диэбиттэрэ. Кини­
ни керсеммун: «Соптеех сыанада ылбатаххын, онон убунэн кыйалдалаахпын, туохта
эмэтэ эбии адал», — диэбиппэр, аккаастаммыта...
Федора «Мир животных» 10 томун Троев Иван Петровичка биир киилэ арыы
сыанатыгар биэрбит. Ону кини Муру орто оскуолатыгар атыылаабыт. Ону тэггэ биир
келе кинигэни Баргыга тайааран бырахпыт этэ. Онно да барыта учугэй кинигэлэр
бааллара. Кинигэни мунньунан библиотека тэринэр санаалаах этим. Учугэй биб-
лиотекалаах буоллахпына, онтон-мантан уерэхтээхтэр кэлэ сылдьаннар керуехтэрэ
диэн. Бу кинигэлэр миэхэ тиксибиттэрэ маннык. Дупсун уерэхтээдэ Никифоров В.В.
муспут мала этэ. Кини тэптэрбитин кэннэ, уола Валериан Васильевич Никифоров-
тан биир сиэнчэр кур аты биэрэн ылбытым.
Икки миэхэ иэстээх дьонтон ус саастаах кунаны уонна биир ынады ыллым. 1934 с.
от ыйын 4 кунугэр уолбунуун Дьокуускай куораты буллубут. Ыалтан ыалга кейе
сылдьан олордубут. Уолбун yhyc кылааска уерэттэрдим да, биир эрэ сыл уерэммит
буолан мелтехтук уерэннэ.
1935 с. ахсынньыга одото суох огдообо, бу саас одонньоро елбут, терде I Оспех,
уонтан тахса суейулээх Перевалова Матрена Матвеевнаны кэргэн ыллым. Сайын от
ыйыгар куораттан кейен тадыстым. Кэргэним сурдьа Иван Матвеевич Лыткин диэн
кийи холкуос председателэ этэ. Кылынныы-кутует буоларынан, холкуос салалта-
тыгар иккиттэн биирдэстэрэ улэлиэхтээх диэннэр, миигин суоччуппуттан ууратан
кэбистилэр уонна мантан ыла миигин эккирэтийии, сойуолаайын тэрилиннэ.
Оччолорго райком секретара Барашков Николай Николаевич олорор кэмигэр,
оройуон ахсын содотуопка курдук ыйыы, норуот естеехтерун була-тала сатаайын
баар этэ. Биир кандидатынан мин буолуохтаахпын, ону тэрийэргэ миэхэ чугас кийи
бу Лыткинтга: «Эн ис-тас быйыытын билэдин. Онон норуот естеедер сойуолайыыны
тэрий», — диэбитин, партияда сагга кандидатынан сылдьар буолан аккаастаабатах.
Дьинэр, батыныан септеех этэ: «Бийиги элбэх кыаммат кыра одо адабыт елен ту­
лаайах хаалбыппыт. Эдьиийбит бийигини иитээри, улаатыннараары 18 саайыгар
70-наах баай одонньорго эргэ тахсан, суейу хамначчыта буолбута. Кини олодун ал-
дьатан хоргутуннарарым табыллыбат, атын дьонунан сойуолат», — диэн ылынна-
рыылаахтык этэр ейдееде эбитэ буоллар, эдьиийин бийиги олохпутун бэйэтинэн
алдьатыа суода этэ.
Ол курдук, 1937 с. кыйыныгар бырааттарбар II Легей Нуоралыкы диэн алаас-
ка кейен олордохпутуна, кэннибиттэн бэйэлэрэ оггорбут араас буруйдарын миэхэ
туйэрэннэр дьыала тэриллэн, 1938 с. олунньу ый бутуутэ миигин тутан Уус Алдан
хаайыытыгар адалбыт куннэригэр, хас да хаайыылаады куоракка атаарбыттар. Олор
истэригэр: Троев Гаврил Павлович, Соловьев Николай диэн холкуос председател-
лэрэ, Колодезников, Филиппов, Портнягин Прокопий Николаевич диэн учууталлар
бааллара.
1938 с. кулун тутар 15 к. Дьокуускайга турмэни буллардылар. Камерада 16 буо­
лан кырыы-кырыыбытынан сытабыт, эргийэрбитигэр хамаанданан эргийэбит.
Турмэ тобус толору, уксэ нууччалар. Биир туун 300 кытайы, кэриэйи барыларын
успуйуеннэр диэннэр адалан, хаайбыттара.
НКВД эбии силиэстийэлээбэккэ эрэ, тыаттан тэриллэн киирбит ыстатыйанан,
советскай былаайы утары агитация ыытааччы быйыытынан сабыылаах суутунан
3—10 сылы суктэртээтилэр. Аайынаары РСФСР Верховнай суутугар, Генеральнай
прокурорга бырачыас, кердейуу ыыттыбыт да туйа суох, кассация быйыытынан
ун'суубутун сэтинньи ыйга бигэргэтэн ыыттылар. «Бу УК 58—10 ыстатыйа хайдах
68 II туйумэх