Page 24 - Бастыннартан бастакы

ү.1э дьоруойа
Бурцев Данил гаврильевич - тайыла ^иЩЯ|5Ц||ДнЦДммЯЬаДа1
★ ★

тэрил (плуг), 4 бааһына буорун тараахтаан бытарытар тэрил (борона) кэлбиттэрэ. Бастакы булуук
суолун тыраахтарыыстар Р.Н. Дьяконов, П.Е. Свинобоев, А.Н. Калининскай оҥорбуттара.
Массыына-тыраахтар ыстаансыйатын тиһигин тэнитии оҥоһуллан, ыһыы сирин иэнэ кэҥээбитэ,
сири таҥастааһын култуурата үрдээбитэ, тыа хаһаайыстыбатын тиэхиниичэскэй базатын тэрийии
бастакы олуга ууруллубута.
Тыа хаһаайыстыбатын үлэтин көдьүүһүн үрдэтии соруктан - социалистическай көҕүтүһүү уонна
удаарынньыктааһын көрүҥнэрин нэһилиэктэр икки ардыларынан тэрийии үлэни көҕүлээбитэ, үгүс
ситиһиилэргэ аҕалбыта.
1934 с. оройуоҥҥа холкуос үлэтин удаарынньыктарын бастакы сүлүөтэ буолбута, онно 104 хол-
куостан 200 киһи кыттыыны ылбыта.

Эргиллибэт эргэ олохтон:
1934 сыл кулун тутар ый. Биир кыараҕас хоско элбэх киһи мус-
тубут. ... - Табаарыстар, бу уһус хамыыһыйа тахсан улэлиир. Баста­
кы хамыыһыйа оройуон киинэ Томторго оннунан хаалара сөп диэн
быһаарбыта. Оттон икки кэнники хамыыһыйалар оройуон киинин
Оҕуруокка көһөрөргө диэн быһааран тураллар. Бу киэһэ холбоһук-
таах буруө, исполкуом буоланнар инникитин оройуон киинэ улахан-
нык сайдарын, кэҥиирин туһугар кэскиллээх уурааҕы ылыныахтаах-
тар. Томтор буоллаҕына, биир миэтэрэни хаһары кытта анныттан
чэҥ муус maxcap. Ону тэҥэ сыырын сирэйэ улаханнык сиҥнэн, оҕолор,
суөһулэр туһутэлииллэр. Буруө, исполкуом чилиэннэрэ бигэ санааҕы-
тын биллэриҥ! - диэн баартыйа оройкуомун бастакы сэкиритээрэ,
чаллах, сонос киһи, икки илиитинэн остуолтан тайанан туран, дъонун
кэриччи көрутэлээт, бэйэтин этиитин тумуктээбитэ.
- Николай Николаевич, миэхэ тылла аҕал эрэ, - диэн айаҕар хо-
руоҥка тииһэ олох мэлийбит, сэҥийэтин төбөтугэр аҕыйах абына-
табына бытыктаах, уһун синньигэс оҕонньор куйаабылланан туран
кэлбитэ. - Доҕоттоор, эһиги олох сыыһан эрэҕит. Үйэ-саас тухары
Бороҕон улууһа буолбутуттан ыла Томторго быраабаланан олорбу-
та. Манна киһи-суөһу бэркэ ууһаан олорбута. Бу олох сыыһа дьаһа-
йан эрэҕит. Томтор илин тыатын солоон, хонуу оҥордоххо, киэҥ сир
баар буолар кыахтаах. Ханнык баҕарар улахан куораты да тутуохха
сөп эбит. Эбэбит халдьаайы Томторугар, аччыгый, улахан эбэлэр
икки ардыларыгар - ити бэйэлээх эриэккэс арҕас кырдалга оройуом-
мут киинин олохтоон олорорбут олус да учугэй буолуох этэ. Былыр-
былыргыттан Томторунан - биһиги улууспут киининэн Дьааҥыга
maxcap киин айан суола эбээт! Мин бэркэ өйдуубун: ыраахтааҕы
былааһын утары турбут киэҥ билиилээх революционердар Бабуш­
кин, Худяков уо.д.а. манан кэлэн ааһаллара. Кинилэр бу биһиги Том-
торбутугар иккилии-устуу хонукка өрөөн, билиҥҥи учугэй, көҥул-
дэлэй олох кэлэрин уут-укчу, илэ көрбут курдук, кэпсээн ааһаллара.
Оо, оччолорго истиэххэ кэрэ да буолар этэ. Онон оройуоммут киинэ
Томтортон көһөрө, мин санаабар, олох сатаммат! - диэт, Куомахы
бартыһаан, сөпкө эттим ээ диэбиттии, аргыый олорунан кэбистэ.

22