Page 73 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

диэн. Од мун'наахтары Кэбээйи, Жиганскай оройуоннарыгар тардаппыттара,
кыйынын угустэрэ хоргуйан, тон'он елбут сурахтаахтара.
Бийиги 24.09.42 с. Даркылаах биэрэгин буллубут. Биэрэккэ тахсаат, аара елбут
кийибитинээн 20-чэбит, Булуулуур суолга турар I колонияда туспа балаакка тутан-
нар, изоляцияда олордубут. Улэлиир кыахтаах кийи суох. Адыйах хоннорон баран
сорохпутун олбуор ийинээди улэдэ улэлэттилэр.
0луу элбэх, ыалдьыы угус. Кыанар етте кыаммат айын былдьыыр, кырбыыр.
Улэлээбэттэргэ хаайыта суох 0,4 гр килиэп бэриллэр. Кухняда улэлээччилэр
себулээбэт кийилэригэр ууну-хаары байан биэрэллэр, ону утарылайан да туйам-
маккын, кырбаныаххын сеп. Кырдьадас, ыарыйах еттун кинилэр да кэбирэтэллэр.
Арай, бу дьаабылана сырыттахпытына, Сталининградтан немецтэри уурбуттэр,
тейену эмэ билиэн ылбыттар. Хаайыылаахтар эмиэ амнистия кэлиэ диэн уерсэллэр,
куруук быраайынньык ахсын амнистия куутуутэ буолар.
Бийигини, Эйэ Хайаттан кэлбит хаайыылаахтары, биир киэйэ хонтуорада мус-
тулар уонна босхолонор буоллугут диэн эттилэр. Тыыннаах ордон, бу куутуулээх
ийитиннэриигэ тиийбиппиттэн, долгуйан куемэйбэр «хомуох» турда. Ити 1942 с.
ахсынньы ый 24 киэйэ 5 чааска босхолоотулар. Босхолонорбутугар хамнаскыт диэн
кыраны эмэни да биэрбэтилэр, 4—5 сыл устата «Дальстройтан» ылбыт буолуох-
таахтар. Барытын айаабатах-таггныбатах буолуохтаахпыт. Паспорт, байыаннай билиэт
мэлигир. Байыаннай комиссияны бардыбыт. Мин «негодный» диэн уругг билиэт
ыллым. Паспорт оннугар ус ыйдаах удостоверение биэрдилэр. 0,4 гр. килиэп кар-
точкатын ылар дьолго тигистим. Атын куруппа эггин суох. Уопсайа икки ый курдук,
куорат ыалыгар хонукпар кеггуллэтэн сырыттым. Онтон Уус Алдан Онеругэр кэр-
гэним Дегтярева Матрена кыыйым Санялыын олороллоругар тадыстым. Суейутэ
эстэн олорор: биир ынахтарын сиэбиттэр, биир ынахтарын 10 киилэ содотуопка
этин туттарбатадар тутан ылбыттар. Оччотооду холкуос председателэ Михаил Ни­
колаевич Ушницкай ситэн-хотон унсубэт, аахсыбат дьон диэн атадастабыллаах
дьайалы тэрийбит. Киниттэн уонна атын да ыалтан олох суейутэ суох дьон оннугар
эмиэ телеппут, ол толуттарбыт ыаллар испиийэктэрин да биэрбэтэх, кинилэртэн
бада еттунэн туох да телебур кэлбэтэдэ, кыахтара да суода. Иэс иэстэйиэхпит диэн
олорор кыах суох, онон куоракка кейен киирэргэ былааннанныбыт.
Дойдубун ахтан уонна урут эн-мин дэйэн сылдьыбыт ыалларбын керсен, ейуе-
кеме да кердейе Бээрийэттэн садалаан, билэр дьоммор сылдьыталаатым. Урут алаас
аайы биирдиилээн, адыйахтыы ыал олороллоро. Барыларын киллэрбэккэ быстахтых
кэпсиэм. Урукку кэргэним Федорада сылдьан кунуйун чэйдээтим, елер ыарыы-
тыгар ыалдьа сытар этэ. Аччыгый уолум Павел 13 саастаах одо баара, уерэнэр этэ.
Бээрийэттэн 7 км-х сиргэ хоргуйуу беде этэ да, ыаллар аччык хоннорботулар. Урук­
ку ыалым Портнягин П.Н. ырбаахы, соруочука, бинокль, быйах биэрдэ. Саатын
кердеен кербуппун, биэрбэтэ. Ыаллар бадар кыайан айатыахтара суода диэн, 3
кырбас сылгы этин ейуелээтилэр. Ойемн'е убайым Степан Михайлович Дегтяревка
хоноот, Байдымада Васильев Григорий Васильевич диэн сэниэ ыалга сырыттым,
икки кырбас эти сиэттилэр. Лахарытта диэн алааска мун'хайыттар олороллор эбит,
барыларын билэр дьоннорум, биригэдьиирдэрэ Аммосов Петр Васильевич I. Аанньа
кэпсэппэтгэр. Туора содус санаалар баар бэлиэлэрин биллим, дьиэлээх эмээхсин
лэппиэскэ уонна кыра булууйэдэ арыы тооротон чэйдэппитин кэннэ, Хаптаггада
аастым. Бу кун 50 км сири хааман, сылаардааммын урукку кэргэним балта Домна-
лаахха хоннум. Сарсыныгар Тулунада Мирон Петуховка дьукаах олорор бырааппар
Василий Васильевич Дегтяревка сутаан, айа суох олорор ыалга, били 3 кырбас сыл-
гым этин биэрдим, уердулэр. Адыйах хонон баран сутаан елбуттэрэ.
©нертен 10 биэрэстэлээх сиргэ кэргэмминээн олордохпутуна, урукку кэр-
гэммиттэн улахан уолум Петя, 18-таах кийи, армияда барар буолан, биир хонон
бырастыылайан барда, ©нерге олорор Сомсоон уола диэн кийи 6 киилэ эти биэрдэ,
ону ейуелэнэн бийиги куораттыыр буоллубут. Холкуос одуйунан Бородонтго кил-
лэртээтэ. Сарсыныгар мин Томторго аргыс келе сурайа сырыттахпына, кэргэним
Сэбиэскэй былаас олохтонуута 71