Page 721 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

етте быдан урдук, туруору. УеЬээ ньуура киэи кебус-кене хонуу, дэлэдэ «Эбэ остуо-
ла — от-мас, сир-дойду иччилэрэ мустан мунньахтыыллара», эбэтэр «ойууттар мус-
тан мунньахтаабыт остуоллара» диэн уЬуйээннэртэн хомойуох иЬин, туох да хаал-
батах. Бадар, салгыы эбиллэн иЬиэ диэн эрэллээх, тугу билбиппин, истибиппин,
хомуйбуппун аадыаххыт.
Биир тубэлтэ кэпсээннэ сылдьар. Чене Сэмэн аччыгый кыыЬа Булгунньады
быЬа туЬэн истэдинэ, ортотугар эмискэ саха баладанын урдэ аЬыллан кестубут,
долбуурга саха араас иЬиттэрэ кыстанан тураллара yhy. Ол курдук, тургэнник
сабыллан хаалбыт. Мас анньан бэлиэтээн баран, Тыымпаайыттан сарсыныгар
кэлэн кербуттэрэ бэлиэтэ да, туох эмэ сибики суола да хаалбатах.
«Ытык сир. Ол — туох эрэ айылдаттан баардаах, дьоло суох буолар киЬиэхэ арыллан
кестере yhy. Ол кыыс кэргэннэнэн атын сиргэ «курэнэн», хата одолордоох, кылгас да
буоллар олох олордодо. Кыра аЬадастар бааллара, онно урадаЬы уктахха, тон ойодоЬун
таарыйан «линкир-ланкыр» туЬэр тыаЬа балай да дириннэ диэри иЬиллэрэ дииллэрэ.
Ол аЬадастар — буора ирэн син нэн эбитэ дуу, суох буолбут этэ»,— диир И.Г. Троев.
Ытык Булгунньады кырдьадастар айыыргыыр-ытыгылыыр, урдугэр тахсаргын да боп-
сор миэстэлэрэ буоларын биЬиги истэн-билэн улааппыппыт.
Биирдэ Таатта АйыыЬыта Онерге ааЬаары, билинни Никифоровтар уЬаайбаларын
туЬаайыытынан кэлэн иЬэн, атынтеттеру салайбыт. «О, кэбис, Сыгынньах урдунээди
суолунан эргийэн барыыЬыбын. Ойууттар икки Тумуллартан тайанан айа кылыыта
тардыбыттар», — диэбит. Ол эбэтэр, Мэхээлкин Куелун урдунээди Тумус Тыа уон­
на, булгунньах урдунэн Тумул тыа икки ардыларыгар.
Улахан Таргылдьыма унуор-манаар, икки ардылара балтараа биэрэстэ холобур-
даах утарыта турар саамай урдук тумулларыгар, улуу ойууннар курэс былдьаЬан
кыыраллара yhy. Эбэ унуор утары Билии тодой тумула — «Сэргээнчэ Тумула»
диэн ааттанар. Онно улахан ойуун кемуллэ сытар дииллэрэ, бадар ити кини ааты-
нан буолуо. Сорохтор эмиэ даданы, 8—9 удадан кыргыттар кемуллубуттэрин кур­
дук кэпсииллэрэ. Бу тумулга, соторутаадыта биир ытык кырдьадас кэриэЬин этэн
кемтербут. Онуоха субуруччу, эмээхсинин кытта ус одото утуу-субуу суох буолбут-
тара. Эбэтэр, «букатыннаахтык барбыт киЬини кистииргэ сана сир кырсын алдьат-
тахха, ханыы дьону кердуур» диэн эмиэ мээнэдэ эппэттэрэ буолуо.
Бэтэрээ, «Дьегуер Унуода» дэнэр тумулга, былыргы эргитии баарын бары би-
лэбит. Онно иинин урдугэр уунэн тахсыбыт баарадай тиит, билигин эмэдирэн
тостубут. Хайа улуу ойуун кемуллэ сытара биллибэт. «Тереней Ойуун манна
аранастанан сытар» диэн М.М.Петухов тэтэрээтигэр суруйбута баар. Тереней
кэнниттэн 200-чэкэ сыл буолан баран, бурдук олордоору солооЬун оностуу
садаламмыт буолуохтаах. Маныаха Москва губерниятыттан теруттээх, Саха сири-
гэр шахтада улэлии сылдьан оЬоллонон кентес атахтаммыт нуучча киЬитэ (Лит­
винцев Моисей Николаевич адатынан эЬэтэ) Малагиннар кыыстарын кэргэн
ылан, Тулуна сиригэр олохсуйаары, солооЬун сирин кердеебутугэр бу миэстэни
анаабыттарыгар, аккаастанан кербутун истибэтэхтэр: «Эйиигин атын итэдэллээх
киЬини саха ойууна тыытыа суода», — диэбиттэр. Тубэлтэтэ диэди, икки уол одо
тереен елбуттэриттэн, Онер урэдэр Дьуойу диэн сиргэ кеЬен олохсуйбут. Онно
табыллан тердун-ууЬун тэниппит.
Кэнники абааЬыны, иччини итэдэйбэт пропагандаттан садалаан, сиэри-туому
тутуспат, ытыгылаабат салалталар олорбуттара. «Дьегуер Унуода» тумус сыыр со-
лооЬунугар ыЬыахтыыр сир онорбуттара. Кырдьадастар: «Итиннэ улуу киЬи сы­
тар, атын сиргэ ыЬыады ыстар», — диэбиттэригэр, «чэ, сиир буолладына миигин
сиэтин», — диэбит киЬи алдьаныы бедену алдьанан мантан тэскилээбитэ, ус кыыс
одолоодуттан икки улахаттара, сокуоннай саастарыгар тиийэн эрэр бэртээхэй кыргыт­
тар елутэлээн хаалбыттара.
Оссе ол кэмнэ, кэккэлэЬэ сытар ытык Булгунньах урдугэр волейболлуур пло­
щадка онороннор, ыччат тууну быЬа айдааран беЬуелэк ыалын уутун эрэ буолбатах,
сир иччитин уйгуурда аймаабыттара. Бэл диэтэр, ер сылларга суол алдьаныытыгар

Бугу нну тулалыыр эйгэбит уонна олохтоохтор 679