Page 723 - 2-с Легей нэьилиэгэ

___________________________________________________ УУС АЛДАН УЛУУИА

Онон кинул сылдьан айылдалыын бииргэ алтыйар эйэлээх этибит. Мэлдьи ыытыл-
лар тулалыыр эйгэбитин ыраастаайыгггга ойуелээх сылдьан, куну быйа уеруунэн
кыттарбыт. Билигин даданы таалалаан сынньанан баран, алтыспыт айылдабытыгар
махталы биллэрэн ыйыктан уллэстэн, сыыйы-беду хаалларбакка харыстабыллаахтык
сыйыаннастаххына, хардатын эккинэн-хааггнынан билэргэ дылыгын.

Атыыр Унуода
Дьэдьэн уга тэлгэхтээх, хаптадас, моонньодон уга эргитиилээх утарыта турар
тумус сыырдар уонна дэлэй балыктаах утарыта сытар куеллэр икки ардыларыгар,
Тулунаттан 6 биэрэстэ кэриггэ тэйиччи маанылаах миэстэдэ, бийиги ебугэлэрбит
садаттан билиггггээн'ггэ диэри дьон таптаан сайылык оггостор Атыыр Унуода диэн
алаайа баар. Togo маннык ааттаммытын туйунан уос номодо уйэлэртэн-уйэдэ бэ-
риллэн тиийэн кэлбит:
Былыыр-былыр, икки Эбэ уулара холбойон турар кэмнэригэр Дьалкылдьыма
диэн ааттанар эрдэдинэ, бу Эбэ содуруу yhyrap сайыггггы енурук куйааска уентэн-
кейууртэн утуруллэн, атыыр сылгы уерун тобуктарыгар диэри ууга унту уурэн кил-
лэрэн туруортаабыт. Бэйэтэ уоскуйан уггуоргуну-маггааргыны одуулаамахтаан ба­
ран уйун моонньун хоггкутан, хайан да сэлэммэтэх сиэлин сирэйигэр саба туйэрэн
муннун ууга анньан, астына уулуу турбут. Ол турдадына, сордогг киэнин саамай
аарымата уу тугэдинэн устан ньулбуйан кэлэн сыаллаан турбахтаат, бутун бэйэти-
нэн туллэс гынан куустээх кутуругун ере едулуннэрэн тайааран, уу сирэйин тыас-
таахтык охсон атыыры емутуннэрээт, куотуох бокуой биэрбэккэ киэгг айадынан ат
боллоругун харадар тиийэ хабан ылбыт.
Дьэ, икки дуолан куустээхтэр уохтара харыар диэри мехсубуттэр. Атыыр сордону
ууттан тайаарыах курдук буолладына, сордогг ууттан охсунара кууйэ бэрт буолан бэ-
риммэтэх. Сотору атыыр тыына хаайтаран туерт атадынан бадараагггга батары, ин-
нин диэки барбат гына кытаанахтык тирэммитинэн, кэннинэн тэйбитинэн охтубут.
Ол охтуутугар, сордогг тебетун балай да ууттан быктарбыт. Онон сордогг эмиэ кууйэ
эстэн атыыры уоппутун кыайан телеруппэккэ хайыыта хатан, иккиэн арахсыбакка
ол курдук елбуттэр. Онтон ыла бу сир Атыыр Унуода диэн ааттаммыта уйу.
Ким керен турбута баарай, дьардьамалары булан, онтон кэпсээн бардада.

Кэйигги
Кэйини myhynaH тервебут-уескээбит сирэ-уота буолан, олорон ааспыт дьонун
туИунан учугэйдик билэр Иван Дмитриевич Петухов элбэ^и кэпсиир.
— Кэйигги Эбэтин уута устэ кеспутэ дииллэрэ. Бастакы кейуутугэр Даадар
арыытын бутэйик эрэ тумса баар эбит. Иккис кейуутугэр — икки арыы буолбут,
усуйугэр — арыы билигггги кестуутэ барыта тахсыбыт. Онтон ыла уута аччаабакка
турбут, билигин уруккутунаадар уута улаханнык эбиллэн турар. Ол Тулунада киирэр
урэдин тердунэн тыа сьгыллан киирэн буелээбититтэн буолар. Бу неггуе уулаах
дььгл эрэ уу тайымнаан урэххэ туйэр, кураагггга урэх олох да кууран хаалар буолла.
Бийиги 1952 с. диэки урэдинэн Кэйигги уутун ыытан Сэмэн Куелугэр уу эбээри,
20-чэ буоламмыт ханааба хаспыппыт. Онтубут, Эбэ бэйэтэ уута барыан бадарбатын
курдук, теттеру буелэммитин керен сойуйбуппут.
Уопсайа кес эрэ уйуннаах, учугэй отгонор сирэ суох Доропуй Урэдин сунньугэр:
Кэйигги, Хандаайьг, Хайалаах, Хайыктай, Синньигэс киирсэллэр. Онно урэх
сунньуттэн чугас туора сытталлар да, Улахан Кунаайы, Аччыгый Кунаайы диэн дуона
суох ходуйалаах алаастар уонна Дьабыдьа алаас Доропуйдар сирдэригэр киирсэллэр.
Доропуй ийэтин ууйун дьоно ааспыт уйэ садаланыытыгар ханан олорбуттарай
диэтэххэ, кимнээх олорон ааспьгттарьгн етехтерун оннуларынан билэрбинэн аат-
таталыахпын сеп:

Бугучиу тулалыыр эйгэбит уонна олохтоохтор 681