Page 720 - 2-с Легей нэьилиэгэ
P. 720

-с пегой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _



            Баттамаайы — сайылык;
            Атыыр Унуора — сайылык;
            Кемус Булуна — Атыыр Унуорун арраа куттара;
            Кута УеЬээ Билии сыырыттан Аччыгый Таргылдьымара диэри намыЬах хонуу
         (кэлин бурдук ыйар бааЬына буолбута);
            Сурэх — Аллараа Билии.

                                             Тулуна

            «Кэйин'и Тулунаттан быЬа соломмут урэринэн ус биэрэстэ холобурдаах. Бу киэн
         алааска тайаан сытар Кэйиьги эбэ былыр наЬаа улахан тыымпы эбитэ yhy. Бу эбэ
         уута аЬары туолан то до солоон, Таргылдьымара уопсайа устэ кеспутэ диэн кэпсиил-
         лэрэ. Дьон уеЬэ тыара олохсуйаллара, тыанан суоллаахтара yhy. Yhyc кеЬуутун
         кэнниттэн хонуу уескээн, дьон Кэйин'и, Тулуна алаастар истэригэр дьиэ туттан
         олохсуйан барбыттар. Урут уу кэлиитигэр уескээбит аллараа тэллэрэ — Чочуобуна
        уонна Булгунньах буолуохтарын сеп», — диир И.Д.Петухов. Биллэрин курдук, ыам
         ыйын бутуутэ уу балысханнык кэлиитигэр тон- сири, мууЬу кэбирэхтик алдьатар.
         Кэйин'и уута кэнники кеЬуутугэр (1800 сыл диэки) уу кууЬун кердерор кэпсээни,
        бийиги келуенэ уксубут истэн кэлбиппит:
           Сааскы сарсыарда, кун тахсыыта Кылыкынай ийэтэ торо барчалыыр улугэрдээх
        тыастан, таЬырдьа тахсыбыт. Кинилэр олорор урдук томтордорун керде-кербутунэн
        хабыллар ортотунан барардыы, Кэйин'и диэкиттэн уу кеЬен, урдук тыалаах сиЬи
        торо тыыран солоон иЬэрин сэрэйбит. Алдьархай ааггнаабытын билэн, айылраттан
        айдарыылаах хомуЬуннаах тыллаах дьахтар буоллара буолуо: «АаттаЬабын, айыы
        дьонун тыыппакка тумун, уггкуруйбутун урунг Селегей, айгыстыбытын' аранас
        арыы буоллун! — диэн алгыы-алгыы кун диэки хайыЬан биэ кымыЬын, чабычах-
        таах арыыны ыспыта yhy. Кини тылын ылыммыт курдук, кулгаах дейер тыаЬынан,
        оту-маЬы барчалаан, курулаан-харылаан кинилэри тумнан, ойуур саратынан суолун
        солонон тумнубута yhy.
           Оччолорго, билинтги Чочуобуна эрэ ыал олохсуйбут урдук миэстэтэ эбит.
        НамыЬах еттун барытын уу-байрал тулалыыра, «Дьалкылдьыма» дэнэрэ yhy. Оссе
        кэлинтги уЬуйээнтгэ, билигин Тулуна беЬуелэгин «СыЬыы» уонна «Куула» диэн'н'э
        икки аггыы арааран уЬун тыл курдук киирбит, урдук эмпэрэ сыырдаах тумул тыа
        соруруу еттун, Таргылдьыма куел уута дэбиличчи анньан турара эбитэ yhy. Ол
        кэмггэ, тумус тыа yhyrap Мэхээлкин Куелун урдунэн мун'ха тахсар сирэ эбит. Он­
        тон бэтэрээнтги уЬуйээнтгэ, сыЬыы эрээтэ «Хатыгг Анна» диэн ааттанан хатыггынан
        суугунуур арыы тыа эрдэринэ — адара сара соботун куескэ чиэппэрдээн, онноорор
        кэлин беЬуелэк олохтонуон иннинэ, Мэхэй Торойоп олохсуйарын сарана, собо
        аггаарданан буЬарыллара.
           Уу тустэрин аайы, дьон олохсуйарыгар анаабыт курдук урдук миэстэлэр тарыс-
        тахтара. Кэйин'и кутулла турар уута туЬэн дирин'этэн урэх уескэппитэ намыЬах
        сири талан эрийэ-буруйа айаннаан, билигин туерт улахан арыылаах Таргылдьыма
        Эбэлиин холбоЬор.
           Урэх араартаабыт миэстэлэрэ билигин: «Чочуобуна», «Куула», «Халдьаайы», «Мэхэй
        СыЬыыта» дэнэннэр Тулуна беЬуелэгэ туелбэлэргэ арахсан, ыбыс-ыксары ыаллары-
        нан анньылынна. Аны, киЬи бэртэрин ааттара ин'мит миэстэлэрэ бааллар. Ол курдук,
        урэхтэн таттаран кутуу Сэмэн Куелун унуор элбэх ыал торро буруолара унаарда. Мэхэй
        СыЬыытыгар киириигэ, ордон хаалбыт келуччэ Мэхээлкин Куелэ дэнэр.


                  Ытык Булгунньах, Ойууннар Тумуллара уонна Эбэ
           БеЬуелэк хайа да еттуттэн киЬи сере керер, Тулуна алаас ортотугар ханна да суох
        айылра айан-чочуйан оьгорбут улахан булгунньара, Таргылдьыма эбэ ыксатынан
        Кэйиггиттэн туЬэр урэх тердугэр, урэри сырса тыылла сытар. Чинчиллибит уопсай
        иэнэ 984 кв.м, уЬуна — 82 м, кэтитэ — 12 м, урдугэ 3,7 миэтэрэрэ тиийэр эбит. Хоту
        678     X туИумэх
   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725