Page 8 - До5ордуулар суруйсуулара
P. 8
бүгүнҥү дьон курдук сыаналыырбыт хайаан табыллыай?
Ааспыты сыаналыырга историзм принцибэ тутуһуллуохтаах диэн
буолар эбээт.
Национальнай боппуруос - наһаа уустук уонна сытыытык
турар боппуруос. Национализм, космополитизм, интернационализм
— уустук өйдөбүллэр. Идеология боппуруоһа, уопсайынан даҕаны,
халбас хара курдук, мүччүркэй, кырыллаах.
Билиҥҥи кэмҥэ «бүтүн сэбиэскэй норуот», «улуу нуучча
норуота» диэн өйдөбүллэр улаханнык ыйааһыннанар буоллулар.
Туохха барытыгар «бүтүн сэбиэскэй норуокка», «улуу нуучча
норуотун үтүөтүгэр-өҥөтүгэр» туһуланар курдук буолла, оттон
бэйэ норуотун туһунан (ордук бэйэ национальнай уратыларын,
туох эмэ үчүгэйдээҕин туһунан) тугу эмэ этии баайсыылаах. Ол
иһин «төрөөбүт сахам сирэ», «төрөөбүт сахам норуота» диэн,
онуоха ордук ымманыйыы тоҕо эрэ иһиллибэт буолан иһэр.
Суруйааччы, поэт «социализмы», «коммунизмы», «улуу нуучча
норуотун», «сэбиэскэй норуоту» күдээринэ уруйдуур, үрдүттэн
аҥардастыы айхаллыыр дьарыктанна. Биир эмэ эр санаалаах
төрөөбүт норуотугар истиҥ иэйиитин эттэҕинэ, омугумсуйууга
буруйданар. Ол курдук, Башарин умсарылынна дии саныыбын.
Саха билиҥҥи бастыҥ суруйааччыта Амма Аччыгыйа «улуу
нуучча үтүөтүн-өҥөтүн» ситэ-хото айымньытыгар («Сааскы
кэмҥэ», «Доҕотторго») көрдөрбөт диэн сэмэлэнэр буолуохтаах.
Оттон Т. Сметанин тыыннааҕа буоллар эмиэ сэмэлэниэ эбитэ дуу
(кини төрөөбүт дойдутугар, норуотугар истиҥ иэйиилэрин иһин
итигирдик этэбин). Национальнай киэн туттуу, үтүө традиция,
үгэс бохсуллуо суохтаах, хата төттөрү, коммунистическай ис
хоһооннонон сайда, чэчирии туруохтаахтар этэ. Улуу нуучча
норуотун үтүөтүн-өҥөтүн ньүдьү-балай киһи эрэ билиммэтэ
буолуо. Ол гынан баран бу боппуруоһу тоҕо судургутута
сатыылларый? Холобур, туох баар айымньыга хайаан да нуучча
норуотун үтүөтүн оноро сатыы-сатыы булгу кыбытан көрдөрүү
хайаан табыллыай. Биһиги коммунизм иһин охсуһуубут, улуу
нуучча норуотугар сүгүрүйүүбүт уонна төрөөбүт норуоппутун
6

