Page 722 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-СЛОГОМ

почта тайар, анал сырыы вертолеттары туйэрэр табыгастаах миэстэ оностубуттара.
Кыайыы памятнигын итиннэ туруорбуттарын да элбэх кийи себулээбэтэдин, аахсы-
батахтара. Ол тумугэр, он орторбут, он орсубут да дьон бары кэриэтэ суох буолбуттара,
туох эрэ куйадантга тубэспиттэрэ.
Ордук Эбэбит уордайбытын биллэрбитэ: элбэх ыччат, кэлии балыксыт да дьон
ууга туйэн, сиэртибэ буолбуттара. Ыксааннар Эдьиий Дораны, Сылыгы, о.д.а. норуот
убаастыыр дьонун ын ыраннар, сиэр-туом, абыычай, ебугэ угэйин, сир-уот иччитин
ытыгылыыр туйунан ейдетер-уерэтэр улэни ыыппыттара. Онтон ыла элбэх ыал
ойохторун, сирдэрин, Эбэлэрин алгыс тыллаах алаадьынан, кымыйынан айаталлара
угэскэ кубулуйда. Вертолет туспэт, ыйыах ыйар сир анал септеех миэстэдэ кеспутэ.
Бу дьайаллар кэннилэриттэн елуу-сутуу тохтообута. Маныаха уоскуйан, иитэр-
ейдетер улэни молтетууттэн, билигин эмиэ сиэри-туому, айылдада харыстабыллаах
сыйыаны ситэ ойдеебет ыччаттар ытык Булгунньахха иккилии-устуу матасыыкы-
лынан ере-таннары суурдэллэрин, туунтгу чуумпуну аймыылларын олохтоохтор
кере дьиксинэллэр да, туйааннаах дьайал ыларга тиэрдиилэрэ бытаан.
Бэтэрээ Тумул бийиги ogo-аймахха элбэх утуе ейдебулу хаалларбыт. Сетуелуур
миэстэ бу Тумулу эргийэ бардаххына баар буолан, кэлэ-бара урдугу дабайыы, унуор
туруору сыырынан туйуу — биир туспа, бэйэ кыадын кердерер курэх буолара.
Тонуохпутугар диэри сетуелээн баран, содуруу урдук эмпэрэ быарын буоругар иттэ
таарыйа, онно ахсаана биллибэт элбэх уйаланар хараначчылары кытта булкуйарбыт.
Солоойунугар кэлэ-бара дьэдьэннээн, хаптадастаан сиирбит.
Эбэ ыраас уутугар санаатарбыт эрэ чоломооттонон, харбаайьпгн'а куоталайан,
умса оонньоон дэлэй балыктары кытта сырсарбыт. Тыынан аа-дьуо сылдьан хомус
быыйынан устар улахан сордону, уунээйилэри кэтээн керербут. Ууга оннук били­
гин да ыраас. Арыыларга тахсан чочунаахтаан, хаптадастаан, бэл биэрэстэлээх куел
унуор тыынан тахсан, отонноон кэлэрбит.
1956 с. диэки, Кэйиниттэн сууругурэр урэх уутун хаайан Сэмэн Куелугэр кил-
лэрээри, Куулада урэди туоруур курбэдэ кырыс буору кутаннар, быйыт — «са-
дыас» диэн он'орбуттар этэ. Балачча киэн' бэрэбинэ муостада уу куустээх курулгэнэ
суон турбанан аайан, кийи саггата ийиллибэт тыайынан курулаччы туйэрэ. Ону
кытта тохтоло суох суккуллар балык араайын, ogo-аймах куну быйа илиибитинэн
тута оонньоон, бултаан керулуурбут (1958 с. диэки). Куурусса, куоска, сибиинньэ
айыгар диэн биэдэрэ туттаран ыыппыт тереппуттэрбит, аны «айары элбэди тодо
адала турадыт» диэн меделлере. Уеннурбэни муннукка хаайан туппут одо кыайыы-
лаах буолара. Кэлин, улахан дьорохой тубэстэдинэ, дейутэр тэрили толкуйдаабыттар
этэ. Улаатан ийэн Эбэдэ куегулээн, блесналаан сайыны быйа кыыстыын-уоллуун
балыктаайынынан дьарыктанарбыт, мэггиэдэ чиэрбэ кердеен бадарааны хайарбыт,
айын ка тутан ойуоккалайарбыт.
Сайын'н'ы киэйэлэргэ серуун туйуутэ, ыаллар тайынаады ойоххо улахан эмис
алыйардары илиискэ хахтары бэйэтин сумэйинигэр буйараллара — минньигэс сы-
тынан бейуелэги тунуйара. Сабыллыбыт ойоххо кыра быччыыкалары, мундулары
чугуун'Н'а куьгкутэн хоннордохторуна кэнсиэрбэлэнэн, биир туспа сонун ас буо­
лара. Уйун мае остуолга хоторуллубут улахан дьонтго биирдии, одолорго анаар-
даммыт искэх истээх собо — ыгыччы ас буолара. Бийиги «эмиэ балык дуо» диэн
сынтарыггнайарбыт, оччодо, сордонтон бэрэски, кэтилиэт, сэлиэйдээх миин — маа-
нылаах астар солбуйаллара.
70-е сыллар кэннинээди одолор ити хартыыналары барытын укчу ахтыйан, санаа
уллэстэллэр. Арай хаггкы уедуйэн, мууйа дьэггкиритгэн аквариум курдук неггуе ба-
рыта кестер мууска каток он остон, онноодор арыыларын эргийэ хатаайылыы кетер
буолтар. Сиикэйдэр туртайар чараас муустарын тэйээт, гайа «кулум» гына умайа-
рын кернеру испиискэлээх уоту бырадаат нэйиилэ тэйэн биэрэн баракаастаналлара,
хата, барыта этэн'н'э ааспыт.
Оччолорго ким да буойбат-хааччахтаабат, «Эбэттэн сэрэнин» диэн тылы тутту-
бат этэ. Тереппуттэрбит улэлэриттэн ордон, бийигини манайар сололоро да суода.

680 X туИумэх