Page 71 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

тэриллибитигэр туох утгсуу, бириигэбэр, буруйдуур тумук сыбыарыы быбыытынан
манна холбонуо, кэлин керуехпут» диэбиттэрэ.
1940 сыл кулун тутар 15 кунугэр диэри I колония киин учаастагар (билигин пти­
цефабрика турар) араас улэлэргэ сырытыннаран баран, 60 хаайыылаады Верхоян-
скай Эбэ Хайатыгар хордолдьун рудатын хостообунугар ыыттылар. Yc массыынанан
куннэри-тууннэри айаннаан Баттымаайыга тохтотон чэйдэттилэр, онтон Сиэгэн
Куелугэр тиэрдэн баран массыыналарбыт Дьокуускайга тенуннулэр. Кэтэ сылдьар
танаспыт: телогрейка сон, ыстаан, баататтан остоон, боолдьодунан улларыллыбыт
атах танаба. Миэхэ Сиэгэн Куелугэр Моой урэхтэн теннен ибэр айанньыттар 10
киилэ эт, 3—4 киилэ арыы биэрдилэр уонна Стрекаловскай Петр диэн 0нер кибитэ
ынах тириититтэн тигиллибит хорсоох этэрбэби, Алексеев Дмитрий ичигэс этэрбэби
уонна 50 солк. харчыны биэрэннэр, эмискэ астана, танастана тустум. Онтубунан,
Уус Алдантан Заровняев диэн Сынаах кибитинээн бииргэ абаан, хоонньобон уту-
йан айаннаатыбыт.
Сиэгэн Куелтэн Тойон Тирэх диэн дьаамна диэри сатыы барыахтаахпыт.
©йуебутун, утуйар таггаспытын тиэйэннэр, биэстии кибинэн стройдатан куннэ
устуу кебу хаамабыт, хонукпутугар палатка туруорунабыт. Тойон Урэхтэн ус мас­
сыына кэлэн, Эбэ Хайада куннээх-туун айаннаан муус устар 3 кунугэр тиийдибит.
Сахалыы туруорбах, киэгг наара оронноох баладан-бараакка кэллибит. Ус хонно-
рон баран улэдэ табаардылар. Киирсэбэй саппыкы, утулук, кэтэр тапас биэрди­
лэр. Уксун тутуу мабын кытта ере тустар улэ. Кунубун килиэп нуормата 200 гр,
хаар уулларан ибэбит. Сайынын суол ханаабатын хастарбыттарыгар сирин кырса
кытаанада бэрт буолан нуорманы толорбоккобут, килиэппит 0,5 гр. буолла. Эбиэп-
пит, киэбээнни абаабын хаайыы бараагар бииргэ буолар.
Кубунун нууччалар куруусчутунан улэлии кэлэллэр. Кинилэр хаайыы абын
абаабаттар, араабынай кэнсиэрбэни, окорогу, арыыны, урун бурдуктан алаадьы
оностон сииллэр. Онон хата, кинилэр ылбат килиэптэрин, хаабыларын ылан эби-
нэбит. Мин, Атласов Андрей Петрович диэн Онер уолун кытта бииргэ сылдьабыт.
Кини маннайгы хомсомуол, актыбыыс Булун оройуонугар райсовет председатели-
нэн улэлии сылдьан биэс сылга тубэспит.
1941 с. хордолдьун боруодатын хабыыга табаардылар. Онно сырыттахпыты-
на, Ада дойду сэриитэ собуччу садаланна. Онтон политхаайыылаахтары туспа ту­
тар гына, лаадыр олбуорун муннугар олбуор быстылар, бирибиэн балаакка тарты-
лар. Уопсайа 100-чэкэ кибини туспа зонада туттулар. Кун аайы сэрии хаамыытын
ибитиннэрэ, билсибиннэрэ тураллар, миитин да оггороллор. Улэбит чааба 12 чааска
диэри убаата.
Ыарыйдаххына — фельдшер эмэ суох, арай улэдэ табаарбаттар. Дизентерия
ыарыыта туран, мин эмиэ ус ый балыыбада сыппытым. Олуу да угубэ. Саха прави-
тельствотын бабылаан сылдьыбыт дьон эмиэ бааллара. Урдук уерэхтээх специалис-
тар бары да ейдере-санаалара теннен, «бу дьон хайдах аатырбыттарай» диэх курдук
буолтара. Арай биирдэ А.А.Пономореву быстах керсубутум, ейе-санаата челугэр,
сэбэрэтин ыбыктыбатах этэ. А.Ф.Бояров балачча хачыгырабан сылдьыбыта да, ыа-
рыыга ылларан елбутэ.
Улэ сыыппарата элбээн, онтон абылык нуормата аччаан, усулуобуйа кубаданыт-
тан куус-сэниэ ебуллэн, тебелебе, кэккэлэбэ сытар дьонун елен хаалбыттарын сар-
сыарда биирдэ билэдин. Биир эмэ киби кистээн ыраах ыалга барбыта билиннэдинэ
ситэн ылан, ытан кэбибэллэрэ. Ол курдук, поварбыт кеггулэ суох Эбэ Хайада бар-
бытын ибин ытыллыбыта. Киби аччыктаатадына сигилитэ холлор, бэйэ-бэйэни
абаабы керседун. Туохтан эмэ абылыгын тободун чорботон ууруммут буоллаххына,
уоран эбэтэр былдьаан сииллэр.
Эбэ Хайада, Баатадайга уонна атын учаастактарга хаайыылаахтар уопсай ахсаан-
нара 3—4 тыбыынча киби буолуо дииллэрэ. Бу дьонтон ыалдьан, усулуобуйа
суодуттан угус киби, эн-ин бэйэлээх доруобай эдэр дьон елбуттэрэ.
1942 с. кубунугэр лаадыр дивизионун сэбин былдьаан ыланнар, переворот онорор-
Сэбиэскэй былаас олохтонуута 69